Sieweczka morska (Anarhynchus alexandrinus) – gatunek małego ptaka z rodziny sieweczkowatych (Charadriidae), związany z wybrzeżami mórz i słonych zbiorników wodnych Eurazji i Afryki. Sporadycznie zalatuje do Polski, dwa razy odnotowano lęgi. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał Karol Linneusz w 1758 roku w 10. edycji Systema Naturae. Nazwał on ten gatunek Charadrius alexandrinus, wykorzystując nazwę ukutą przez swego współpracownika, Fredrika Hasselqvista, w opublikowanej w 1757 roku (5 lat po przedwczesnej śmierci autora) książce Iter Palæstinum, Eller, Resa til Heliga Landet, Förrättad Infrån år 1749 til 1752, niespełniającej jednak zasad nazewnictwa binominalnego. Linneusz jako miejsce typowe wskazał Egipt – kanały w Delcie Nilu. Analizy filogenetyczne, których wyniki opublikowano w 2022 roku, wsparły umieszczenie tego gatunku w rodzaju Anarhynchus.
Wyróżnia się 3 lub 4 podgatunki A. alexandrinus: A. a. alexandrinus (Linnaeus, 1758) – sieweczka morska A. a. dealbatus (Swinhoe, 1870) – sieweczka białolica A. a. nihonensis (Deignan, 1941) A. a. seebohmi (E. Hartert & A.C. Jackson, 1915) – sieweczka cejlońska Sieweczka białolica jest w niektórych ujęciach systematycznych uznawana za odrębny gatunek. Zaliczane dawniej do A. alexandrinus taksony A. a. nivosus i A. a. occidentalis zostały wydzielone w osobny gatunek o nazwie sieweczka jasna (A. nivosus). W przeszłości sieweczka morska była także łączona w jeden gatunek z sieweczką białoczelną (A. marginatus), jawajską (A. javanicus) i rdzawogłową (A. ruficapillus).
Zasięg występowania Sieweczka morska zamieszkuje w zależności od podgatunku: A. a. alexandrinus – Europa Zachodnia, wyspy wschodniego Atlantyku, Afryka Północna oraz Europa Południowa i Bliski Wschód na wschód przez Azję Środkową po północne Chiny. Zimuje na południe od zasięgu letniego po Afrykę Subsaharyjską, w południowej części Azji oraz w zachodniej części Indonezji. Do Polski zalatuje sporadycznie – do końca 2023 roku stwierdzona 63 razy, obserwowano łącznie 73 osobniki; dwukrotnie odnotowano lęgi – w 1992 roku w ujściu Wisły koło Świbna oraz w 2012 nad Zalewem Szczecińskim pod Świnoujściem. A. a. dealbatus – wybrzeża od południowo-wschodnich Chiny po środkowy Wietnam. Zimuje na wybrzeżach kontynentalnej Azji Południowo-Wschodniej oraz Sumatry. A. a. nihonensis – południowo-wschodnia Rosja, północno-wschodnie i wschodnie Chiny, Półwysep Koreański, Japonia i Tajwan. A. a. seebohmi – południowo-wschodnie Indie i Cejlon.
Morfologia Wygląd Samiec A. a. alexandrinus w szacie godowej ma kantarek, przednią część wierzchu głowy i pokrywy uszne czarne. W tym samym kolorze również plamy na bokach szyi. Pozostałą część wierzchu głowy, grzbiet i skrzydła jednolicie szarobrązowe. Reszta ciała biała. U samicy, samca w szacie spoczynkowej i osobników młodocianych kolor czarny zastępuje ciemnobrązowy. Nogi i dziób ciemne. A. a. dealbatus ma dłuższy dziób, a samiec w szacie godowej ma wierzch głowy z rdzawym odcieniem. Samce A. a. seebohmi mają wierzch głowy jednolicie szarobrązowy, bez czarnej plamy z przodu. Wymiary średnie długość ciała ok. 15–20 cmrozpiętość skrzydeł ok. 35–45 cmmasa ciała ok. 30–55 g
Ekologia i zachowanie thumb|lewo|180px|Jajo z kolekcji muzealnej 250px|mały|Jaja i wykluwające się pisklę Biotop Głównie wybrzeża mórz i słonych jezior. Gniazdo W formie zagłębienia w ziemi. Jaja W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu – lipcu (w zależności od strefy klimatycznej) 3 lub 4 jaja. Zazwyczaj tworzy małe (do 25 par) kolonie. Wysiadywanie Jaja wysiadywane są przez okres 23 do 29 dni przez obydwoje rodziców – podczas dnia przez samicę, a nocą przez samca. Pożywienie Lądowe i wodne bezkręgowce.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje sieweczkę morską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji, według szacunków Wetlands International z 2023 roku, zawiera się w przedziale 324–468 tysięcy osobników, co przelicza się na 216–314 tysięcy osobników dorosłych. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy. Od 2014 roku IUCN za osobny gatunek uznaje sieweczkę białolicą (A. (a.) dealbatus), która również ma status gatunku najmniejszej troski; jej liczebność szacowana jest na 25–250 tysięcy dorosłych osobników.
W Polsce sieweczka morska podlega ścisłej ochronie gatunkowejRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Sieweczkowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Fauna Azorów Kategoria:Fauna Madery Kategoria:Fauna Republiki Zielonego Przylądka Kategoria:Fauna Wysp Kanaryjskich Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza