Amerykański folklor – obejmuje tradycje ludowe kontynentu północnoamerykańskiego, zarówno jego rdzennych mieszkańców (różnych plemion Indian), jak i osadników z Europy od XVI w.
Na folklor składają się zwyczaje, przesądy, opowieści, muzyka, tańce i pieśni przekazywane drogą ustną, a także wytwory materialne społeczności i grup etnicznych kontynentu amerykańskiego. W Stanach Zjednoczonych, kraju masowej imigracji, daje to pole do szczególnie szerokich badań, zwłaszcza komparatywnych.
Współcześnie naukowcy amerykańscy zajmują się także w ramach badań nad folklorem tzw. legendami miejskimi – urban legend, które przekazywane są za pomocą nowoczesnych środków, takich jak radio, telewizja, internet (portale społecznościowe, listy dyskusyjne) oraz telefony komórkowe (smsy).
Zarys historii folklorystyki amerykańskiej W Stanach Zjednoczonych zorganizowane zbieranie i studiowanie folkloru amerykańskiego rozpoczęło się w drugiej połowie XIX wieku. W 1888 r. zostało założone American Folklore Society. Jedną z głównych przyczyn powstania folklorystyki w USA była zwiększająca się imigracja. Chociaż dziś folklorystyka jest liberalna i inkluzywna, to w przeszłości ruch folklorystyczny był ruchem konserwatywnym i ekskluzywnym. Właściwie aż do początku XX wieku amerykański folkloryzm zajmował się prawie wyłącznie balladami, ustnymi opowieściami i wyrobami rękodzieła wytworzonymi przez potomków emigrantów z wysp brytyjskich osiadłych w Nowej Anglii i rejonie Appalachów. Paradoksalnie dodano do tego pieśni i opowieści Afroamerykanów i to tylko dlatego, że obawiano się zaniku czarnej kultury w związku ze zniesieniem niewolnictwa na południu po wojnie secesyjnej. Dla konserwatywnej folklorystyki było to jakby zachowanie czegoś w rodzaju antebellum status quoPrzedwojenny stan rzeczy.
Rozwój folklorystyki amerykańskiej polegał na przechodzeniu z pozycji konserwatywnych na liberalne. Uwidoczniło się to w poszerzaniu zakresu zainteresowań. Dziś folklor obejmuje wyróżniające się wytwory prawie każdej grupy, która może być określona etnicznie, narodowościowo, regionalnie, socjalnie i zawodowo. Dotyczy to ludzi żyjących i będących w różnym wieku; bada się nawet twórczość dzieci. W przeszłości badano tylko ludzi w starszym wieku, jako tzw. przekazicieli tradycji. I folkloryści zajęli się także folklorem miejskim.
W końcu folkloryści amerykańscy zauważyli, że naród amerykański składa się z imigrantów. Rozpoczęto badania folkloru amerykańskich Włochów, Greków, Polaków, Niemców itd. Bada się np. czy folklor Polaków jest tylko folklorem polskim w Ameryce, czy przeistoczył się już w nową jakość – folklor polsko-amerykański.
Ponieważ jedynymi nieimigrantami w Stanach Zjednoczonych są prawdziwi Amerykanie nazywani Indianami, folklorystyka zajęła się wszystkimi aspektami ich folkloru. Niektóre jego elementy zostały włączone już dawno do folkloru ogólnoamerykańskiego jak np. Bigfoot (właściwie Sasquatch, z języka Indian Saliszów se'sxac – dziki człowiek).
Niektóre tematy zajmujące folklorystykę amerykańską Badania tradycyjne Folk Ballady Ballady Childe’a (ang. Child Ballads) Ballady bluesowe (ang. Blues Ballads) (blues) Ballady publikowane (ang. Broadside Ballads) Ballady sentymentalne (ang. Parlor Ballads) Kolędy Kołysanki Tańce Szanty Sztuka ludowa Opowieści Alamo Bogey, Bogeyman (legendarna potworna, zła postać) Legendy Mity Katastrofy Diabeł Czary, zaklęcia Gry Halloween Różdżkarstwo Rękodzieło Koszykarstwo Wyszywanie, dzierganie itp. Pikowane kołdry, narzuty (ang. quilts) Rzemiosło Kowalstwo Czary i czarownice Medycyna ludowa Wampir Zbrodnie i kryminaliści Postacie Amos ’n’ Andy Johnny Appleseed Elfego Baca (1865-1945) Barbara Allen Sam(uel) Bass (1851-1878) Roy Bean (ok. 1823-1903) Billy the Kid (ok. 1859-1881) Black Bart (1832-ok. 1917) (Charles E. Boles) Daniel Boone (1734-1820) Lizzie Borden (1860-1927) Jim Bridger (1804-1881) Brother Jonathan (symboliczna) Buffalo Bill (1846-1917) (William F. Cody) Paul Bunyan (fikcyjna postać) Kit Carson (1809-1868) (Christopher Houston Carson) Casey Jones (1863-1900) (John Luther 'Casey' Jones) Butch Cassidy i Sundance Kid Ned Cobb (1885-1973) Gregorio Cortez (1875-1916) Crazy Horse (ok. 1840-1877) Davy Crockett (1786-1836) Curanderos ludowi uzdrawiacze George Armstrong Custer (1839-1876) Wyatt Earp (1848-1929) (Wyatt Berry Stapp Earp) Mike Fink (1770/80-1823) Geronimo (ok. 1823-1909) Frank James (1843-1915) Jesse James (1847-1882) John Henry (bd) George Knox (1862-1892) Kowboje Mammy (czarna niania białych dzieci) Gib Morgan (1842-1909) Pielgrzymi i purytanie Pocahontas (ok. 1595-1617) Railroad Bill (Morris Slater) Paul Revere (1735-1818) Rip Van Winkle (postać fikcyjna) Sambo (stereotyp Afroamerykanina) Sitting Bull (ok. 1831-1890) Squanto (ok. 1580-1622) Stagolee (Stagger Lee, Stackerlee, Stackalee, Stagolee) Wujek Remus (ang. Uncle Remus) Wujek Sam (ang. Uncle Sam) Yankee Doodle
Badania współczesne Folklor homoseksualistów Opowieści o AIDS Folklor związany z UFO Porwania przez kosmitów Stefa 51 (ang. Area 51) (związany także z tematem teorii spiskowych) Kręgi w zbożu Incydent w Roswell Astrologia Bomba atomowa Baseball Trójkąt Bermudzki Kryptozoologia, kryptydy Wielka Stopa Skunk ape Squonk Jackalope Mothman Diabeł z New Jersey Bestia z Elmendorf Polish jokes (dowcipy o stereotypowych Polakach) Dowcipy o prawnikach Kultura motocyklistów Gangi motocyklowe Breakdancing Naklejki na zderzaki Folklor college’ów Folklor komputerowy Społeczność hakerów Folklor imigrantów Folklor wojskowy Graffiti Gremliny Konspiracja, teorie spiskowe Legendy miejskie (Urban Legend) rap Tatuaż Więzienne pieśni pracy Zbrodnie i kryminaliści Voodoo i hoodoo Postacie Al Capone (Scarface) (1899-1947) John Dillinger (1903-1934) Joe Hill (1879-1915) Hobo, tramp Kierowcy ciężarówek (ang. truckers) Joe Magarac Marilyn Monroe (1926-1962) Eliot Ness (1903-1957) Pecos Bill (fikcyjna postać) Elvis Presley (1935-1977) Robert Johnson (1911-1938) Superman Tarzan
Ważniejsze postacie folklorystyki amerykańskiej (badacze i kolekcjonerzy) Moses Asch (1905-1986) (założyciel Folkways Records, warszawiak, syn pisarza Szaloma Asza) Mary Hunter Austin (1868-1934) Marius Barbeau (1883-1969) Mary Elizabeth Barnicle (1891-1978) Mac E. Barrick (1933-1991) Phillips Barry (1880-1937) William R. Bascom (1912-1981) Fletcher S. Bassett (1847-1893) Ernest Warren Baughman (1916-1990) Earl Clifton Beck (1891-1977) Martha Warren Beckwith (1871-1959) Henry Marvin Belden (1868-1954) Ruth Benedict (1887-1948) Franz Boas (1858-1942) Ralph Steele Boggs (1901-1994) Banjamin A. Botkin (1901-1975) John Mason Brewer (1896-1975) Paul G. Brewster (1898-?) Bertrand Harris Bronson (1902-1985) Frank Clyde Brown (1870-1943) Arthur Leon Campa (1905-1978) Joseph Campbell (1904-1987) Marie Alice Campbell (1903-1980) Olive Dame Campbell (1882-1954) Loman D. Cansler (1924-1992) Carl Lamson Carmer (1983-1976) Joseph Médard Carrière (1902-1970) James Francis Child (1825-1896) Abbie Holmes Christensen (1852-1938) Robert Perry Christeson (1911-1992) Josiah H. Combs (1886-1960) Jack Conroy (1898-1990) Thomas Frederick Crane (1844-1927) Helen Creighton (1899-1989) Levette Jay Davidson (1894-1957) Arthur Kyle Davis Jr. (1897-1972) Frances Densmore (1867-1957) J. Frank Dobie (1888-1964) Richard M. Dorson (1916-1981) Katherine Dunham (1909-2006) Fannie Hardy Eckstorm (1865-1946) Duncan B.M. Emrich (1908-1977) Aurelio Macedonlo Espinosa (1880-1958) Austin E. Fife (1909-1986) Alcée Fortier (1856-1914) Emelyn Elizabeth Gardner (1872-1987) Anna Hadwick Gayton (1899-1977) Gordon Hall Gerould (1877-1953) Robert Winslow Gordon (1888-1961) John Greenway (1919-1991) Francis Barton Gummere (1855-1919 Wayland D. Hand (1907-1986) Joel Chandler Harris (1848-1908) Mellinger Edward Henry (1873–1946) Melville Herskovits (1895-1963) George Herzog (1901-1983) Dorothy Mills Howard (1902-1996) Arthur Palmer Hudson (1892-1978) Zora Neale Hurston (1891-1960) George Pullen Jackson (1874-1953) Thelma Grey James (1899-1988) Raymond Deloy Jameson (1895-1959) William Hugh Jansen (1914-1979) Guy Benton Johnson (1901-1991) Louis Clark Jones (1908-1990) Edwin Capers Kirkland (1903-1972) George Lyman Kittredge (1860-1941) Karl Knortz (1841-1918) Sarah Gertrude Knott (1898-1984) George Korson (1899-1967) Rae Rosenblatt Korson (1901-1990) Alexander Haggerty Krappe (1894-1947) Gertrude Prokosch Kurath (1903-1992) Luc Lacourcière (1910-1989) MacEdward Leach (1892-1967) Hector H. Lee (1908-1992) Alan Lomax (1915-2002) John Lomax (1867-1948) Grant C. Loomis (1901-1963) Albert Bates Lord (1912-1991) Katherine Luomala (1907-1992) Otis Tufton Mason (1838-1908) James Mooney (1861-1921) Ruth Ann Musick (1897-1974) William Wells Newell (1839-1907) John Jacob Niles (1892-1980) Howard Washington Odum (1884-1954) Mary Alicia Owen (1850-1935) Mary Celestia Parler (1905-1981) Milman Parry (1902-1935) Louise Pound (1872-1958) Richard August Reuss (1940-1988) W. Edson Richmond (1916-1994) Franz Rickaby (1889-1925) Ralph Carter Rinzler (1934-1994) Leonard Ward Roberts (1912-1983) Emily Dorothy Scarborough (1878-1935) Henry Rowe Schoolcraft (1793-1864) Charles Seeger (1886-1979) Cecil James Sharp (1859-1924) Alfred L. Shoemaker (1913-) Henry Wharton Shoemaker (1882-1958) Charles M. Skinner (1852-1907) Grace Partridge Smith (1869-1959) Thomas Washington Talley (1870-1952) Archer Taylor (1890-1973) Jeannette Bell Thomas (1881-1982) Harold W. Thompson (1891-1963) Stith Thompson (1885-1976) Silas Claiborn Turnbo (1844-1925) Francis Lee Utley (1907-1974) Ivan H. Walton (1893-1968) Anne Locher Warner (1905-1991) Frank Warner (1903-1978) Newman Ivey White (1892-1948) D.K. Wilgus (1918-1989) John Quincy Wolf Jr. (1901-1972)
Organizacje Organizacje badawcze American Folklife Center (1976) American Folklore Society (1888) Archive of Folk Culture (1928) Center for the Study of Southern Culture Smithsonian Institution
Firmy nagraniowe Arhoolie Records Folkways Records Rounder Records
Przypisy
Bibliografia Alan Axelrod, Harry Oster. The Penguin Dictionary of American Folklore. Penguin Reference, Nowy Jork 2000 Redaktorzy: Neal Walters i Brian Mansfield. Music Hound Folk. The Essential Album Guide. Visible Ink Press, Detroit 1998