Stanisław Skibniewski

Stanisław Maria Skibniewski, ps. „Cubryna”, „Nelson” (ur. 5 sierpnia 1901 we Lwowie, zm. 3 maja 1958 w Warszawie) – polski inżynier elektryk, absolwent Politechniki Gdańskiej, kapitan artylerii Wojska Polskiego, powstaniec warszawski.

Ochotniczo służył w wojsku (1920–1921), a następnie studiował na Politechnice Gdańskiej (1922–1928). Przez kilka następnych lat pracował w prywatnych firmach elektrotechnicznych, a w 1937 roku został zatrudniony w Elektrowni Warszawskiej jako dyrektor techniczny, wkrótce awansował na zastępcę dyrektora. Walczył w kampanii wrześniowej, a po jej zakończeniu powrócił do Warszawy i pracował nadal w miejskiej elektrowni. Od 1942 roku był jej dyrektorem, jednocześnie angażując się w działalność konspiracyjną Armii Krajowej. W pierwszych dniach powstania warszawskiego dowodzony przez niego oddział odniósł duży sukces, bowiem opanował cały kompleks elektrowni, w którym udało się utrzymać produkcję prądu do początku września. Po kapitulacji trafił do niemieckiej niewoli, do kraju wrócił w 1946 roku. Pracował następnie w kilku przedsiębiorstwach elektrotechnicznych i architektonicznych we Wrocławiu oraz Warszawie.

Jego żoną była Maria Skibniewska, znana tłumaczka literatury pięknej.

Życiorys Pochodzenie i młodość Stanisław Maria Skibniewski urodził się 5 sierpnia 1901 roku we Lwowie. Był synem Jakuba Wacława Skibniewskiego (1864–1951), chemika i właściciela majątku Andrejkowce w powiecie płoskirowskim, i Anny z Załęskich (1859–1937). Ojciec po odzyskaniu przez Polskę niepodległości piastował wyższe stanowiska w administracji państwowej. Bratem stryjecznym Stanisława był Zygmunt Skibniewski..

Stanisław początkowo uczęszczał do gimnazjum Naumienki w Kijowie, a następnie (1917–1918) do gimnazjum polskiego w Płoskirowie. Był zaangażowany w działalność Polskiej Korporacji Uczniowskiej (PKU), w latach 1915–1917 należał do jej konspiracyjnej rady w Kijowie. Ponadto przewodniczył kołu klasowemu organizacji i kierował biblioteką PKU. W 1916 roku uczestniczył w tajnym zjeździe korporacji z całej Rosji, który odbył się w Kijowie. W tym samym roku wstąpił do harcerstwa, w Płoskirowie zorganizował drużyny męską (w niej był drużynowym) i żeńską, został także hufcowym w tym mieście. Razem z grupą kolegów organizował akcje wykradania broni, furażu i żywności z płoskirowskich magazynów wojskowych, które następnie przekazywano do polskich oddziałów na Ukrainie i Podolu.

Matura i służba wojskowa Wiosną 1918 roku udał się do Lwowa, a następnie, przez Kraków, do Warszawy. Tam podjął naukę w gimnazjum Rady Głównej Opiekuńczej i w maju 1920 roku zdał maturę. W tym samym roku, w lipcu, zgłosił się do wojska. Skierowano go do Szkoły Podchorążych Artylerii w Poznaniu, a po jej ukończeniu trafił do 3 Dywizjonu Artylerii Konnej. Między marcem a październikiem 1921 roku przebywał w Centrum Wyszkolenia Obrony Przeciwlotniczej, wpierw jako uczeń, a potem w charakterze instruktora. Następnie przeniesiono go do rezerwy w stopniu podporucznika. 1 maja 1922 roku został zweryfikowany jako podporucznik ze starszeństwem z dniem 1 marca 1921 roku i pierwszą lokatą w korpusie oficerów rezerwowych artylerii. Posiadał przydział do 3 Dywizjonu Artylerii Konnej w Wilnie.. W 1923 roku zmieniono mu przydział do 10 Dywizjonu Artylerii Konnej w Jarosławiu.. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział w rezerwie kadry 1 Oddziału Służby Uzbrojenia. Był wówczas podporucznikiem rezerwy uzbrojenia..

Studia i praca zawodowa W latach 1922–1928 studiował na Politechnice Gdańskiej, wówczas w granicach Wolnego Miasta Gdańsk. Działał wtedy w Bratniej Pomocy Zrzeszenia Studentów Polskich Politechniki Gdańskiej. Był jednym z założycieli korporacji studenckiej „Helania” (1923). Studia ukończył z tytułem inżyniera elektryka.

W czerwcu 1928 roku podjął pracę w Polskich Zakładach Elektrycznych Brown–Boveri Spółka Akcyjna w Warszawie. W sierpniu tego roku rozpoczął praktykę w szwajcarskim Baden, w centralnych zakładach elektrotechnicznych Brown–Boveri Compagne. Po powrocie do kraju w marcu 1930 roku pracował w warszawskiej centrali firmy. Kiedy trzy lata później została przekształcona w Zakłady Elektromechaniczne Rohn–Zieleniewski Spółka Akcyjna, Skibniewski znalazł się w ich zarządzie i objął stanowisko dyrektora technicznego. Jednocześnie od marca 1935 do sierpnia 1936 roku był kierownikiem Inspekcji Elektrycznej miasta stołecznego Warszawy; wśród spraw, którymi się zajmował, był m.in. proces między gminą a Francuskim Towarzystwem Elektryczności. W październiku 1937 roku zmienił pracę i został dyrektorem technicznym Elektrowni Warszawskiej podał, że dyrektorem technicznym został w grudniu 1934 roku., a niedługo potem zastępcą dyrektora naczelnego. Ponadto w latach 30. angażował się w działalność Stowarzyszenia Elektryków Polskich, w ramach którego należał do Komisji Maszyn Elektrycznych i Grupy Przemysłowej, zajmującej się wspieraniem rozwoju przemysłu elektrotechnicznego w Polsce.

thumb|Tablica upamiętniająca walki oddziału Stanisława Skibniewskiego o elektrownię na Powiślu

II wojna światowa W kampanii 1939 roku, w stopniu porucznika, służył jako oficer ogniowy 6. baterii 28 Pułku Artylerii Lekkiej. Po zakończeniu walk wrócił do pracy w Elektrowni Warszawskiej. W marcu 1942 roku został jej dyrektorem, po tym jak Niemcy usunęli z tego stanowiska Alfonsa Kühna. Skibniewski zatrudniał wielu ludzi, by tylko zapewnić im bezpieczeństwo (legitymacje elektrowni chroniły przed łapankami i wywózkami na roboty przymusowe)W efekcie tego w 1944 roku elektrownia miała dwa razy więcej pracowników niż jej faktyczne potrzeby, patrz: .. Zbojkotował też zarządzenie okupanta dotyczące oddawania wyrobów miedzianych na potrzeby przemysłu wojennego. Od 1942 roku w porozumieniu z kierownictwem Armii Krajowej współorganizował na terenie elektrowni oddział Służby Ochrony Powstania, przemianowanej w następnym roku na Wojskową Służby Ochrony Powstania (WOSP). Pierwotnym zadaniem było utrzymanie ciągłości pracy w przypadku wybuchu walk z Niemcami, a następnie przeprowadzenie akcji zbrojnej przeciw niemieckiej załodze w elektrowni. W strukturach konspiracyjnych posługiwał się pseudonimami „Cubryna” i „Nelson”., w 1943 roku został awansowany na stopień kapitana.

Kiedy 1 sierpnia 1944 roku wybuchło powstanie warszawskie, Skibniewski dowodził zgrupowaniem „Elektrownia”; ., określanym też mianem oddziału WSOP N-9215 „Elektrownia”; .. Atak na niemiecką załogę zakończył się sukcesem. Powstańcy opanowali główny budynek elektrowni podał, że obiekt ten opanowano do godziny 18, natomiast w mowa o kilkunastu godzinach walki., wzięli 50 jeńców i zdobyli duże ilości amunicji oraz broni, w tym 3 karabiny maszynowe. Pierwszego dnia powstania była to jedna z nielicznych udanych akcji zdobycia obiektu o strategicznym znaczeniu., która miała też duże znaczenie psychologiczne dla powstańców.. Następnie udało się opanować cały kompleks elektrowniWalki zakończyły się 2 sierpnia, wedle i o godzinie 10, natomiast podał godzinę 12., powstańcy ponieśli przy tym stosunkowo umiarkowane stratyRelacja Skibniewskiego z walk została wydana pośmiertnie pod tytułem Zbrojne opanowanie Elektrowni Warszawskiej w czasopiśmie „Stolica” (nr 31 z 1960), patrz: ... Ostatecznie oddział Skibniewskiego 5 sierpnia wszedł w skład Grupy „Krybar”Wedle pierwotnie należał do Zgrupowania „Róg”, natomiast u mowa o tym, że przed pierwszymi dniami powstania jednostka podległa bezpośrednio szefowi WSOP Okręgu Warszawa i dopiero w trakcie walk podporządkowano ją taktycznie dowództwu na Powiślu., dowodzonej przez kapitana Cypriana Odorkiewicza ps. „Krybar”; ..

Dzięki wysiłkom pracowników elektrownia wciąż nieprzerwanie produkowała prąd, co pozwoliło także na dostarczanie wody do części miasta objętych walkami. Ponadto jej załoga uczestniczyła w obronie pozycji na Wybrzeżu Kościuszkowskim, a Skibniewski i „Krybar” zainicjowali budowę samochodu pancernego „Kubuś”; .. 4 września 1944 roku zakład został zbombardowany przez Luftwaffe.. Produkcja energii elektrycznej została przerwana i z powodu skali zniszczeń nie mogła zostać wznowiona; .. Po ciężkich walkach 5 września powstańcy wycofali się z terenu elektrowni w górę ulicy Tamka., oddział „Cubryny” trafił w rejon ulicy Pierackiego i następnego dnia wziął udział w obronie barykady zamykającej ulicę Kopernika. Później skierowano go w okolice ulicy Hożej i obsadzał pozycje przy ulicy Widok; ; .. 7 września brał udział w walkach o skrzyżowanie Alei Jerozolimskich z ulicą Marszałkowską. Później został włączony w skład batalionu „Iwo” i skierowany w rejon ulicy Nowogrodzkiej; ..

thumb|Nagrobek Marii Skibniewskiej i Stanisława Skibniewskiego na Powązkach Wojskowych Po kapitulacji powstania Skibniewski trafił do niewoli niemieckiej, którą spędził w obozach Bergen-Belsen i Sandbostel. Po wyzwoleniu, od maja 1945 roku przebywał w Brukseli, pracował tam w Polskim Czerwonym Krzyżu.

Lata powojenne W styczniu 1946 roku powrócił do kraju. Do grudnia tego roku był dyrektorem technicznym Centralnego Zarządu Przemysłu Elektrotechnicznego w Warszawie. Potem przeniósł się do Wrocławia, gdzie podjął pracę kierownika działu elektrycznego w Społecznym Przedsiębiorstwie Budowlanym. Pozostał na tym stanowisku do końca 1948 roku. Oprócz tego został (wrzesień 1947) we wrocławskim Sądzie Apelacyjnym biegłym w kwestiach energetycznych, elektrotechnicznych i mechanicznych. W 1948 roku był krótko więziony, przez około dwa miesiące, zapewne w związku z aresztowaniem żony.

W 1949 roku wrócił do Warszawy i podjął pracę w Biurze Projektowania Urządzeń Elektrycznych Centrali Handlowej Przemysłu Elektrotechnicznego jako starszy projektant. W następnym roku został zatrudniony na takim samym stanowisku w Biurze Projektów Architektonicznych i Budowlanych (od 1951 „Miastoprojekt-Specjalistyczne”). Ponadto w roku akademickim 1951/1952 wykładał w Wyższej Szkole Inżynierii w Warszawie.

Stanisław Skibniewski zapadł na nieuleczalną chorobę nowotworową.. Zmarł 3 maja 1958 roku w Warszawie, został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na PowązkachW tym samym grobie pochowano w 1984 roku jego żonę. lokalizuje go w kwaterze A29-2-14, natomiast wskazał, że w rzeczywistości chodzi o kwaterę A29-2-16..

Życie prywatne Jego żoną była Maria z domu Skibińska, ślub wzięli 18 września 1928 roku. Skibniewski poznał ją jeszcze podczas swoich studiów. Żona wyjechała z nim na praktykę do Baden i razem powrócili do Polski. Na dłuższy czas rozdzielił ich jego pobyt w niewoli niemieckiej po powstaniu warszawskim. Po wojnie zajęła się przekładami książek, stając się znaną i cenioną tłumaczką. Razem przenieśli się do Wrocławia, by w 1949 roku wrócić do Warszawy. Nie mieli dzieci..

Odznaczenia Został odznaczony: Krzyżem Walecznych Krzyżem Zasługi z Mieczami Medalem za Warszawę

Upamiętnienie Na Powiślu, w rejonie ulic Lipowej i Wybrzeża Kościuszkowskiego znajduje się Skwer kpt. Stanisława Skibniewskiego „Cubryny”..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne – rodzinne koligacje Skibniewskiego

Kategoria:Absolwenci i studenci Wyższej Szkoły Technicznej Wolnego Miasta Gdańska Stanisław Skibniewski Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Podporucznicy uzbrojenia II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Polscy inżynierowie elektrycy Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Zmarli na choroby nowotworowe Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1958