Stanisław Ptaszycki (ur. 12 kwietnia 1853 w Kuzowie, zm. 20 grudnia 1933 w Warszawie) – polski historyk, historyk literatury polskiej, wydawca, archiwista.
Życiorys Urodził się w rodzinie szlacheckiej, szkołę średnią ukończył w Wilnie. W 1877 skończył studia na wydziale Historyczno-Filologicznym Uniwersytetu Petersburskiego. Następnie podjął pracę jako asystent przy katedrze filologii słowiańskiej, równolegle pracując w latach 1879–1912 jako nauczyciel języka rosyjskiego i łaciny w petersburskich prywatnych gimnazjach. W Petersburgu został też zatrudniony jako tłumacz-archiwista i opiekun Metryki Litewskiej w Ministerstwie Sprawiedliwości. Wykładał także w wileńskim seminarium duchownym. Po wybuchu I wojny światowej uczestniczył w pracach Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny.
Po odzyskaniu niepodległości wrócił do Polski, gdzie został współorganizatorem Uniwersytetu Lubelskiego (późniejszego KUL): piastował tu stanowisko profesora, dziekana Wydziału Humanistycznego, dyrektora Biblioteki Uniwersyteckiej, następnie był profesorem nauk pomocniczych historii na Uniwersytecie w Wilnie.
W latach 1918–1926 był dyrektorem Archiwum Państwowego w Lublinie, potem objął stanowisko naczelnego dyrektora Wydziału Archiwów Państwowych w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
Był bardzo aktywny na różnych polach: uczestniczył w pracach rewindykacyjnych materiałów wywiezionych do Rosji, prowadził kursy archiwalne, był pierwszym redaktorem czasopisma „Archeion”.
Autor ponad 130 publikacji, przede wszystkim „Encyklopedii nauk pomocniczych historii i literatury polskiej” (wyd. 1919 i 1922) oraz inwentarza Metryki Litewskiej (wyd. 1887). W swoich opracowaniach poruszał różnorodną tematykę, m.in. dzieje literatury polskiej, historię Litwy, drukarstwa i bibliotek, w swoim dorobku ma też liczne recenzje i omówienia.
Był członkiem licznych towarzystw naukowych, uczestnikiem wielu zjazdów i konferencji.
Udzielał się w pracy społecznej: jeszcze w Petersburgu był kuratorem taniej kuchni dla polskiej młodzieży z ramienia Towarzystwa Dobroczynności i Zarządu Kościoła św. Katarzyny oraz prezesem Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej.
Żonaty z Zofią Wyrzykowską (zm. 1906), miał z nią syna Stanisława (ur. 1892, w okresie międzywojennym konsul RP w Pile i Opolu).
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu w Bielsku Podlaskim.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1927)M.P. z 1927 r. nr 100, poz. 245 „za długoletnią i owocną pracę na polu naukowem”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923) Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1933) „za zasługi na polu pracy naukowej”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928) Krzyż „Pro fide et Ecclesia in Russia merito” (1931) Krzyż Kawalerski Orderu św. Grzegorza Wielkiego (Watykan, 1920)
Dzieła Encyklopedja nauk pomocniczych historji i literatury polskiej (1921).
Zobacz też Modlitewnik Ptaszyckiego (I) Modlitewnik Ptaszyckiego (II)
Przypisy
Bibliografia Słownik biograficzny archiwistów polskich, t. I 1918–1984, Warszawa–Łódź 1988. Dariusz Matelski, Stanisław Ptaszycki (1853–1933). Wspomnienie, „Gazeta Wyborcza Poznań”, nr 15 (4529) z 19 stycznia 2004, s. 8.
Linki zewnętrzne
Publikacje S. Ptaszyckiego w Federacji Bibliotek Cyfrowych Prace Stanisława Ptaszyckiego w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Grzegorza Wielkiego Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Urodzeni w 1853 Kategoria:Urzędnicy administracji archiwów państwowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Naczelni Dyrektorzy Archiwów Państwowych Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Nauczyciele akademiccy Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego Kategoria:Zmarli w 1933