Psychopedagogika – dział pedagogiki zajmujący się problemami naukowymi i zagadnieniami psychologii rozwoju i wychowania człowieka. Psychopedagogika jako nauka jest połączeniem dwóch samodzielnych dziedzin nauki psychologii i pedagogiki w jeden wspólny nurt, będący nową dziedziną wiedzy, eksplorowaną i stosowaną we współczesnym życiu społecznym człowieka.

Psychopedagogika w jej tradycyjnym rozumieniu jest dyscypliną naukową zajmującą się badaniem procesów psychicznych związanych z wychowaniem i edukacją. Jako dyscyplina jest bliska psychologii wychowawczej i rozwojowej. Stosując metody badawcze psychologii eksperymentalnej (jako dyscypliny podstawowej), dokonuje analizy sytuacji wychowawczych z punktu widzenia psychologii. Ponadto jest także dyscypliną pedagogiczną, a posługując się metodologią badań pedagogicznych, posiada cechy nauki stosowanej. Na jej terenie powstało wiele projektów terapii pedagogicznej, treningów psychoedukacyjnych, programów edukacyjnych dotyczącego kształcenia ustawicznego i specjalnego oraz samokształcenia.

Historia myśli psychopedagogicznej Termin został zdefiniowany przez profesora Henri Piérona jako postać pedagogiki naukowej opierającej się na psychologii dziecka (1957). Po raz pierwszy terminu psychopedagogika użył w swojej publikacji profesor Edgar StonesStones Edgar, (1979) Psychopedagogy: Psychological theory and the practice of teaching. Methuen & CO LTD London.. Sigmund Freud określił stosowanie psychoanalizy w pedagogice jako najważniejsze działania analizy. Dr K. Daniel Cho po analizie dzieła Jacques’a Lacana i Sigmunda Freuda stwierdził, że założenia teorii pedagogiki istniały już przed jej powstaniem w psychoanalizie. Psychopedagogika posługuje się kluczowymi pojęciami psychoanalitycznymi, takimi jak: nieprzytomny, opór, ego, przenoszenie, itd. Współcześnie psychopedagogika jest rozumiana jako przeniesienie osiągnięć psychologii na grunt problemów nauczania i uczenia sięWincenty Okoń, Nowy słownik pedagogiczny, Wyd. Akademickie „Żak”, Warszawa, 1998, s. 325. i jest rozwijana jako samodzielna nauka przez K. Daniela Cho w College OtterbeinDaniel K. Cho, (2009) Psychopedagogy, Freud, Lacan, and the Psychoanalytic Theory of Education, Palgrave Macmillan, ..

Kształcenie psychopedagogów Kształcenie psychopedagogów polega na dostarczeniu kompetencji (wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych) z zakresu pedagogiki i psychologii (oraz dyscyplin pokrewnych) pozwalających na profesjonalne zaangażowanie się w działalność zarówno w środowisku przedszkolnym i szkolnym (dzieci i młodzież oraz nauczyciele przedmiotów), jak i poza przedszkolem i szkołą (rodzina, grupa rówieśnicza czy środowisko lokalne). Psychopedagog jest specjalistą przygotowanym do prowadzenia samodzielnie oddziaływań z zakresu wczesnej profilaktyki zachowań z grupy ryzyka społecznego, potrafi planować i organizować oraz przeprowadzić zajęcia psychoedukacyjne, posiada odpowiednie przygotowanie pedagogiczne. Posiadając umiejętności z zakresu pełnej diagnozy psychologicznej oraz pedagogicznej w sytuacjach wychowawczych potrafi odpowiedzialnie przygotować i wdrożyć działania o charakterze naprawczym czy reedukacyjnym.

Psychopedagog potrafi nie tylko diagnozować i orzekać, ale jak dydaktyk prowadzić warsztaty, treningi psychoedukacyjne stymulujące optymalny rozwój dzieci i młodzieży oraz dorosłych. W psychoedukacji psychopedagodzy zajmują się psychoanalizą porównawczą zachowania vs wychowania człowieka w okresie faz rozwojowych np. w miarę możliwości zdrowotnych równoważyć deficyty rozwojowe – badając porównawczo wiek rozwojowy umysłu w opozycji do wieku fizycznego człowieka (uwzględniając przy tym zdiagnozowane choroby somatyczne i deficyty psychiczne). W psychopedagogice zdrowia i sportu zajmują się usprawnianiem somy w neurobiologicznym sprzężeniu zwrotnym, tj. relacji umysłu w stosunku do narządów ruchu poprzez kierunek wychowanie fizyczne w rekonwalescencji, rekreacji ruchowej i przygotowaniem do dyscypliny sportowej, opracowując pod względem psychopedagogicznym programy kultury fizycznej i sportu.

Autorami prac z psychopedagogiki są m.in. Jean Piaget, Józefa Joteyko, David AusubelAusubel D., Novak J., Hanesian H. (1978). Psychologia edukacyjna: poznawcza, Wydanie 2, Nowy Jork: Holt, Rinehart & Winston., Jerome Bruner, Stones Edgar i Lew Wygotski. Do poszerzenia wiedzy tej przyczyniła się również Mary Warnock, która prowadziła badania w dziedzinie kształcenia specjalnego, , autor (decydującego programu rozwojowego) w orientacji zawodowej i akademickiej, Rafael Bisquerra, Manuel Álvarez.

Psychopedagogika w Polsce Kształcenie W pedagogice, kierunek psychopedagogiczny łączy wiedzę pedagogiczną z wiedzą i umiejętnościami psychologicznymi. Studenci dowiadują się, jak pracować z człowiekiem w każdej fazie życia i rozwoju, młodzieżą szkolną mającą problemy z nauką, uczeniem się w grupach, samokształceniem i reedukacją niedostosowanych społecznie lub z zaburzeniami wychowania w naturze psychicznej. W programie studiów pedagogicznych zakresu psychopedagogika, obok przedmiotów typowo psychologicznych, znajdują się zajęcia i warsztaty, które przygotowują studentów do samodzielnego prowadzenia warsztatów psychoedukacyjnych oraz rozwijają umiejętności twórcze i kreatywne w kontaktach interpersonalnych między ludźmi na całym świecie.

Specjalizacje kierunkowe z psychopedagogiki psychopedagogika kreatywności; psychopedagogika twórczości; psychopedagogika działań twórczych; psychopedagogika pracy; psychopedagogika opiekuńczo-wychowawczą; psychopedagogika z profilaktyką społeczną; psychopedagogika z detektywistyką; psychopedagogika z hipnopedią; psychopedagogika specjalna; psychopedagogika specjalna z logopedią.

Działalność zawodowa Uzyskiwane wykształcenie wyższe pedagogiczne i tytuł zawodowy magistra pedagoga o kierunku psychopedagog lub pedagog specjalny, stwarza wiele możliwości podjęcia działalności zawodowej państwowej czy profesji indywidualnej, np.: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jako doradca-konsultant metod i kierunków kształcenia w aspekcie prawa o szkolnictwie wyższym; pełnomocnik ds. konsolidacji nauki na potrzeby rynku pracy i przemysłu krajowego; Ministerstwo Edukacji Narodowej na wydziale zarządzania zastosowań programów edukacyjnych i zastosowań IT – multimediów w kształceniu dzieci i młodzieży, doborem i ewaluacją kadry oświatowej, określaniem kierunku dydaktyki zgodnie z kierunkiem narodowym i środków nauczania, prowadzenia ewaluacji jakości kierunku rozwoju dzieci i młodzieży; kuratoriach oświaty i wychowania jako kurator, ośrodkach (wychowawczych, reedukacyjnych, penitencjarnych, sportowych), w szkolnictwie podstawowym i gimnazjalnym w charakterze pedagoga szkolnego lub wychowawcy klasowego prowadząc godziny wychowawcze z uczniami, internatach jako pedagog czasu wolnego, bursach przy szkolnych jako psychopedagog edukacji poza szkolnej – wspomaga proces samokształcenia; szkolnictwie wyższym pełnomocnik rektora ds. naukowo-dydaktycznych jako psychopedagog akademicki ds. Studenckich (opiniuje) w rozwoju psychoedukacyjnym studentów prowadzi na kierunku humanistycznym zajęcia teoretyczno-praktyczne (ćwiczeń z gimnastyki umysłu, warsztatów rozwoju studentów, laboratorium psychopedagogiczne, treningów psychoedukacyjnych) jako (asystent); instytucjach pozarządowych, stowarzyszeniach, w sektorze prywatnym (psychoedukacja); fundacjach działających na rzecz praw dzieci i młodzieży oraz dorosłych; firmach usług psychoedukacyjnych; poradniach psychologiczno – pedagogicznych.

Specjaliści psychopedagodzy prowadzą również: indywidualne praktyki badawczo-rozwojowe w prywatnych gabinetach pomocy psychologiczno-pedagogicznej (psychopedagogicznej); tworzą projekty edukacyjne poprzez ewaluację edukacyjno-społeczną dla Dyrektorów przedszkoli, szkół podstawowych, gimnazjów, liceów ogólnokształcących, technikum zawodowych, zasadniczym szkołom zawodowym, cech rzemiosł różnych i według zapotrzebowania edukacyjnego jako specjaliści ds. kształcenia; prowadzą działalność usługową dla potrzeb edukacji i psychoedukacji w zakresie przygotowania pedagogicznego; prowadzą indywidualne terapie psychopedagogiczne w pełnym zakresie metod i technik.

Uczelnie Polskie uczelnie posiadające psychopedagogikę jako kierunek studiów: Uniwersytet w Białymstoku Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa w Bydgoszczy Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Zobacz też diagnoza (pedagogika) terapia pedagogiczna pedagogika zachowania pedagogika opiekuńcza pedagogika specjalna psychologia psychologia wychowawcza socjalizacja resocjalizacja Towarzystwo Psychopedagogiczne

Przypisy

Bibliografia Bisquerra, R. (1996). Orígenes y desarrollo de la orientación psicopedagógica. Madrid: Narcea. .

Brzezińska A., Burtowy M., (1995), Psychopedagogiczne problemy edukacji przedszkolnej, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM. Coll, C. (1996). Psicopedagogía: confluencia disciplinar y espacio profesional. In C. Monereo, Madryt, s. 33–52. . Coll, C., Miras, M., Onrubia, J., & Solé, I. (1998). Psicología de la educación. Barcelona: Edhasa. . Kantorowski Jarosław, (2005), Efektywność treningu twórczości w grupach militarnych. Łódź, Wyd. WSHE, . Karney Janina E., (2007), Psychopedagogika pracy. Wydawnictwo Akademickie Żak, s. 449, . Szmidt Krzysztof J., Modrzejewska-Świgulska Monika, (2004), Psychopedagogika działań twórczych, Kraków, Wydawnictwo Impuls, . Wiszniakowa-Zelinskiy Natalia, (1995), Kreatywna psychopedagogika. Psychologia twórczego nauczania, Podręcznik naukowo-metodyczny. Mińsk, Wyd. PoliBig, s. 240. Woolfolk AE., Winne PH., Perry NE., Shapka J., (2010), Psychologia edukacyjna (4th ed). Toronto. Pearson Kanada, .

Linki zewnętrzne

Studia podyplomowe UAM, pomoc psychopedagogiczna i coaching w edukacji.

Kategoria:Działy pedagogiki Kategoria:Dziedziny psychologii