mały|Przyznanie doktoratu, ilustracja w rękopisie Decretum Gratiani, XIV wiek Kanonistyka – nauka o prawie kanonicznym, definiowana jako nauka prawna, bądź teologiczna, posługująca się odpowiadającymi im metodami badawczymi o charakterze prawno-teologicznym.

Metody badawcze Kanonistyka korzysta z metod różnych nauk. Niektóre z nich są rozwijane ze względu na swoją skuteczność, inne zaś traktowane jako pomocnicze: egzegetyczno-dogmatyczna – zapewnia zasady tłumaczenia pojęć wykorzystywanych w danej normie prawnej historyczna – odwołuje się do kontekstu historycznego, czyli jak prawo kanoniczne wyglądało dawniej i jak się przekłada na dzisiejszy zestaw norm porównawcza – umożliwiająca porównania różnych systemów prawnych socjologiczna – dzięki obserwacji życia ludzi w społeczeństwie stwierdza jakie skutki wywiera prawo na procesy społeczne psychologiczna statystyczna.

Powstanie dyscypliny Do połowy XII wieku prawo kościelne obejmowało różnorodne, niespójne, a czasem sprzeczne ze sobą przepisy. Niektóre zbiory praw miały niewielkie wstępy stanowiące zalążek ogólnej refleksji. Pierwszych systematyzacji i badań około 1100 roku dokonali: Bernold z Konstancji, Deusdedit, św. Iwo z Chartres, Bonizo z Sutri i Abger z Liège. Ojcem kanonistyki, jako dyscypliny naukowej, wykładanej wpierw na uczelniach włoskich, a potem w innych krajach, nazywany jest boloński prawnik Gracjan, który około 1140 roku opracował możliwie całościowy zbiór praw kościelnych z naukowym aparatem badawczym. Zbiór ten, określany najczęściej jako Dekret Gracjana, stał się podstawowym podręcznikiem kanonistyki.

Kanonistyka w Polsce Badania prawa kanonicznego w Polsce, szczególnie w dziedzinie kanonistyki historycznej, rozwinęły się w drugiej połowie XIX wieku. Powstały wówczas pierwsze, oparte na badaniu źródeł historycznych, naukowe studia dotyczące historii polskiego prawa kościelnego i kanonicznego. Szczególne zasługi w tym względzie mają: Antoni Zygmunt Helcel, inicjator i pierwszy edytor serii wydawniczej Starodawne Prawa Polskiego Pomniki oraz Władysław Abraham, Bolesław Ulanowski i Józef Brzeziński. Równocześnie rozwijano badania aktualnie obowiązującego prawa kanonicznego, w których wyróżnili się: św. Józef Sebastian Pelczar, wówczas profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i ks. Tadeusz Gronicki, profesor Wydziału Teologicznego tej uczelni. Wybitnym uczonym, uczestniczącym zarówno w badaniu przeszłości polskiego prawa kanonicznego, jak i w rozwoju badań nad obowiązującym prawem kanonicznym, był profesor prawa kanonicznego, przez ponad 25 lat kierujący Katedrą Prawa Kościelnego na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Udalryk Heyzmann.

Zobacz też Kanon (prawo kanoniczne)

Przypisy

Kategoria:Prawo kanoniczne Kategoria:Teologia chrześcijańska