thumb|250px|Szyb wydobywczy kopalni Zollern w Dortmundzie thumb|Stara Kopalnia – Centrum Nauki i Sztuki w Wałbrzychu thumb|250px|Zakłady Salta w Saltaire thumb|250px|Browary Heinekena w Amsterdamie thumb|250px|Zakłady Derwent Valley thumb|250px|Huta żelaza w Völklingen thumb|250px|Most Żelazny Gorge thumb|250px|Muzeum Cruquius thumb|250px|Kopalnia Rammelsberg thumb|250px|New Lanark thumb|250px|Muzeum Garncarstwa Gladstone

Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego (ang. European Route of Industrial Heritage, ERIH) – sieć łącząca ponad 850 europejskich obiektów dziedzictwa przemysłowego takich jak krajobrazy postindustrialne, nieczynne kompleksy przemysłowe czy pojedyncze zakłady.

Projekty ERIH Sieć jest rezultatem dotychczasowej współpracy pomiędzy 11 europejskimi partnerami w Wielkiej Brytanii, Niemczech i HolandiiWielka Brytania: Essex County Council, Telford & Wrekin Borough, The University of Manchester, Torfaen County Borough; Holandia: Stichting Industriecultur Nederlands, prowincja Noord Holland; Niemcy: Ministerium für Bauen und Verkehr NRW, Ministerium für Wirtschaft, Energie und Landesplanung NRW, Projekt Ruhr GmbH, Nordrhein--Westfalen Tourismus e.V., Huta Żelaza w Völklingen, uczestnikami projektu ERIH II (2003–2008) współfinansowanego w ramach europejskiej inicjatywy wspólnotowej Interreg III B. Projekt bazuje na masterplanie powstałym w grudniu 2001 r. w ramach ERIH I (1999–2001) współfinansowanego poprzez wspólnotowy program Interreg II C.

Wzorem dla projektu ERIH był Szlak Dziedzictwa Przemysłowego w Zagłębiu Ruhry, największa wówczas sieć turystyczna łącząca obiekty dziedzictwa przemysłowego. ERIH przejął strukturę tej sieci – z tzw. punktów kotwicznych (p. niżej) rozchodzą się pomniejsze szlaki regionalne lub tematyczne. Sam szlak ERIH nie jest oznakowany z uwagi na zbyt duże odległości pomiędzy poszczególnymi obiektami.

Celem projektu ERIH II jest zwrócenie uwagi na wspólne europejskie dziedzictwo przemysłowe oraz promocja turystyczna miejsc związanych z historią przemysłu. Obecnie Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego wiedzie przez Wielką Brytanię, Belgię, Holandię, Luksemburg i Niemcy. W ramach projektu ERIH II wyznaczono również Szlaki Regionalne (na terenie Niemiec, Wielkiej Brytanii i Holandii) oraz 10 Europejskich Szlaków Tematycznych w 23 krajach Europy.

Punkty kotwiczne Główny szlak składa się z 78 punktów kotwicznych, w tym 7 w Polsce – obiektów dziedzictwa przemysłowego o szczególnym znaczeniu historycznym i potencjale turystycznym:

Położenie Obiekt Temat AmlwchMynydd Parys i Porth AmlwchGórnictwo, Transport i komunikacja, Krajobrazy przemysłowe AmsterdamHeineken Experience – Browar HeinekenBrowarnictwo BeringenFlamandzkie Muzeum Górnictwa WęglowegoGórnictwo BirminghamDzielnica JubilerówProdukcja BlaenavonNarodowe Muzeum Węgla Big PitGórnictwo, Krajobrazy przemysłowe BradfordSaltaireWłókiennictwo, Budownictwo i architektura Brandenburg an der HavelMuzeum PrzemysłuŻelazo i stal BrentfordMuzeum Pary Kew BridgeEnergia, Woda BydgoszczExploseum w BydgoszczyTechnika wojenna ChathamDoki ChathamProdukcja, Transport i komunikacja ChemnitzMuzeum PrzemysłuWłókiennictwo, Produkcja, Transport i komunikacja CromfordZakłady Derwent ValleyWłókiennictwo, Krajobrazy przemysłowe DelmenhorstNordwolleWłókiennictwo, Budownictwo i architektura DifferdangePark Fond-de-GrasGórnictwo, Transport i komunikacja DortmundKopalnia Zollern II/IV, Koksownia HansaGórnictwo, Budownictwo i architektura DuisburgPark Krajobrazowy North DuisburgŻelazo i stal, Krajobrazy przemysłowe DundeeZakłady VerdantWłókiennictwo DuxfordMuzeum wojskoweTransport i komunikacja EnschedeMuzeum Włókiennictwa JanninkWłókiennictwo EssenKompleks przemysłowy kopalni i koksowni ZollvereinGórnictwo, Budownictwo i architektura EuskirchenReńskie Muzeum Przemysłu Zakłady Włókiennicze MuelleraWłókiennictwo FurtwangenMuzeum ZegarówProdukcja GandawaMuzeum Archeologii Przemysłowej i WłókiennictwaWłókiennictwo GloucesterMuzeum Narodowe Wodaways oraz dok GloucesterTransport i komunikacja GoslarKopalnia RammelsbergGórnictwo GräfenhainichenFerropolis – miasto żelazaGórnictwo, Żelazo i stal HaarlemmermeerMuzeum CruquiusWoda, Budownictwo i architektura HamburgMuzeum PracyProdukcja, Transport i komunikacja HengeloMuzeum Technologii HEIMProdukcja, Energia, Transport i komunikacja HoornMuzeum Tramwajów Parowych Hoorn-MedemblikTransport i komunikacja HoyerswerdaŁużyckie Muzeum Górnictwa w KnappenrodeGórnictwo KerkradeMuzeum Przemysłu IndustrionGórnictwo, Produkcja KidderminsterKolej Severn ValleyTransport i komunikacja Kongens LyngbyZakłady BredeWłókiennictwo, Produkcja, Budownictwo i architektura La LouvièreKopalnia Bois-du-LucGórnictwo, Budownictwo i architektura LageWestfalskie Muzeum Przemysłu Cegielnia w LageProdukcja LanarkNew LanarkWłókiennictwo, Budownictwo i architektura LichterfeldMost transmisyjny F60Górnictwo, Żelazo i stal, Krajobrazy przemysłowe LiverpoolMuzeum Morskie MerseysideTransport i komunikacja, Budownictwo i architektura LlanberisWalijskie Muzeum SlateProdukcja, Budownictwo i architektura, Krajobrazy przemysłowe ŁódźManufakturaPrzemysł, Włókiennictwo ManchesterMuzeum Nauki i PrzemysłuWłókiennictwo, Produkcja, Energia, Transport i komunikacja, Woda Market HarboroughŚluzy FoxtonTransport i komunikacja MerkersKopalnia Merkers AdventureGórnictwo NewtongrangeSzkockie Muzeum GórnictwaGórnictwo NorthwichZakłady Lion SaltGórnictwo NorymbergaMuzeum Kolei Niemieckich (DB)Transport i komunikacja OberhausenDawny zbiornik gazu na terenie centrum handlowo-rozrywkowego CentrOŻelazo i stal, Energia Odda-TyssedalNorweskie Muzeum Energii Wodnej i PrzemysłuEnergia, Krajobrazy przemysłowe PapenburgStocznia MeyerProdukcja, Transport i komunikacja PeenemündeCentrum Informacji Historycznej i TechnicznejEnergia, Transport i komunikacja, Krajobrazy przemysłowe Petite-RosselleMuzeum Carreau WendelGórnictwo PilznoBrowar Pilsner Urquell i MuzeumBrowarnictwo RhonddaPark Dziedzictwa RhonddaGórnictwo, Krajobrazy przemysłowe RolfstorpGrimetonTransport i komunikacja RotterdamNabrzeże WilhelminaProdukcja, Transport i komunikacja SelbEuropejskie Muzeum Przemysłu PorcelanowegoProdukcja SheffieldMuzeum Kelham IslandŻelazo i stal, Produkcja, Energia SolingenReńskie Muzeum Przemysłu HendrichaŻelazo i stal Stoke-on-TrentMuzeum Garncarstwa GladstoneProdukcja SwanseaNarodowe Muzeum WodafrontGórnictwo, Żelazo i stal, Produkcja, Transport i komunikacja Tarnowskie GóryZabytkowa Kopalnia SrebraGórnictwo TavistockNabrzeże MorwellhamGórnictwo, Transport i komunikacja TelfordMuzea Mostu Żelaznego GorgeŻelazo i stal, Produkcja, Energia TerrassaKatalońskie Muzeum Nauki i PrzemysłuWłókiennictwo, Energia, Transport i komunikacja TychyTyskie BrowariumBrowarnictwo VölklingenHuta żelazaŻelazo i stal, Energia, Krajobrazy przemysłowe WakefieldNarodowe Muzeum Górnictwa Węglowego AngliiGórnictwo Waltham AbbeyKrólewska Fabryka Prochu Waltham Abbey RoyalGórnictwo, Produkcja, Krajobrazy przemysłowe ZaandamMuzeum Zaanse SchansEnergia, Woda ZabrzeZabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego GuidoGórnictwo ZehdenickPark Cegielni MildenbergProdukcja ZevenaarCegielnia De PanovenProdukcja ZwickauMuzeum Augusta HorchaProdukcja, Transport i komunikacja ŻywiecMuzeum Browaru ŻywiecBrowarnictwo WałbrzychStara Kopalnia – Centrum Nauki i SztukiGórnictwo, Nauka, Sztuka, Krajobraz Przemysłowy.

Szlaki regionalne W ramach projektu ERIH przewiduje się wyznaczenie szlaków regionalnych rozchodzących się z punktów kotwicznych. Obecnie istnieją następujące szlaki regionalne: Belgia: (razem z Niemcami i Holandią); Francja: Szlak Saara-Lotaryngia-Luksemburg (razem z Niemcami); Holandia: Szlak Holenderski, Euroregion Moza-Ren (razem z Niemcami i Belgią); Niemcy: Zagłębie Ruhry, Doliny Dziedzictwa Przemysłowego (Reńskie Góry Łupkowe), Euroregion Moza-Ren (razem z Belgią i Holandią), Szlak Saara-Lotaryngia-Luksemburg (razem z Francją), Łużyckie Dziedzictwo Przemysłowe; Polska: Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego; Wielka Brytania: Północno-zachodnia Anglia, Serce Anglii (wokół Birmingham), Południowa Walia, Anglia Wschodnia.

Europejskie szlaki tematyczne Aktualnie wyznaczonych jest 10 szlaków tematycznych, obejmujących ponad 350 obiektów w 23 krajach europejskich: Górnictwo: Skarby ziemi Żelazo i stal: Ciepło wielkich pieców Włókiennictwo: Od włókna do tkaniny Produkcja: Dobra dla świata Energia: Co nas napędza Transport i komunikacja: Tory rewolucji przemysłowej Woda: Niebieskie złoto Budownictwo i architektura Usługi oraz przemysł rozrywkowy Krajobrazy przemysłowe

Obiekty europejskich szlaków tematycznych w Polsce Górnictwo: Tężnie w Ciechocinku, Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach, Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu, Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce, Skansen górniczy „Królowa Luiza” w Zabrzu Żelazo i stal: Muzeum Techniki Oddział Kuźnia Mechaniczna w Starej Kuźnicy, Zabytkowy Zakład Hutniczy w Maleńcu, Muzeum Zagłębia Staropolskiego w Sielpi, Huta Józef w Samsonowie Włókiennictwo: Muzeum Techniki i Włókiennictwa w Bielsku-Białej, Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Żyrardów Produkcja i handel: Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, Wielki Młyn w Gdańsku, Muzeum Browaru Żywiec Energia: Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce, EC1 Łódź – Miasto Kultury w Łodzi Transport i komunikacja: Kanał Augustowski, Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, Muzeum Morskie w Szczecinie Krajobrazy przemysłowe: Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu, Żyrardów; EC1 Łódź – Miasto Kultury w Łodzi Centrum techniki wojennej: Exploseum w Bydgoszczy – na terenie byłej DAG Fabrik Bromberg.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego Kategoria:Historia techniki Kategoria:Międzynarodowe szlaki turystyczne