mały|Grób Heleny Eilstein na cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie Helena Eilstein (ur. 2 lutego 1922, zm. 15 listopada 2009 w Warszawie) – polska filozofka i wolnomyślicielka żydowskiego pochodzenia, emerytowana profesor filozofii Uniwersytetu Nowego Meksyku w Albuquerque.
Życiorys Ukończyła Gimnazjum Ewy Strauch-Szlezyngierowej w Warszawie.
W czasie drugiej wojny światowej Helena Eilstein uciekając przed nazistami wyemigrowała do Związku Radzieckiego, do Kirgiskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej do miejscowości OszMagdalena Grochowska, Helena Eilstein. Przyjaciółka rozumu, Magazyn Wyborczej, wyborcza.pl, strona: https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,18607013,helena-eilstein-przyjaciolka-rozumu.html. Po zakończeniu wojny wróciła do Polski.
W latach 50. XX wieku Eilstein wyjechała na staż do Stanów Zjednoczonych w ramach stypendium otrzymanego od Fundacji FordaMagdalena Grochowska, Strzelecki. Śladem nadziei, Świat Książki, 2014..
Pracę kandydacką obroniła z zakresu materializmu dialektycznegoSzkice z materializmu dialektycznego, Warszawa 1960 (niepublikowana praca kandydacka). W latach 1958–1968 była Kierownikiem Pracowni Zagadnień Filozoficznych Nauk Przyrodniczych w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN oraz od 1959, po Kołakowskim, redaktor naczelną Studiów Filozoficznych. W 1969 po antysemickiej nagonce, która była następstwem wydarzeń marcowych, wyjechała z Polski. Wpierw udała się do Anglii gdzie spędziła rok, a następnie do Stanów Zjednoczonych. Wykładała głównie na Uniwersytecie Stanowym Nowego Meksyku (UNM) w Albuquerque w stanie Nowy Meksyk. W 1993 roku powróciła do Polski jako emerytka.
Główną dziedziną jej zainteresowań zawodowych były metafizyczne i epistemologiczne zagadnienia nauk przyrodniczych, zwłaszcza fizyki. Interesowała się jednak również antropologią filozoficzną oraz problemami moralności, a także religią. Po odejściu od marksizmu jej światopogląd filozoficzny mieścił się w nurcie materializmu (w metafizycznym rozumieniu) i realizmu naukowego. W odniesieniu do problemów filozofii człowieka nazywała go naturalizmem radykalnym. Jej publikacje i wykłady były głównie z zakresu filozofii przyrody oraz epistemologii.
W ciągu swojego życia Eilstein napisała ponad 110 prac naukowychGóralczyk M., Lista publikacji profesor Heleny Eilstein, „Filozofia Nauki”, 2010, Rok XVII, Nr 2.. Helena Eilstein pisała także bajki filozoficzne, które ukazały się po jej śmierciHelena Eilstein, Opowieść o Dzierżysłowie, O Alkasynie i Nikoletcie, O siedmiu braciach i ich siostrze, O zaczarowanej królewnie i O królewiczu, który zabił dzika, Przegląd Filozoficzno-Literacki, Numer 3, 2010..
Zmarła w Warszawie. Pochowana została na cmentarzu komunalnym Północnym na Wólce Węglowej.
Prace Publikacje książkowe Jedność materialna świata (Zbiór artykułów pod red. Heleny Eilstein) (Książka i Wiedza, Warszawa 1961) Jeśli się nie wierzy w Boga... Czytając Kołakowskiego (1991) Homo sapiens i wartości (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, ) Life Contemplative, Life Practical (o fatalizmie), niektóre rozdziały (Poznan Studies, 1997) Uwagi ateisty o micie Ukrzyżowania (Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 1997, ) Szkice ateistyczne (wyd. Bałtyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej, Koszalin 2000, ) Biblia w ręku ateisty (IFiS PAN, Warszawa 2006, ).
Artykuły Leninowskie pojęcie materii a idealizm fizyczny, „Myśl Filozoficzna”, R. III 1953 nr 4 (10), s. 183-221 (oraz Dyskusja o pojęciu materii, sprawozdanie H. M., „Myśl Filozoficzna”, R. V 1955 nr 2 (16), s. 235-241). H. Eilstein, Z. Kochański, O projekcie programu materializmu dialektycznego, „Myśl Filozoficzna”, R. VI 1956 nr 3 (23), s. 147-165 (oraz Dyskusja nad programem wykładów z materializmu dialektycznego, sprawozdanie H. Buczyńskiej, „Myśl Filozoficzna”, R. VI 1956 nr 4 (24), s. 212-216 oraz S. Amsterdamski, Konferencja w sprawie programu materializmu dialektycznego i historycznego, „Myśl Filozoficzna”, R. VI 1956 nr 4 (24), s. 217-221). Przyczynki do koncepcji materii jako bytu fizycznego (fragment pracy Materialna jedność świata), „Studia Filozoficzne”, cz. I: R. II 1958 nr 6 (9), s. 121-148; cz. II: R. III 1959, nr 1 (10), s. 100-123.
Przypisy
Linki zewnętrzne Helena Eilstein. Ateistka od Biblii na stronie racjonalista.pl na stronie otwarta.org Lista publikacji Profesor Heleny Eilstein opracowana przez Marię Góralczyk
Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Emigranci marcowi Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 2009