thumb|240px
Usta Prawdy (wł. Bocca della Verità) – okrągły marmurowy medalion w postaci maszkaronu przedstawiającego brodate oblicze, znajdujący się w przedsionku rzymskiej bazyliki Santa Maria in Cosmedin.
Charakter zabytku Wiek jego szacowany jest na ponad 2000 lat. Maszkaron o średnicy ok. 175 cm, od pierwszej połowy XVII wieku umieszczony jest w przedsionku świątyni. Co do jego pochodzenia i funkcji istnieje wiele przypuszczeń i hipotez. Według nich mógł służyć jako: miejsce składania przysięgi; pokrywa wejścia do antycznego wodociągu w pobliżu świątyni Herkulesa; fragment fontanny (dwa otwory boczne miały utrzymywać rzeźbę w pozycji pionowej)Ze względu na brak śladów erozji w pięciu otworach maski (oczy, nos, usta), teorie związane z przepływem wody straciły na znaczeniu.; przykrywa studni w świątyni Eskulapa (choć wielkość żadnego z otworów nie pozwala na czerpanie wody); przykrywa kolektora wody deszczowej w jednej ze świątyń.
Interpretacja wyobrażenia Uważa się, że medalion przedstawia oblicze bóstwa, którego dotąd jednoznacznie nie zidentyfikowano. Może być podobizną: Merkurego, rzymskiego boga handlu i złodziei – nieopodal dzisiejszej bazyliki Santa Maria in Cosmedin istniało tzw. źródełko Merkurego, do którego udawali się złodzieje i handlarze, by uzyskać przebaczenie za popełnione występki i kłamstwa Fauna, staroitalskiego boga płodności, przedstawianego w postaci brodatego pół kozła – w wyobrażeniu dopatrzono się szczątków rogów Jowisza, w mitologii rzymskiej uważanego za ojca bogów – w pobliżu bazyliki Santa Maria in Cosmedin znajdowała się świątynia boga czczonego jako Jupiter Jurarius (gwarant prawa), gdzie maska miała pełnić funkcję miejsca składania przysiąg. greckiego bóstwa morskiego Trytona albo tytana Okeanosa.
W legendzie Umowna nazwa maszkaronu pochodzi z późnego średniowiecza. Określenia bocca della verità używano wtedy dla publicznych skrzynek na listyJedna z nich – bocca di Leone o della verità, znajduje się w weneckim Pałacu Dożów., gdzie anonimowo można było pozostawić wiadomości o grzesznych występkach sąsiadów. Według ówczesnej legendy temu, kto składając fałszywe świadectwo włożył swą dłoń do ust maszkaronu, odgryzały one kończynę. W średniowieczu przy rzeźbie wykonywano podobno wyroki poprzez ucięcie ręki jako karę za kłamstwo lub zdradę.
W masowej kulturze współczesnej Usta Prawdy pojawiły się w komedii romantycznej Rzymskie wakacje (1953) z udziałem Audrey Hepburn i Gregory’ego Pecka, gdzie w jednej ze scen aktor wkłada w usta dłoń, udając następnie, że została mu odgryziona.
Usta prawdy służą również jako wejście do grobowca Ludzi Filarów w 14 odcinku części pierwszej znanej japońskiej kreskówki JoJo’s Bizarre Adventure.
Maszkaron nieustannie przyciąga licznych turystów z całego świata, wykonujących pamiątkową fotografię z dłonią w jego ustach.
Przypisy
Kategoria:Zabytki Rzymu