Język judeoportugalski, język żydowsko-portugalski, język luzytański – martwy język z grupy romańskich, używany przez Żydów w Portugalii do XVI wieku, a wśród diaspory żydowskiej na świecie do początku XIX wieku, obecnie używany jako język liturgiczny w niektórych gminach żydowskich.
Historia Rozwinął się na podstawie języka portugalskiego z dodatkiem zapożyczeń z hebrajskiego. Zawierał wiele archaizmów portugalskich. Był językiem diaspory żydowskiej w Portugalii aż do XVI wieku, kiedy to ŻydówW teorii nie byli to żydzi, lecz chrześcijanie, przymusowo ochrzczeni na mocy dekretu króla Manuela I z 1497. W praktyce ci tak zwani conversos lub marranos dalej potajemnie wyznawali judaizm, aż do chwili, gdy wykryła to inkwizycja i zmusiła ich do opuszczenia Portugalii. w 1536 wygnano z tego kraju. Zapisywano go zmodyfikowanym alfabetem hebrajskim (aljamiado português) lub łacińskim. Następnie Żydzi portugalscy (Sefardyjczycy) używali go w wielu miejscach we Francji, Niderlandach i w Anglii, a później także w obu Amerykach.
W Europie język judeoportugalski wywarł duży wpływ na język ladino oraz na bagitto (jeden z dialektów języka judeowłoskiego). Wśród diaspory był w użyciu aż do początku XIX wieku. W Ameryce wywarł wpływ na języki papiamento i saramakański.
Obecnie język judeoportugalski jest językiem liturgicznym (w ograniczonym zakresie) w niektórych gminach żydowskich. Posługuje nim się niemal 2000 osób.
Przykładowe hebraizmy
Judeoportugalski Hebrajski Polski cados kodesz święty jessiba jesziwa szkoła religijna massó macah maca misvá micwah przykazania ros rosz głowa rassim raszim głowy rossaná rosz haszanah Nowy Rok sabá szabbat sobota sedacá cedakah miłosierdzie queilá qehila wspólnota quidus kiddusz błogosławienie wina tebá tewah platforma w synagodze
Archaizmy z języka portugalskiego Judeoportugalski Współczesny portugalski Polski algũa alguma jakaś angora agora teraz apartar separar oddzielić aynda ainda teraz dous dois dwa he é jest hũa uma (rodzajnik nieokreślony żeński)
Uwagi
Linki zewnętrzne Judeo-Portuguese Old Portuguese in Hebrew Script: Convention, Contact, and Convivência.
Judeo-portugalski Portugalski Kategoria:Języki wymarłe w Europie