Gacek (Plecotus) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i Afryce.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 39–58,5 mm, długość ogona 37–55 mm, długość ucha 29–42 mm, długość tylnej stopy 6,7–12,6 mm, długość przedramienia 35,2–46 mm; masa ciała 5–10 g.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1818 roku francuski przyrodnik Étienne Geoffroy Saint-Hilaire w rozdziale zatytułowanym Opis ssaków występujących w Egipcie opublikowanym w publikacji o tytule Opis Egiptu, czyli zbiór obserwacji i badań przeprowadzonych w Egipcie podczas wyprawy armii francuskiej. Geoffroy Saint-Hilaire wymienił dwa gatunki – Vespertilio barbastellus i Vespertilio auritus – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Vespertilio auritus (gacek brunatny).

Etymologia Macrotus: gr. μακρος makros ‘długi’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Macrotus europseus (= Vespertilio auritus ). Plecotus (Plecautus): plekō ‘owijać, skręcać’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’.

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|80pxPlecotus austriacus(J.B. Fischer, 1829)gacek szarygatunek monotypowyPółwysep Iberyjski, południowa Wielka Brytania i południowa Szwecja do zachodniej Ukrainy i Półwyspu Bałkańskiego, główne śródziemnomorskie wyspy oraz Madera; zakres wysokości: do 1390 m n.p.m.DC: 4,1–5,8 cmDO: 3,7–5,5 cmDP: 3,6–4,3 cmMC: 6–10 gcentruj|150pxPlecotus teneriffaeBarrett-Hamilton, 1907gacek kanaryjskigatunek monotypowyendemit Hiszpanii: Wyspy Kanaryjskie (Teneryfa, La Palma, El Hierro i prawdopodobnie La Gomera); zakres wysokości: do 2300 m n.p.m.DC: 4,5–5,5 cmDO: 4,4–5,2 cmDP: 4–4,6 cmMC: brak danychcentruj|150pxPlecotus gaisleriBenda, Kiefer, Hanák & Veith, 2004gacek afrykańskigatunek monotypowystrefa śródziemnomorska od Maroka na wschód do północnej Libii, wstępnie Włochy i Malta; zakres wysokości: 0–2600 m n.p.m.DC: 4,5–5,5 cmDO: 4,4–5,2 cmDP: 3,7–4,1 cmMC: 5–8 gPlecotus christiiJ.E. Gray, 1838gacek nubijski2 podgatunkiEgipt, północny Sudan, południowy Izrael i południowo-zachodnia JordaniaDC: 4,2–5,4 cmDO: 4,2–4,8 cmDP: 3,6–4,1 cmMC: 6–8 gcentruj|150pxPlecotus kolombatoviciĐulić, 1980gacek bałkańskigatunek monotypowywzdłuż wybrzeży Morza Adriatyckiego do Grecji, południowej Turcji, północno-zachodniej Syrii i Libii, niektóre wyspy wschodniego Morza Śródziemnego; prawdopodobnie Izrael, Palestyna i Jordania; zakres wysokości: 0–800 m n.p.m.DC: 4,2–5,4 cmDO: 4,2–4,8 cmDP: 3,6–3,9 cmMC: około 7 gPlecotus balensis Kruskop & Lavrenchenko, 2000gacek etiopskigatunek monotypowyendemit Etiopii: znany z pewnością z górnych pasów lasu Harenna (Park Narodowy Bale) i góry Aune Yosef; zakres wysokości: 2000–3000 m n.p.m.DC: 4,5–5 cmDO: 4,7–5,5 cmDP: 3,6–4,2 cmMC: 6,5–8,5 gPlecotus turkmenicusStrelkov, 1988gacek turkmeńskigatunek monotypowypołudniowo-zachodni Kazachstan, zachodni Uzbekistan i zachodni Turkmenistan; być może MongoliaDC: około 5,5 cmDO: około 5 cmDP: około 4,5 cmMC: około 9 gPlecotus strelkoviSpitzenberger, 2006gacek tienszańskigatunek monotypowyGóry (wraz z Pamirem i Tienszanem) we wschodnim Kazachstanie, północno-zachodnich Chinach, zachodniej Mongolii, wschodnim Kirgistanie, wschodnim Tadżykistanie i północnym Afganistanie; być może północno-wschodni IranDC: 4,9–5,8 cmDO: 4,2–5,1 cmDP: 4–4,4 cmMC: 6,8–9,3 gcentruj|120pxPlecotus ognevi Kishida, 1927gacek amurskigatunek monotypowyskrajnie wschodni Kazachstan i góry Azji Środkowej na wschód przez Mongolię i północno-wschodnie Chiny do Półwyspu Koreańskiego i Rosyjskiego Dalekiego Wschodu (wraz z wyspą Sachalin)DC: 4,8–5 cmDO: 4,4–4,6 cmDP: 4–4,2 cmMC: 7–9 gPlecotus kozlovi Bobrinski, 1926gacek dużygatunek monotypowyśrodkowa i południowa Mongolia i północno-środkowe Chiny (Kotlina Cajdamska)DC: brak danychDO: 4,6–5,2 cmDP: 4,3–4,6 cmMC: brak danychPlecotus gobiensisDolch, M. Stubbe, Gärtner, K. Thiele, Ariunbold, Batsaikhan, Lkhagvasuren, A. Stubbe & Steinhauser, 2021gatunek monotypowyendemit Mongolii: ograniczony do oaz w transałtajskiej GobiDC: 4,4–6,5 cmDO: 3,6–6,3 cmDP: 4–6,3 cmMC: 6,5–11 gPlecotus homochrousB.H. Hodgson, 1847gacek pendżabskigatunek monotypowypołudniowe Himalaje w północnym Pakistanie, północno-zachodnich Indiach i Nepalu; zakres wysokości: 1500–3120 m n.p.m.DC: 4–4,5 cmDO: 4,8–5 cmDP: 3,6–4,4 cmMC: brak danychPlecotus taivanusYoshiyuki, 1991gacek tajwańskigatunek monotypowyendemit Tajwanu: górskie obszary; zakres wysokości: około 2250 m n.p.m.DC: 4,8–5 cmDO: 4,7–4,9 cmDP: 3,5–3,8 cmMC: brak danychPlecotus sacrimontis G.M. Allen, 1908gacek japońskigatunek monotypowyJaponia (Hokkaido wraz z wyspami Rebun-tō i Rishiri-tō, Honsiu i Sikoku) oraz południowe Wyspy Kurylskie (Iturup, Kunaszyr i Szykotan); zakres wysokości: 700–1700 m n.p.m.DC: 4,4–5,7 cmDO: 4,3–5,4 cmDP: 3,8–4,4 cmMC: 7,4–9,2 gPlecotus wardiO. Thomas, 1911gacek himalajskigatunek monotypowypółnocny Afganistan, północny Pakistan, północne Indie, Nepal oraz rozłącznie w Chinach (zachodni Syczuan); zakres wysokości: 1700–3600 m n.p.m.DC: 4,7–5,3 cmDO: 4,9–5,4 cmDP: 4,2–4,6 cmMC: brak danychcentruj|150pxPlecotus macrobullarisKuzyakin, 1965gacek alpejskigatunek monotypowyPireneje, Alpy, Półwysep Bałkański, Grecja, Turcja (Anatolia), Kaukaz, południowo-wschodnia Syria, zachodni Iran, Korsyka i Kreta; zakres wysokości: 0–2800 m n.p.m.DC: 4,6–5,5 cmDO: 4,1–5,3 cmDP: 3,7–4,6 cmMC: 6–10 gcentruj|110pxPlecotus sardusMucedda, Kiefer, Pidinchedda & Veith, 2002gacek sardyńskigatunek monotypowyendemit Włoch: SardyniaDC: około 4,5 cmDO: około 5,1 cmDP: 4,1–4,2 cmMC: brak danychcentruj|150pxPlecotus auritus(Linnaeus, 1758)gacek brunatny2 podgatunkiwiększość Europy (wraz z Wyspami Brytyjskimi, Półwyspem Iberyjskim, Sardynią, południową Skandynawią i południową Finlandią) na wschód do Uralu i Kaukazu; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.DC: 3,9–4,6 cmDO: 3,9–4,9 cmDP: 3,5–4,3 cmMC: 6–9 g{ Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek krytycznie zagrożony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe w czasach prehistorycznych: Plecotus abeli (Austria; plejstocen) Plecotus pliocaenicus (Węgry; pliocen) Plecotus rabederi (Polska; pliocen) Plecotus schoepfelii (Niemcy; miocen)

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Mroczkowate