300px|thumb|Mapa guberni kowieńskiej i kurlandzkiej Gubernia kowieńska (ros. Ковенская губеpния; lit. Kauno gubernijaJedynie nazwa rosyjska miała status oficjalny) – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego z centrum w Kownie. Gubernia obejmowała 40641,36 km², dzieliła się na 7 ujezdów.

Historia Utworzona 18 grudnia 1842 ukazem cara Mikołaja I z zachodniej części guberni wileńskiej. Oficjalnie jej powstanie ogłoszono 1 lipca 1843. Była częścią Kraju Północno-Zachodniego obejmującego dawne Wielkie Księstwo Litewskie. Po rozpadzie Imperium Rosyjskiego i uzyskaniu niepodległości przez kraje Europy Wschodniej prawie w całości znalazła się w składzie Litwy, jedynie niewielką część obszarów przyłączono do Polski (gminy Brasław, Dryświaty, Dukszty, Krasnogórka, Opsa, Rymszany, Słobódka, Smołwy i Widze) i Łotwy (gminy Oknista i Ukri).

Podział administracyjny Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego w 1883 dzieliła się na następujące powiaty czy też ujezdy: kowieński, nowoaleksandrowski, poniewieski, rossieński, szawelski, telszewski, wiłkomierski

Demografia W 1897 gubernię zamieszkiwało 1 544 564 osób.

Ludność w ujezdach według deklarowanego języka ojczystego 1897Pierwszy powszechny spis ludności Imperium Rosyjskiego 1897 – Gubernia kowieńska - ludność według deklarowanego języka ojczystego

Ujezd Litwini Żmudzini Żydzi Polacy Rosjanie Białorusini Łotysze Niemcy Gubernia łącznie 37,2% 28,8% 13,7% 9,0% 4,7% 2,4% 2,3% 1,4% Wiłkomierski 72,2% ... 13,2% 10,0% 4,1% ... ... 0,2% Kowieński 35,7% 5,8% 19,8% 23,2% 11,6% 0,4% ... 2,3%Nowoaleksandrowski 49,7% ... 12,7% 8,9% 9,9% 16,8% 1,8% 0,1% Poniewieski 71,6% ... 12,2% 6,5% 1,9% 0,1% 6,8% 0,6% Rosieński 9,4% 66,9% 11,2% 5,5% 2,0% 0,1% 0,1% 4,4% Telszewski 0,8% 80,4% 12,4% 1,5% 1,3% ... 2,3% 0,9% Szawelski 17,4% 53,4% 14,3% 6,3% 2,2% 0,4% 4,9% 1,0%

Miasta Miasta guberni w 1897 roku na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego oraz porównanie przynależności administracyjnej przed rozbiorami Polski oraz przynależności państwowej w międzywojniu i współcześnie: miastopopulacjawojewództwo(1771)193020161.Kowno70 92020px trockie2.Szawle16 12820px żmudzkie3.Wiłkomierz13 53220px wileńskie4.Poniewież12 96820px trockie5.Rosienie7 45520px żmudzkie6.Jeziorosy6 35920px wileńskie7.Telsze6 20520px żmudzkie8.Widze5 10320px wileńskie9.Szadów4 47420px żmudzkie

Przypisy

Linki zewnętrzne

!