thumb|upright=1.2|Cracovia, mistrz Polski z 1921 r., Adam Kogut stoi drugi od prawej. Adam Władysław Kogut, ps. Zawisza (ur. 4 grudnia 1895 w Krakowie, zm. 20–22 kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan administracji (piechoty) Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, piłkarz, reprezentant kraju grający na pozycji napastnika oraz lewego łącznika, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Jana i Anny z Lerochów. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do 5 pułku piechoty Legionów Polskich. W czasie kryzysu przysięgowego odmówił złożenia przysięgi wierności Wilhelmowi II został wcielony do armii austriackiej i odesłany na front włoski, gdy wrócił, trafił do więzienia w Stanisławowie, gdzie internowany był przez władze ukraińskie do czerwca 1918. Po oswobodzeniu został żołnierzem Wojska Polskiego. Na początku 1920 jako podporucznik, został odesłany do dyspozycji Dowództwa Okręgu Generalnego Kraków, służył w baonie zapasowym Wojsk Wartowniczych. W 1923 zdał maturę. 3 maja 1926 prezydent RP nadał mu stopień kapitana ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1925 i 138. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W 1927 został przydzielony do garnizonu modlińskiego. W 1937 został przeniesiony do korpusu oficerów administracji, grupa administracyjna. W marcu 1939 pełnił służbę w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Modlinie na stanowisku adiutanta.
Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej 1939, jako dowódca pociągu naprawczego broni pancernej. Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach wzięty do niewoli sowieckiej. Osadzono go w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 19 a 21 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 036/3 z 16 kwietnia 1940 (poz. 8, nr teczki personalnej 2546). Między 20 a 22 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 809 (raport dzienny z 4 maja 1943), a przy zwłokach znaleziono: znak tożsamości i grzybek. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 0809.
Kariera sportowa Był wychowankiem Robotniczego Klubu Sportowego z Krakowa, następnie trenował w dwóch innych krakowskich klubach: Polonii i Krakusie. W 1914 roku związał się z drużyną CracoviiBogdan Tuszyński "Przerwany bieg. Sportowcy z Kozielska, Ostaszkowa i Starobielska” wyd. 1993 s. 79-81, zdążył rozegrać zaledwie kilka meczów. Po odzyskaniu niepodległości zmienił piłkarskie barwy przechodząc do Wisły Kraków. Wziął udział w pierwszym meczu Wisły po reaktywowaniu się klubu. 22 czerwca 1919 wystąpił w meczu Pogoń Lwów – Wisła.
Służba w Wojsku Polskim umożliwiała mu podjęcie treningów a nawet regularną grę, ponownie w barwach Cracovii, którą reprezentował do 1923, występując w 73 meczach, w których strzelił 75 bramek. Jego debiut i zarazem jedyny występ w reprezentacji narodowej miał miejsce w dniu 28 maja 1922 roku w Szwecji, gdzie rozegrał w biało-czerwonych barwach całe spotkanie. Nie strzelił w nim golaAndrzej Gowarzewski, Marian Grzegorz Nowak, Bożena Lidia Szmel, Cracovia, 100 lat prawdziwej historii. Wydawnictwo GiA, Katowice 2006 (10. część cyklu Kolekcja klubów).
W 1927 został zawodnikiem warszawskiej Polonii, gdzie grał przez dwa sezony. W 1929 zakończył karierę sportową, nie ma żadnych dowodów na to, by był w jakikolwiek sposób związany z piłką w latach 30.Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918–1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości – 17 marca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi – 1938 „za zasługi w służbie wojskowej” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęconego wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kapitanowie administracji II Rzeczypospolitej Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Reprezentanci Polski w piłce nożnej Kategoria:Piłkarze Polonii Warszawa Kategoria:Piłkarze Polonii Przemyśl Kategoria:Piłkarze Cracovii Kategoria:Piłkarze Czarnych Radom Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1940