Cladonia P. Browne (chrobotek) – rodzaj grzybów należący do rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae). Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest także do grupy porostów.
Charakterystyka Morfologia Fotobiontami są glony protokokkoidalne. Z reguły są to zielenice z rodzaju Asterochloris, ale zarejestrowano także wiązanie się z bardziej odpornymi na zanieczyszczenia przedstawicielami rodzaju Trebouxia w przypadku grzybów zasiedlających tereny poprzemysłowe.
Chrobotki zbudowane są z plechy pierwotnej i plechy wtórnej. Plecha pierwotna jest heteromeryczna, skorupiasta lub listkowata, trwała lub zanikająca. Plecha wtórna to podecja wyrastające z plechy pierwotnej. Zwykle są wzniesione i wyrastają pojedynczo lub tworzą murawkowate skupiska. Mogą być szydłowate, rożkowate, tępo zakończone lub rozszerzające się w kieliszek, mogą być pojedyncze, piętrowe, albo widełkowato lub nieregularnie rozgałęzione. Powierzchnia może być gładka, pilśniowata, pokryta sorediami lub łuseczkami. Podecja na przekroju poprzecznym mają budowę warstwową, w środku zawsze są puste. Na szczycie podecjów znajdują się lecideowe owocniki typu apotecjum. Nie mają wyraźnego, zróżnicowanego brzegu plechy i są zwykle otoczone bezbarwną strefą zwaną ekscypulum, ze względu na brak glonów. Tarczka owocnika ma zwykle jaskrawą barwę, od jaskrawoczerwonej i brązowej do (rzadziej) żółtej, w zależności od gatunku. Zarodniki po 8 w worku, jednokomórkowe, bezbarwne. Pyknidia powstają na szczycie podecjów, są brunatne lub czerwone.
Rozmnażanie Partner grzybowy (mykobiont) rozmnaża się płciowo przez zarodniki powstające w owocnikach. Wiele gatunków chrobotków rozmnaża się głównie lub wyłącznie wegetatywnie, rzadko lub wcale nie tworząc apotecjów. Bezpłciowo chrobotki rozmnażają się przez soredia i izydia, niektóre gatunki za pośrednictwem fragmentów plechy lub oderwanych łusek. Soredia powstają u wielu (ale nie wszystkich) gatunków. Gatunki z sorediami można rozpoznać po pylistym, mączystym nalocie. Izydia są większe, często brodawkowate, w postaci łatwo oddzielających się wyrostków służących do rozmnażania wegetatywnego. Są rzadkie i występują tylko u kilku gatunków. Siedlisko Chrobotki występują na odsłoniętym, otwartym gruncie, na próchnicy w lasach, na odsłoniętym torfie, rozkładającym się martwym drewnie, rzadko na korze żywych drzew i bezpośrednio na kamieniach. Wiele gatunków można znaleźć rosnących razem w tych siedliskach. Większość gatunków preferuje kwaśne gleby i słoneczne, dobrze oświetlone miejsca. Szczególnie powszechne są na obszarach, gdzie niedobór składników odżywczych lub płytka gleba hamuje konkurencyjne dla nich rośliny wyższe. Kilka gatunków występuje na siedliskach wapiennych, takich jak rzadkie suche murawy lub skaliste zbocza. Niektóre gatunki są powszechne na otwartych nasypach lub ugorach utworzonych podczas budowy dróg lub ścieżek, podczas gdy inne specjalizują się w określonych siedliskach i dlatego są mniej powszechne. Do najpowszechniejszych gatunków w Europie Środkowej należą chrobotek kubkowaty, chrobotek szydlasty, chrobotek cienki i chrobotek widlasty. Wiele gatunków chrobotków można znaleźć w odpowiednich siedliskach na kilku kontynentach, niemal na całym świecie. Niektóre gatunki są jednak również endemitami lokalnymi mniejszych regionów. Chrobotki są szczególnie pospolite i liczne na północnych, arktycznych szerokościach geograficznych, ale występuje również na tropikalnych nizinach Amazonii i tundrze antarktycznej, z wyjątkiem gleb piaszczystych. Nie występują jedynie w bardzo suchych, pustynnych regionach.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladoniaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Takson Cladonia utworzył Patrick Browne w 1756 r. Gatunkiem typowym jest Cladonia subulata. Synonimy naukowe: Biscladinomyces Cif. & Tomas., Biseucladoniomyces Cif. & Tomas., Capitularia Flörke, Cenomyce Ach., in Luyken, Cenomyces Ach., Cenomyces subdiv. Cladina (Nyl.) Nyl., Cladinomyces Cif. & Tomas., Cladona Adans., Cladonia subgen. Cladina Nyl., Cladoniomyces E.A. Thomas ex Cif. & Tomas., Eucladoniomyces Cif. & Tomas., Helopodium Ach. ex Michx., Phyllocarpos Poir., Pyxidium Hill, Schasmaria (Ach.) Gray, Scyphiphorus Vent., Scyphophorus Ach. ex Michx., Scyphorus Raf. Nazwa polska według Wiesława Fałtynowicza. Gatunki występujące w Polsce
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist.
Przypisy Według Index Fungorum takson niepewny.
Podany pod synonimiczną nazwą Cladonia polycarpoides Nyl. W pracy Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist traktowany jako synonim Cladonia coniocraea (Flörke) Spreng., według Index Fungorum to odrębne gatunki.
Kategoria:Chrobotkowate