Bella Szwarcman-Czarnota (ur. 1 września 1945 w Ferganie) – pisarka, publicystka, redaktorka, tłumaczka i filozofka. Znawczyni tematyki kobiet żydowskich. Siostra Doroty.
Życiorys Absolwentka Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego i Studium Podyplomowego dla Tłumaczy Języka Francuskiego. Tłumaczy z języka francuskiego, rosyjskiego i jidysz. Była wieloletnią redaktorką Państwowego Wydawnictwa Naukowego w redakcji filozofii. Następnie pracowała w Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego oraz była sekretarzem redakcji Biuletynu Żydowskiego Instytutu Historycznego. Od 1997 do 2019 była redaktorką i felietonistką czasopisma „Midrasz”.
Wspólnie z córką Różą Ziątek-Czarnotą i siostrą Dorotą Szwarcman opublikowały śpiewnik rodzinny W poszukiwaniu złotego jabłka. Jest także współautorką materiałów pomocniczych dla nauczycieli programu „Przywróćmy Pamięć” realizowanego przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.
Stypendystka Urzędu M.St. Warszawa 2010, stypendystka nowojorskiego YIVO 2011. Laureatka nagrody im. ks. Stanisława Musiała za rok 2016, przyznawaną osobom zasłużonym dla dialogu chrześcijańsko- i polsko-żydowskiego. Laureatka Nagrody im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej 2018.
Twórczość Prace własne 2025: Mam dla was historię, Austeria 2024: W arce pamięci, Austeria 2023: Świętujemy (wspólnie z Różą Ziątek-Czarnotą i Joanną Jaszyńską-Kobielską), Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie 2016: W poszukiwaniu złotego jabłka (wspólnie z Różą Ziątek-Czarnotą i Dorotą Szwarcman) oraz płyta CD pod tym samym tytułem, Austeria 2014: Księga kobiet – kobiety Księgi, Wydawnictwo M 2010: Cenniejsze niż perły. Portrety kobiet żydowskich, Austeria 2009: Znalazłam wczorajszy dzień. Moja osobista tradycja żydowska, Homini 2006: Mocą przepasały swe biodra. Portrety kobiet żydowskich, Fundacja im. M. Schorra
Tłumaczenia 2023: Lamed Szapiro, Wylej swój gniew, Warsztaty Kultury w Lublinie 2021: Lejb Zylberberg, Żyd z Klimontowa opowiada..., Żydowski Instytut HIstoryczny im, Emanuela Ringelbluma 2021: Kadia Mołodowska, Spadek po pradziadku. Opowieść, z własnym wprowadzeniem i opracowaniem, PWN 2019: Icchok Lejbusz Perec, Martwe miasto i inne opowiadania, Austeria 2019: Szolem Alejchem, Scyzoryk, Austeria 2018: przekłady wierszy w: Moja dzika koza. Antologia poetek jidysz, Austeria 2018: opowiadania Jeszai Szpigla, Jozefa Okrutnego w: Nowe życie. Antologia literatury jidysz w powojennej Łodzi (1945 –1949) 2016: Marc-Alain Ouaknin, Dziesięć przykazań, Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma 2015/2016 Rejzl Żychlińska, Wiersze. Przekład i wybór w: Etnografia Nowa 2015: Sygmunt Stein, Moja wojna w Hiszpanii, Wydawnictwo Literackie 2014: Eliezer Sztejnbarg, Żydowskie bajki z Czerniowców, Austeria 2013: Menachem Kipnis, Rabin bez głowy, Austeria 2012: Eliezer Sztejnbarg, Jak ptaszki studiowały Torę, Austeria 2011: Jechiel Rajchman, Ocalałem z Treblinki. Wspomnienia 1942–1943, Czytelnik 2009: Robert Muchembled, Dzieje diabła, Oficyna Naukowa 2008: Emil Draitser, Wesele w Brighton Beach i inne opowiadania, Stowarzyszenie Midrasz 2007: Anne Muratori-Philip, Stanisław Leszczyński. Król-tułacz, Świat Książki 2006: Romain Sardou, Okruchy Boga, Świat Książki 2005: Grigorij Kanowicz, Park niepotrzebnych Żydów, Pogranicze 2004: Claude Dufresne, Pani Walewska, Świąt Książki 2004: Jacques Le Goff, Historia Europy dla dzieci, Świat Książki 2003: Georges Bordonove, Joanna d’Arc, Świat Książki 2002: Mireille Calmel, Noce królowej, Świat Książki 1998: Aleksander Korżakow, Borys Jelcyn: od świtu do zmierzchu, Rytm 1997: Marie-Jo Bonnet, Związki miłosne między kobietami od XVI do XX wieku, SiC! 1997: Marguerite Duras, Chory na śmierć – La maladie de la mort, wab 1997: Jean Bernard, Nadzieje medycyny, wab 1996: Phoolan Devi, Ja, Phoolan Devi, królowa bandytów, Tenten 1996: Philippe Aries, Czas historii, Marabut/wolumen 1996: Gaston Leroux, Człowiek, który wraca z daleka, Rytm 1996: Georges Vigarello, Czystość i brud: higiena ciała od średniowiecza do XX wieku 1995: Anne de Kervasdoue, 28 dni z życia kobiety. Od pokwitania do menopauzy, wab 1994: Juliette Benzoni, Katarzyna, BIS 1994: Jean Genet, Cud róży, Tenten 1994: Francois Brune, Umarli mówią, Adam 1993: Van Hamme, Largo Winch i kobieta-Cyklop, Orbita 1993: Guy Le Cars, Smak zemsty, Temark 1992: Lucien Levy-Bruhl, Czynności umysłowe w społeczeństwach pierwotnych, PWN 1992: Thierry Jonquet, Bestia i piękna, Orbita 1992: Bernard Noel, Zamek Ostatniej Wieczerzy oraz Zamek Poza; Obraza słów; Pornografia 1991: Van Hamme, Largo Winch i Grupa W, Orbita 1990: Francoise Thom, Drewniany język cdn (wydawnictwo podziemne) 1988: Aleksandr Zinowjew, Gorbaczowizm, czyli Rządy iluzji, cdn (wydawnictwo podziemne)
Wywiady z Bellą Szwarcman-Czarnotą 2011: Agnieszka Drotkiewicz, Jeszcze dzisiaj nie usiadłam, Czarne 2008: Ważne było żywe słowo w: Pamięć wędrówki. Wędrówka pamięci (rozmawiała Ewa Koźmińska-Frejlak), pod red. Anny Lipowskiej-Teutsch i Ewy Ryłko, Towarzystwo Interwencji Kryzysowej, Kraków
Teksty w pracach zbiorowych 2020: Music as a Paper Bridge between Generations before and after the Holocaust in: Polin: Studies in Polish Jewry, vol.32 2017: Der Erste Weltkrieg in der jiddischen Literatur in: „Maschine zur Brutalisierung der Welt”? Der Erste Weltkrieg – Deutungen und Haltungen 1914 bis heute, Westfaelisches Dampfboot 2016: Jewish Jews on Tuwim in: Polin: Studies in Polish Jewry, vol.28 2015/2016: Rejzl z Gąbina. O poezji Rejzl Żychlinskiej w: „Etnografia Nowa”. Muzeum Etnograficzne w Warszawie 2015: Żydowski dwugłos o Tuwimie, wraz z przekładem tekstów Abrahama Gołomba i Iczego Goldberga w: Żydowskie konteksty twórczości Juliana Tuwima, red. Monika Adamczyk-Garbowska, Wydawnictwo UMCS 2012: Żydzi w Zamościu i na Zamojszczyźnie. Historia – kultura-literatura, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II 2012: Ten świat a Tamten Świat w: Anioły i diabły. Zaczarowana Lubelszczyzna, Brama Grodzka –Teatr NN 2011: Od żydowskich Żydów do polskich Żydów. Wstęp do archeologii rodzinnej w: Żydowski Polak – polski Żyd, pod red. Aliny Molisak i Zuzanny Kołodziejskiej, Elipsa 2010: Dylematy świeckiej tożsamości żydowskiej w dwujęzycznej poezji Ireny Klepfisz w: Nieme dusze? Kobiety w kulturze jidysz, pod red. Joanny Lisek, Wrocław 2010: Żona i córka Putyfara, żona i córka Józefa – kim były według tradycji żydowskiej w: Libris satiari nequeo: oto ksiąg jestem niesyty, Księga pamięci Ewy J. Głębickiej, red. Joanna Partyka i Ariadna Masłowska-Nowak, IBL PAN 2010 2008: W łańcuchu tradycji w: Pamięć wędrówki. Wędrówka pamięci, pod red. Anny Lipowskiej-Teutsch i Ewy Ryłko, Towarzystwo Interwencji Kryzysowej, Kraków 2008
Przypisy
Linki zewnętrzne Bella Szwarcman-Czarnota na stronie Żydowskiego Salonu Literackiego
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Ferganie Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury hebrajskiej i jidysz Kategoria:Pracownicy Żydowskiego Instytutu Historycznego Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1945