Jeż (Erinaceus) – rodzaj ssaków z podrodziny jeży (Erinaceinae) w obrębie rodziny jeżowatych (Erinaceidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Europie i Azji (Rosja, wschodnia Chińska Republika Ludowa i Korea).
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 158–306 mm, długość ogona 17–42 mm, długość ucha 16–30 mm, długość tylnej stopy 34–54 mm; masa ciała 526–1400 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 10. wydaniu Systema Naturae, publikacji swojego autorstwa traktującej o systematyce zwierząt. Na gatunek typowy Linnaeus wyznaczył (oznaczenie monotypowe) jeża zachodniego (E. europaeus).
Etymologia Erinaceus (Herinaceus): ‘jeż’. Setiger: łac. setiger ‘szczeciniasty, noszący szczecinę’. Gatunek typowy: É. Geoffroy Saint-Hilaire wymienieł trzy gatunki – Setiger inauris (nomen dubium), Setiger variegatus (= Erinaceus semispinosus ) i Erinaceus setosus – nie wskazując typu nomenklatorycznego.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące żyjące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxErinaceus europaeusLinnaeus, 1758jeż zachodnigatunek monotypowyzachodnia Europa na północ do Półwyspu Fennoskandzkiego, na wschód do północno-zachodniej Rosji, wiele wysp; introdukowany w Nowej Zelandii i Azorach; zakres wysokości: do 2000 m n.p.m.DC: 21–24 cmDO: 2,4–3,2 cmMC: 0,5–1,2 kgcentruj|150pxErinaceus roumanicus, 1900jeż wschodni5 podgatunkówod środkowej i wschodniej Europy, Bałtyku i Półwyspu Bałkańskiego na wschód do zachodniej Syberii, na południe do Krety i północnego Kaukazu; zakres wysokości: co najmniej 1400 m n.p.m.DC: 21–31 cmDO: 2,4–3,1 cmMC: 0,6–1,2 kgcentruj|150pxErinaceus concolor, 1838jeż anatolijskigatunek monotypowyWyspy Egejskie i Turcja na wschód do południowego Kaukazu, północnego Iraku i północno-zachodniego Iranu, na północ do Lewantu (Libia, Syria, Izrael i Jordania); zakres wysokości: około 1500 m n.p.m.DC: 20–26 cmDO: 2–3 cmMC: 0,5–1,5 kgcentruj|150pxErinaceus amurensis, 1859jeż amurskigatunek monotypowywschodnia Rosja (dorzecze rzeki Amur, na wschód od rzeki Zeja), Półwysep Koreański, środkowa i wschodnia Chińska Republika Ludowa (na południe do wschodniego Syczuanu i północnego Guangdong)DC: 15,8–30 cmDO: 1,7–4,2 cmMC: 0,8–1,4 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski.
Opisano również gatunki wymarłe: Erinaceus davidi (Francja; plejstocen) Erinaceus lechei (Węgry; pliocen) Erinaceus mongolicus (Chińska Republika Ludowa; miocen) Erinaceus olgai (Chińska Republika Ludowa; plejstocen) Erinaceus osztramosi (Węgry; plejstocen) (Polska; pliocen)
Jeż w kulturze
W kulturze od czasów starożytności rozpowszechnił się obraz jeża niosącego jabłko nabite na kolce. Nie ma on nic wspólnego z rzeczywistością, gdyż jeże są zwierzętami owadożernymi. Pierwszy taki obraz przedstawił Pliniusz Starszy w dziele „Historia naturalna”, twierdząc, jakoby jeże miały w ten sposób zbierać zapasy na zimę. W anonimowym tekście „Fizjolog” z II wieku jabłka zastąpiono winogronami i dodano chrześcijański morał – jeż kradnący owoce z winnicy jest alegorią diabła, pragnącego ukraść „owoce duszy”. Wersję z winogronami powtórzył Izydor z Sewilli w VII wieku w swoim dziele „Etymologie”.
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Jeżowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza