Martin Landau (ur. 20 czerwca 1928 w Nowym Jorku, zm. 15 lipca 2017 w Los Angeles) – amerykański aktor i producent filmowy i telewizyjny. Laureat Oscara.

17 grudnia 2001 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6841 Hollywood Boulevard.

Życiorys Wczesne lata Urodził się w rodzinie żydowsko-amerykańskiej jako syn Selmy (z domu Buchman) i Morrisa Landau, mechanika austriackiego pochodzenia. W wieku 17 lat rozpoczął pracę jako rysownik w „Daily News”, w latach 40. i 50. był asystentem Gusa Edsona podczas pracy nad komiksem The Gumps.

Twórczość Charliego Chaplina wywarła przemożny wpływ na jego późniejsze życie. Pracował w letnim magazynie w Nowej Anglii, a w 1955 został przyjęty do Actors Studio, gdzie studiował pod kierunkiem Lee Strasberga, Elii Kazana i Harolda Clurmana wspólnie ze Steve’em McQueenem.

Kariera W 1957 zadebiutował na Broadwayu w sztuce Delberta Manna Środek nocy (Middle of the Night). Zachęcony przez swojego mentora Lee Strasberga, był wykładowcą aktorstwa, a wśród jego słuchaczy znaleźli się Jack Nicholson i Anjelica Huston.

W latach 50. pojawił się w takich serialach telewizyjnych jak Armstrong Circle Theatre i Schlitz Playhouse, a także The Big Story, Maverick i Rawhide. Zadebiutował na kinowym ekranie jako porucznik Marshall w dramacie wojennym Lewisa Milestone’a Wzgórze Pork Chop (Pork Chop Hill, 1959) o wojnie koreańskiej z Gregorym Peckiem. Swój pierwszy większy sukces odniósł w roli homoseksualnego poplecznika złoczyńcy w dreszczowcu Alfreda Hitchcocka Północ, północny zachód (North by Northwest, 1959) u boku Cary’ego Granta. Landau miał kwitnącą karierę, grając gościnne role w serialach telewizyjnych przerywanych sporadycznymi rolami filmowymi. Grał rzymskiego generała w Kleopatrze (1963), Kajfasza w Opowieściach wszech czasów (1965) i Wodza Krzywe Nogi w westernie komediowym Johna Sturgesa Na szlaku Alleluja (1965). Największą popularność przyniosła mu rola mistrza kamuflażu Rollina Handa w serialu CBS Mission: Impossible (1966–1969), za którą otrzymał nagrodę Złotego Globu i trzykrotnie był nominowany do nagrody Emmy. Pojawił się także gościnnie w jednym z odcinków serialu NBC Columbo (1973).

Był dwukrotnie nominowany do nagrody Oscara; za postać Abe Karatza w dramacie Francisa Forda Coppoli Tucker. Konstruktor marzeń (Tucker: The Man and His Dream, 1988) oraz za rolę Judah Rosenthala w komediodramacie Woody’ego Allena Zbrodnie i wykroczenia (Crimes and Misdemeanors, 1989). Drugoplanowa kreacja podstarzałego aktora Béli Lugosiego, przyjaciela głównego bohatera, niegdyś gwiazdy horrorów, w komediodramacie Tima Burtona Ed Wood (1994) przyniosła mu w 1995 roku nagrodę Oscara, Złotego Globu, Saturna, American Comedy Award, CableACE i nominację do nagrody BAFTA.

Życie prywatne 31 stycznia 1957 poślubił Barbarę Bain, odtwórczynię głównej roli żeńskiej w serialu Kosmos 1999. Miał z nią dwie córki – Susan Meredith (producentkę) i Juliet Rose (aktorkę).

Filmografia Filmy fabularne thumb|Martin Landau i Patrick Swayze thumb|Martin Landau na Festiwalu Filmowym w Toronto (2008) 1959: Wzgórze Pork Chop (Pork Chop Hill) jako porucznik Marshall 1959: Północ, północny zachód (North by Northwest) jako Leonard 1963: Kleopatra (Cleopatra) jako Rufio 1965: Opowieść wszech czasów (The Greatest Story Ever Told) jako Kajfasz 1965: Na szlaku Alleluja (The Hallelujah Trail) jako Wódz Krzywe Nogi 1979: Meteor jako major generał Adlon 1982: Zagłada domu Usherów (The Fall of the House of Usher) jako Roderick Usher 1988: Tucker. Konstruktor marzeń (Tucker: The Man and His Dream) jako Abe Karatz 1989: Zbrodnie i wykroczenia (Crimes and Misdemeanors) jako Judah Rosenthal 1990: Śmierć przychodzi o świcie (By Dawn's Early Light) jako prezydent Stanów Zjednoczonych 1993: Sliver jako Alex Parsons 1994: Na rozstaju (Intersection) jako Neal 1994: Ed Wood jako Béla Lugosi 1995: Józef (Joseph) jako Jakub 1996: Ludzie miasta (City Hall) jako sędzia Walter Stern 1996: Pinokio (The New Adventures of Pinocchio) jako Geppetto 1998: Z Archiwum X: Pokonać przyszłość (The X Files) jako dr Alvin Kurtzweil 1998: Hazardziści (Rounders) jako Abe Petrovsky 1999: Jeździec bez głowy (Sleepy Hollow) jako Peter Van Garrett 1999: Ed TV jako Al 2001: Majestic (The Majestic) jako Harry Trimble 2004: Aryjska para (The Aryan Couple) jako Joseph Krauzenberg 2009: 9 jako 2 (głos) 2013: Anna Nicole (jako James Howard Marshall)

Seriale TV 1959: Strefa mroku (The Twilight Zone) jako Dan Hotaling 1963: Po tamtej stronie (The Outer Limits) jako Andro 1966–1969: Mission: Impossible jako Rollin Hand 1973: Columbo jako Dexter i Norman Paris 1975–1977: Cosmos 1999 (Space 1999) jako komandor John Koenig 2000: U zarania (In the Beginning) jako Abraham 2004–2005: Bez śladu (Without a Trace) jako Frank Malone 2006: Ekipa: 3. sezon (Entourage) jako Bob Ryan 2008: Ekipa: 5. sezon (Entourage) jako Bob Ryan

Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 1967 Złoty Glob Najlepszy aktor w serialu dramatycznym Mission: Impossible (1966) 1988 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Tucker. Konstruktor marzeń (1988)1995 Złoty GlobEd Wood (1994) Oscar Najlepszy aktor drugoplanowy Nagroda Saturn Najlepszy aktor Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych Wybitny występ aktora w roli drugoplanowej

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy producenci telewizyjni Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci Actor Award za najlepszy występ aktora w roli drugoplanowej Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 2017