Cieplik (termin wprowadzony przez Jędrzeja Śniadeckiego jako tłumaczenie fr. calorique) – według przekonań uczonych przełomu XVIII i XIX w. niezniszczalna i nieważka substancja odpowiedzialna za istnienie ciepła.
Historia Około 1750 r. Joseph Black wyraźnie odróżnił pojęcie ilości ciepła od temperatury. Zmierzył on ciepło zużywane przy ogrzewaniu wody i topnieniu lodu. Black wprowadził wielkość zwaną obecnie „ciepłem właściwym” i próbował interpretować ciepło jako pewien fluid, który bez żadnych strat przechodzi od ciał gorących do zimnych. Ten fluid nazwano wkrótce „cieplikiem”.
W 1789 r. Lavoisier umieścił go na liście pierwiastków razem ze światłem (świetlikiem według Śniadeckiego).
Cieplik odróżnić należy od innego fluidu osiemnastowiecznej nauki, flogistonu.
W 1798 r. fizyk Rumford przy okazji nadzorowania wiercenia lufy działa eksperymentalnie zmierzył ilość ciepła wytwarzaną przez parę koni.
Zwolennikiem tej teorii był uczony John Dalton. Tłumaczyła ona obserwowane zjawiska, stopniowo jednak wychodziły na jaw jej ograniczenia. Ciepło jest tylko sposobem przekazywania energii.
W 1824 r. Nicolas Carnot w oparciu o teorię cieplika sformułował zasadę działania silników cieplnych. Pracę tę rozwinął Benoît Clapeyron w 1834 r.
W 1842 r. Julius Robert von Mayer wprowadził określenie . James Prescott Joule w badaniach prowadzonych od 1839 r. wyznaczył w 1842 r. wartość tego równoważnika, prace kontynuował do 1878 r. Józef Werle Dzięki pracom takich uczonych jak Hermann von Helmholtz, William Thomson i Rudolf Clausius zasadę zachowania cieplika zastąpiła zasada zachowania energii, uznawana przez naukę do dziś (z pewną modyfikacją wynikającą z równoważności masy i energii).
Zobacz też chronologia termodynamiki
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Historia chemii Kategoria:Termodynamika Kategoria:Przestarzałe koncepcje fizyczne