Rachela Auerbach (ur. 18 grudnia 1903 w Łanowcach k. Tarnopola, zm. 31 maja 1976 w Tel Awiwie) – polska i izraelska pisarka, historyczka, tłumaczka i psycholożka narodowości żydowskiej, pisząca w języku polskim, jidysz i hebrajskim.
Życiorys Absolwentka lwowskiego gimnazjum im. Adama Mickiewicza oraz Uniwersytetu Jana Kazimierza – w zakresie filozofii i prawaCarie Friedman-Cohen: Rokhl Auerbakh, w: Jewish women, a comprehensive historical encyclopedia, 27 lutego 2009, Jewish Women's Archives [on-line]. [dostęp 2021-05-12].. Debiutowała w latach 20. pisanymi w języku polskim wierszami, opublikowanymi na łamach lwowskiej gazety „Chwila”. Współpracowała z wieloma czasopismami jidysz i polskimi. W 1933 roku przeniosła się ze Lwowa do Warszawy, gdzie związała się z poetą Icykiem Mangerem, aż do czasu jego wyjazdu z Polski w 1938 roku.
Podczas II wojny światowej przebywała w getcie warszawskim, gdzie kierowała przez trzy lata kuchnią ludową przy ul. Leszno 40. Współpracowała z Emanuelem Ringelblumem. Członkini zespołu Oneg Szabat; napisała pracę na temat funkcjonowania kuchni ludowej oraz składała sprawozdania dotyczące warunków życia w getcieListy do Oneg Szabat, red. Anna Matysiak; Tomasz Pietrasiewicz Wystawa Archiwum Emmanuela Ringelbluma - dziennik podróży, s. 112-113. ŻIH, Warszawa 2017, . Po wydostaniu się na aryjską stronę (9 marca 1943) działała pod fałszywym nazwiskiem Aniela Dobrucka i pracowała w Radzie Pomocy Żydom „Żegota”. Z tego okresu pochodzi jej poemat Jizkor o wymordowanej młodzieży żydowskiej. Następnie ukrywała się wraz z dużą grupą Żydów w warszawskim zoo, gdzie doczekała zakończenia wojny.
Po wojnie pozostała w Warszawie. Pracowała w Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej, w której zajęła się dokumentacją czasów Holokaustu. Wyniki swoich badań opublikowała w licznych artykułach prasowych oraz dwóch książkach w języku jidysz: Na polach Treblinki (1947) i Żydowskie powstanie – Warszawa 1943 (1948). Była konsultantką filmu Ulica Graniczna (1948) w reżyserii Aleksandra Forda.
W 1950 roku wyemigrowała z Polski, udając się do Londynu, skąd następnie wyjechała do Izraela. Tam podjęła pracę w Instytucie Jad Waszem w Jerozolimie, gdzie stworzyła dział zbiorów świadków oraz prowadziła badania nad losami getta warszawskiego.
Odegrała znaczącą rolę w przygotowaniu dokumentacji do procesu Adolfa Eichmanna w Jerozolimie w 1961 r.
Zmarła w Tel Awiwie w 1976 w wieku 72 lat. Została pochowana na cmentarzu Kirjat Sza’ul.
Upamiętnienie W sierpniu 2023 roku dotychczasowemu skwerowi Mieczysława Dawida Apfelbauma na warszawskim Muranowie nadano imię Racheli Auerbach.
Twórczość 1974: Warszawskie testamenty 1963: Powstanie w getcie warszawskim 1954: Nasze podwórka Warszawy 1948: Żydowskie powstanie 1947: Na polach Treblinki 1946: Treblinka
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Pisarze jidysz Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Członkowie Rady Pomocy Żydom Kategoria:Ludzie związani z organizacją Oneg Szabat Kategoria:Ludzie urodzeni w Łanowcach Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Działacze Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej Kategoria:Badacze Zagłady Żydów Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady