Lemurek (Cheirogaleus) – rodzaj ssaków z rodziny lemurkowatych (Cheirogaleidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie na zalesionych obszarach Madagaskaru.
Morfologia Długość ciała 17–29 cm, ogona 19–28 cm; masa ciała 135–458 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1812 roku francuski przyrodnik Étienne Geoffroy Saint-Hilaire w artykule poświęconym notatkom na temat trzech rysunków komercyjnych przedstawiających nieznany rodzaj zwierząt czworonożnych, opublikowanym w czasopiśmie Annales du Muséum National d’Histoire Naturelle. Geoffroy Saint-Hilaire wymienił trzy gatunki – Cheirogaleus major , Cheirogaleus medius i Cheirogaleus minor (= Lemur murinus ) – nie wskazując gatunku typowego; w ramach późniejszego oznaczenia w 1907 roku amerykański przyrodnik Daniel Giraud Elliot na typ nomenklatoryczny wyznaczył Cheirogaleus major (lemurek większy).
Etymologia Cheirogaleus (Chirogaleus, Chirogaleus, Chirogale, Cheirogalus, Chirogalus, Cheirogale): kheir, χειρος kheiros ‘dłoń’; γαλεή galeē lub γαλή galē ‘łasica’. Myspithecus: gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; πιθηκος pithēkos ‘małpa’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Myspithecus typus (= Cheirogaleus major ). Cebugale: gr. κήβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’; γαλεή galeē lub γαλή galē ‘łasica’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Lemur commersonii (= Cheirogaleus major ). Mioxicebus (Myoxicebus, Myoxocebus, Mioxocebus): gr. μυωξος muōxos ‘popielica’; κήβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’. Gatunek typowy: Lesson wymienił dwa gatunki – Mioxicebus griseus (= Cheirogaleus major ) i Mioxicebus rufus (= Galago Demidoff ) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Mioxicebus griseus (= Cheirogaleus major ). Opolemur: gr. οπος opos ‘sok warzywny, roślinny’ (tj. tłusty); rodzaj Lemur (lemur). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Cheirogaleus milii (= Cheirogaleus major ). Altililemur (Altilemur): ‘tuczony’; rodzaj Lemur (lemur). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Cheirogaleus medius .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNCheirogaleus sibreeiForsyth Major, 1896lemurek malgaskigatunek monotypowybyć może ograniczony przez rzekę Onive, rzekę Mangoro, Anjozorobe i korytarz prowadzący do zachodniej części lasu Tsinjoarivo; zakres wysokości: powyżej 1400 m n.p.m.DC: 20–23 cmDO: 22–26 cmMC: około 272 gCheirogaleus minusculusGroves, 2000lemurek małygatunek monotypowyznany tylko z miejsca typowego w Ambositra, na północ od FianarantsyDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychCheirogaleus shethiFrasier, Lei, McLain, J.M. Taylor, C.A. Bailey, Ginter, Nash, Randriamampionona, Groves, Mittermeier & Louis, 2016gatunek monotypowyod Ankarany na wschód do BekaraokiDC: około 16,3 cmDO: około 11,5 cmMC: brak danychcentruj|120pxCheirogaleus thomasiForsyth Major, 1894gatunek monotypowyod St Luce do Petriky; zakres wysokości: 90–320 m n.p.m.DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxCheirogaleus mediusÉ. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812lemurek średnigatunek monotypowyod Zombitse na południe do Tsingy de Bemaraha; zakres wysokości: 60–800 m n.p.m.DC: 17–23 cmDO: 19–27 cmMC: około 135 gcentruj|150pxCheirogaleus majorÉ. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812lemurek większygatunek monotypowyz północnego krańca na południe do okolic Tôlanaro i lasu przybrzeżnego w Mandena; także na środkowym zachodzie (góry Vohimena i Anosy); zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: 28–29 cmDO: 27–28 cmMC: 314–414 gCheirogaleus andysabini Lei, McLain, Frasier, J.M. Taylor, C.A. Bailey, Engberg, Ginter, Nash, Randriamampionona, Groves, Mittermeier & Louis, 2015gatunek monotypowyPark Narodowy Montagne d’Ambre i obszary wokół Joffreville, na południowy zachód do IrodoDC: około 26 cmDO: około 28 cmMC: brak danychcentruj|150pxCheirogaleus grovesiMcLain, Lei, Frasier, J.M. Taylor, C.A. Bailey, Robertson, Nash, Randriamanana, Mittermeier & Louis, 2017gatunek monotypowyParki Narodowe Ranomafana i Andringitra oraz otaczające je obszary; prawdopodobnie lokalnie pomiędzy dwoma parkamiDC: brak danychDO: około 29 cmMC: około 45 gCheirogaleus lavasoensisThiele, Razafimahatratra & Hapke, 2013gatunek monotypowypołudniowe zbocza gór LavasoaDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxCheirogaleus crossleyiA. Grandidier, 1870lemurek puszystouchygatunek monotypowyPark Narodowy Marojejy, COMASTA, Makirovana-Tsihomanaomby, Ambohitromby na południe so Ankazomivady, Ankafobe oraz Ambohitantely; zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: 22–26 cmDO: 21–27 cmMC: 370–458 g Kategorie IUCN: – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Lemurkowate