Bronisław Ferdynand Trentowski (ur. 21 stycznia 1808 we wsi Opole, zm. 16 czerwca 1869 we Fryburgu Bryzgowijskim) – polski filozof, pedagog, mesjanista i wolnomularz.
Życiorys Urodził się jako Bronisław Ferdynand Trętowski – syn Leona Trętowskiego i Marii z Karskich Trętowskiej. Miał czterech braci: Juliana, Konstantego, Józefa i Antoniego, oraz trzy siostry: Joannę, Domicelę i Małgorzatę. Był wychowankiem Kolegium Pijarów w Łukowie, jego nauczycielem był m.in. ks. Kazimierz Aleksander Pułaski. W latach 1825–1828 studiował na Wydziale Nauk i Sztuk Pięknych oraz Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego, ale tylko na tym pierwszym przystąpił do egzaminu końcowego. Egzamin zdał z wynikiem celującym – tytuł magistra filologii uzyskał w dniu 14 sierpnia 1828 roku.
Po klęsce powstania listopadowego, w którym brał udział w kilkunastu bitwach (m.in. pod Grochowem i Ostrołęką), przebywał na emigracji w Niemczech. Tam w roku 1833 zmienił pisownię swojego nazwiska z Trętowski na Trentowski. W Niemczech powstało też jedno z najważniejszych dzieł jego życia pt. Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży. Pierwsze wydanie tego dwutomowego dzieła ukazało się w 1842. Jako pierwszy autor w języku polskim w książce Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem z 1843, użył terminu cybernetyka. W latach 1847–1848 opracował pracę pt. Wiara słowiańska, czyli etyka piastująca wszechświat, gdzie utrzymywał, że bogowie słowiańscy są postacią tego samego Boga, którego czczą chrześcijanie.
Twórca koncepcji filozoficznej zwanej różnojednią: świat materialny – świat rozumu (rozum to całokształt wiedzy uzyskanej za pomocą zmysłów); wiedza o świecie duchowym pochodzi od umysłu (spekulacja); rzeczywisty świat (Boski) dostępny jest jedynie umysłowi. Mysł to osobna kategoria poznawcza stanowiąca syntezę (różnojednię) rozumu i umysłu.
Rodzina 22 lutego 1838 r. zawarł związek małżeński z Niemką Karoliną Humborger (1802 – 10 XI 1880) w kościele protestanckim we Fryburgu Bryzgowijskim. Para doczekała się trójki dzieci, ale tylko najmłodsze z nich – córka Olimpia Flora (ur. 5 maja 1842) – dożyło dorosłości. Olimpia wyszła za mąż za Polaka Emila Butkiewicza w dniu 18 sierpnia 1864 r. Wiosną 1865 r. wyjechała z nim do Kaczanowa na Litwie.
Trentowski przyjaźnił się z Zygmuntem Krasińskim – od roku 1846 do śmierci Krasińskiego. Poeta wspierał finansowo filozofa. Bronisław Trentowski zmarł 16 czerwca 1869 r. we Fryburgu Bryzgowijskim i trzy dni później został pochowany na miejscowym cmentarzu.
Niektóre dzieła Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży, 1842. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970. Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem, 1843. Myślini, czyli Całokształt logiki narodowej, 1844. Wizerunki duszy narodowej z końca ostatniego stulecia, 1847. Wiara słowiańska, czyli etyka piastująca wszechświat, 1847/1848. Die Freimaurerei in ihrem Wesen und Unwesen, 1873. Panteon wiedzy ludzkiéj lub Pantologia, encyklopedya wszech nauk i umiejętności, propedeutyka powszechna i wielki system filozofii, 1873.
Upamiętnienie Na jego cześć nazwano ulicę w bydgoskim Miedzyniu, wrocławskim Oporowie, a także w Szczecinie, Świnoujściu, Przemyślu, Pile, Łukowie i na warszawskim Żoliborzu. Ulicę w Przemyślu nosząca nazwę Bronisława Ferdynanda Trentowskiego, 15 czerwca 2013 przemianowano na ulicę Heidi Wernerus-Neumann.
Przypisy
Linki zewnętrzne Niektóre dzieła B. Trentowskiego w formie kopii cyfrowej dostępne w zasobach Federacji Bibliotek Cyfrowych. Andrzej Nowicki, Bronisław Trentowski (1808–1869) w niemieckich tygodnikach masońskich z lat 1862–1865, www.wolnomularstwo.pl, dostęp od dn. 25 III 2007 r.. A. Nowicki, Die Freimaurerei. O książce B. Trentowskiego, www.wolnomularstwo.pl, dostęp od dn. 14 X 2005 r.. A. Nowicki, Trentowski o mesjanistach, socjalistach, komunistach, ateistach i masonach, czyli o tych, którzy chcą zmieniać świat, "Sofia", nr 7, 2007 r.. Towarzystwo Pedagogiki Filozoficznej im. Bronisława F. Trentowskiego.
Kategoria:Historycy wolnomularstwa Kategoria:Ludzie związani z Łukowem Kategoria:Polscy cybernetycy Kategoria:Polscy filozofowie XIX wieku Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Powstańcy listopadowi Kategoria:Urodzeni w 1808 Kategoria:Zmarli w 1869