Śląski Instytut Naukowy im. Jacka Koraszewskiego (skrót: ŚIN) – polski instytut naukowo-badawczy istniejący w latach 1957–1992 w Katowicach.

Historia Placówka została założona w 1957 jako organ Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach przy wsparciu Jerzego Ziętka. Zajmowała się badaniem historii, folklorystyki, kultury oraz zjawisk społecznych i ekonomicznych głównie wschodniej części Górnego Śląska, jak również ich popularyzacją. Od 1971 podlegała merytorycznie Polskiej Akademii Nauk. Swą działalnością nawiązywała do istniejącego w latach 1934–1939 oraz 1945–1949 Instytutu Śląskiego w Katowicach. Decyzją wojewody katowickiego Wojciecha Czecha Śląski Instytut Naukowy zakończył swoją działalność 31 grudnia 1992.

W latach 1957–1976 Instytut zajmował kilka pomieszczeń w starym gmachu Biblioteki Śląskiej w Katowicach przy ul. Francuskiej 12, skąd przeprowadził się do własnej siedziby przy ul. Granicznej 32 w Katowicach. Budynek ten wyburzono w 2022.

Bliźniaczą placówką naukowo-badawczą ŚIN był istniejący do dziś Instytut Śląski w Opolu.

Dyrektorzy Instytutu Jacek Koraszewski (1957–1966) Kazimierz Popiołek (1966–1968) Henryk Rechowicz (1968–1972) Jan Kantyka (1972–1977) Jerzy Siemianowicz (1977–1979) Bohdan Jałowiecki (1979–1981) Jerzy Pietrucha (1981–1982) Zdzisław Gorczyca (1982–1987) Lucyna Frąckiewicz (1987–1988, p.o. dyrektora) Jacek Wódz (1988–1990) Łucja Ginko (1990–1992, dyrektor komisaryczny)

Pracownicy

Wydawnictwa ŚIN Wydawnictwa ciągłe i serie wydawnicze (pełny wykaz)Opracowano na podstawie katalogów: Biblioteki Śląskiej w Katowicachi Biblioteki Narodowej w Warszawie (dostęp: 2021-01-17). „Zaranie Śląskie”, kwartalnik (ISSN 0044-183X), rok XX–LIII (1957–1990), „Pamiętnik Cieszyński” (ISSN 0137-558X), tom 1–2 (1961–1972), „Studia i Materiały z Dziejów Śląska” (ISSN 0081-6639), tom III–20 (1960–1991), „Śląskie Studia Historyczne” (ISSN 0137-5180), tom 1–3 (1975–1977), „Studia i Materiały z Dziejów Województwa Katowickiego w Polsce Ludowej” (ISSN 0585-5284), tom 1–9 (1966–1975), [ciąg dalszy:] „Studia i Materiały z Dziejów Polski Ludowej” (ISSN 0137-351X), tom 10–12 (1976–1978), „Studia nad Ekonomiką Regionu” (ISSN 0208-936X), numer 1–18 (1971–1988), „Górnośląskie Studia Socjologiczne” (ISSN 0072-5013), tom 1–21 (1963–1989), „Bibliografia Śląska” (ISSN 0523-1930), [za rok] 1960–1980 (1963–1991), wydawana wspólnie z Biblioteką Śląską, „Zeszyty Naukowe. Śląski Instytut Naukowy”, 1–71 (1968–1976), „Biuletyn Niemcoznawczy. Materiały i informacje”, numer 1–10 (1957–1962), „Kwestie Społeczne Regionu Wysoko Uprzemysłowionego”, 1 (1989), „Biuletyn. Śląski Instytut Naukowy”, numer 1–89 (1957–1968), w tym numer 1–10 (1957–1959) – seria Życie Naukowe i Kulturalne, „Biuletyn Śląskiego Instytutu Naukowego. Serwis Informacyjny” (1961–1970/1971), [ciąg dalszy:] „Serwis Informacyjny. Śląski Instytut Naukowy” (1970/1971–1974), Zagłębie Dąbrowskie w Dokumentach Literackich, tom 1–3 (1972–1978), Silesiana, 30 tomów (1983–1992), Biblioteczka Wiedzy o Śląsku, 28 tomów (1958–1968), obejmowała 8 tomów poza seriami oraz 20 wydanych w 8 seriach: Seria Archeologiczna 1–4, Seria Etnograficzna 1–3, Seria Historyczna 1–8, Seria Literatura Ludowa 1, Seria Monografie miast, osiedli i wsi Śląska 1, Seria Plastyka 1, Seria Przyrodnicza 1, Seria Rolnicza 1, Śląskie Epizody Historyczne, 30 tomów (1983–1989), Nieznane Piękno Sztuki Śląskiej, 2 tomy (1987), Biuletyn. Zespół ds. Badań Wydarzeń w dn. 16.12.1981 r. i następnych w Kopalni „Wujek”, numer 1 (1990), Górnośląski System Informacji o Terenie, część 1–3 (1992).

Pozostałe wydawnictwa (wybrane) Monografie miast i powiatów Alfons Mrowiec, Z dziejów Ziemi Rybnicko-Wodzisławskiej w latach 1918–1939. Stosunki społeczno-polityczne (1966) Ludność i stosunki społeczne w konurbacji górnośląskiej (Bytom, Chorzów, Gliwice, Zabrze) (1969) Z badań nad Rybnickim Okręgiem Węglowym (1975) Henryk Rechowicz, Komunistyczny samorząd Czeladzi (1976) Eugeniusz Kopeć, Szkice z przeszłości Czechowic-Dziedzic (1977) Szkice z dziejów Żarek (1984) Jan Kantyka, Longin Rosikoń, Sławków w latach okupacji hitlerowskiej 1939–1945 (1984) Rybnik. Zarys dziejów miasta od czasów najdawniejszych do 1980 roku (1986) Łaziska Górne. Siedem wieków historii (1986) Wojciech Błasiak, Marek St. Szczepański, Jacek Wódz, Szczyrk – miasto w sytuacji inwazji turystycznej (socjologiczne studium układu lokalnego) (1990)

Monografie zakładów przemysłowych Andrzej Karp, Stosunek do pracy i zawodu inżynierów kopalni „Siemianowice” (1969) Jerzy Jaros, Jerzy Sito, 100 lat Zakładów Urządzeń Technicznych Elewator (1971) Jan Kantyka, Alojzy Targ, Mikołów. Zarys rozwoju miasta (1972) Kopalnia „Generał Zawadzki” (w Dąbrowie Górniczej). Dzieje zakładu i załogi (1974) Kopalnia Sosnowiec. Dzieje zakładu i załogi (1876–1976) (1976) Lech Szaraniec, Załoga koncernu Hohenlohe i jej walka klasowa w latach 1905–1939 (1976) Huta Ferrum. Dzieje zakładu i załogi 1874–1976 (1977) Jan Kantyka, Andrzej Stępniak, Kopalnia Bolesław Śmiały na tle rozwoju górnictwa węglowego w rejonie Łazisk 1779–1979 (1979) Huta Florian, Dzieje zakładu i załogi 1828–1978 (1980) Longin Rosikoń, Huta Szkła Gospodarczego „Zawiercie” 1884–1984 (1985) Helena Witecka, Kopalnia Węgla Kamiennego Rozbark, Zarys dziejów 1824–1984 (1985) Leszek Cichy, Bernard Gałuszka, Kopalnia „Wieczorek” (1826–1985) (1985) Jerzy Jaros, Henryk Sekuła, Kopalnia „Staszic” 1964–1984 (1985) Jerzy Jaros i in., Kopalnia „Generał Zawadzki” (1785–1985) (1985) Huta Florian 1828–1988. Dzieje zakładu i załogi (1988) Marian Dyba, Urszula Warczok, Z dziejów kopalni „Dębieńsko” (1988) Andrzej Stępniak, Elektrownia Łaziska 1917–1988. Dzieje zakładu i załogi (1989) Huta „Pokój”. Dzieje zakładu i załogi 1840–1990 (1989)

Inne

Badania nad osiedlami górniczymi (1963)

Alfred Zaręba, Atlas językowy Śląska, t. 1–7 (1969–1989)

Mirosław Fazan, Witold Nawrocki, Katowickie środowisko literackie w latach 1945–1967 (1969)

Atlas województwa katowickiego (1971) Marek Gedl, Bolesław Ginter, Kazimierz Godłowski, Pradzieje i wczesne średniowiecze dorzecza Liswarty, cz. 1–2 (1970–1971) Janina Molenda, Szkolnictwo w rejencji katowickiej w latach okupacji hitlerowskiej. Przyczynek do polityki narodowościowej okupanta (1976) Franciszek Biały, Niemieckie ochotnicze formacje zbrojne na Śląsku 1918–1923 (1976) Śląski słownik biograficzny, t. 1–3 (1977–1981) Franciszek Serafin, Wieś śląska w latach międzywojennych 1922–1939 (1977) Mirosław Fazan, Jan Kantyka, Serca, myśli, czyny – ludowej ojczyźnie. Szkice z dziejów ruchu młodzieżowego w województwie katowickim (1978) O wolność, demokrację, socjalizm (odczyt) [1–13] (1978) Jan Walczak, Polska i niemiecka socjaldemokracja na Górnym Śląsku i w Cieszyńskiem po przewrocie majowym 1926–1939 (1980) 60-lecie powstań śląskich. Odczyty [1–12] (1981) Władysław Zieliński, Polska Partia Socjalistyczna zaboru pruskiego 1890/1893–1914 (1983) Morcinek do Dziewczyny ze Wschodniej Ballady. Listy Gustawa Morcinka do Janiny Gardzielewskiej (1983) Władysław Jacek Żywot, Dwadzieścia sezonów teatru sosnowieckiego 1919–1939 (1984) Wojciecha Korfantego „Marzenia i zdarzenia” (1984) Jerzy Jaros, Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich, wyd. 2 popr. i zaktualiz. (1984) Podania i opowieści z Zagłębia Dąbrowskiego. Sto lat temu i dzisiaj, zebrali i oprac. Marianna i Dionizjusz Czubałowie (1984) Halina Gerlich, Narodziny, zaślubiny, śmierć : zwyczaje i obrzędy w katowickich rodzinach górniczych (1984) Jan Pietrzykowski, Cień swastyki nad Jasną Górą. Częstochowa w okresie hitlerowskiej okupacji 1939–1945 (1985) Gustawa Morcinka „Listów spod morwy” ciąg dalszy. Listy Gustawa Morcinka do Władysławy Ostrowskiej (1985) Józef Pieter, Czasy i ludzie (1986) Jan Kantyka, Upamiętnione miejsca walk o społeczne i narodowe wyzwolenie w województwie katowickim, wyd. 2 (1986) Ewa Chojecka, Architektura i urbanistyka Bielska-Białej 1855–1939 (1987) Wanda Mrozek, Górnośląska rodzina robotnicza w procesie przeobrażeń (1987) Alfred Zaręba, Szkice z dialektologii śląskiej (1988) Górniczy stan w wierzeniach, obrzędach, humorze i pieśniach, pod. red. Doroty Simonides (1988) Jan Walczak, Komunistyczna Partia Polski na Górnym Śląsku i w Cieszyńskiem (1922–1938) (1989) Jak starka swego Zeflika na powstanie wysłała. Ludowe opowieści powstańcze, oprac. Janina Hajduk-Nijakowska i Teresa Smolińska (1989) Michała Grażyńskiego „Walka o Śląsk” (1989) Dzieje górniczego ruchu zawodowego w Polsce, t. 3: 1945–1987 (1990) Ks. Jan A. Ficek i Piekary Śląskie w XIX wieku. Działalność religijno-społeczna ks. Jana A. Ficka i rola Piekar jako centrum katolicyzmu społecznego na Górnym Śląsku w XIX wieku (1992) Akta miejskie Tarnowskich Gór od końca XVI wieku do roku 1740, oprac. Alina Kowalska (1993)

Zobacz też Instytut Śląski w Katowicach Instytut Śląski w Opolu

Przypisy

Bibliografia Maciej Fic, Między nauką a propagandą. Śląski Instytut Naukowy im. Jacka Koraszewskiego w Katowicach (1957–1992), Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, ss. 548, („Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, ISSN 0208-6336, nr 3202) Omega File Viewer (us.edu.pl) Maciej Fic, 35 lat badań humanistycznych na Górnym Śląsku. Śląski Instytut Naukowy im. Jacka Koraszewskiego w Katowicach (1957–1992), „Zaranie Śląskie. Seria Druga”, R. 1, nr 1, Katowice 2015, s. 51–70, ISSN 0044-183X Wydawnictwa Śląskiego Instytutu Naukowego w zbiorach Biblioteki Śląskiej w Katowicach Wydawnictwa Śląskiego Instytutu Naukowego w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie

Kategoria:Polskie towarzystwa naukowe Kategoria:Oświata w Katowicach Kategoria:Osiedle Paderewskiego-Muchowiec