Coś (ang. The Thing) – amerykański horror fantastycznonaukowy z 1982 roku w reżyserii Johna Carpentera na podstawie scenariusza Billa Lancastera, będący adaptacją opowiadania Johna W. Campbella Kim jesteś? (oryg. Who Goes There?). Film przedstawia historię amerykańskich naukowców na Antarktydzie, którzy odkrywają położone tam ciało obcej formy życia. Bohaterowie zabierają znalezisko do swojej stacji badawczej, gdzie istota ożywa. Rozpoczyna się wówczas dramatyczna walka pomiędzy badaczami a obcym, gdzie stawką jest los całej planety. W roli głównej wystąpił Kurt Russell; w pozostałych rolach: Keith David, Wilford Brimley, T.K. Carter, Richard Masur, , , Charles Hallahan, , Donald Moffat, i Richard Dysart.

Ponad dwie dekady po tym jak Howard Hawks wyprodukował pierwszą adaptację noweli Who Goes There? – Istotę z innego świata (1951), będącą luźną interpretacją opowiadania Campbella, twórcy filmu Coś postanowili stworzyć ekranizację znacznie wierniejszą oryginałowi. Zdjęcia do filmu były kręcone na Alasce, a także w studiu w Universal City i w Kolumbii Brytyjskiej.

Film Coś za czasów swojej premiery został negatywnie odebrany przez recenzentów, którzy opisywali go jako „ohydnie przesadzony” i „kwalifikujący się do kosza”. Krytyka dotyczyła m.in. kiepsko zarysowanych bohaterów i nihilistycznego wydźwięku filmu, choć efekty specjalne były zarazem chwalone i krytykowane – uznano je za doskonałe technicznie, ale wizualnie odpychające. Produkcja nie miała dużej frekwencji kinowej, zarabiając 19,6 miliona dolarów przy koszcie produkcji filmu wynoszącym 15 milionów dolarów.

Coś dotarło do większej grupy widzów dopiero wraz z wydaniem filmu na kasety VHS oraz dzięki emisjom w telewizji. Na przestrzeni lat dzieło Carpentera zyskiwało uznanie zarówno ze strony widzów, jak i krytyków, którzy poddawali film ponownej ocenie, uznając go za kamień milowy w historii kina gatunku grozy. Coś stało się bowiem sporym źródłem inspiracji dla kolejnego pokolenia filmowców, wywierając znaczący wpływ na kulturę popularną i z czasem zyskując miano filmu kultowego. Produkcja ta zaczęła być też uznawana za klasykę gatunku, a także za jeden z najlepszych horrorów i filmów sci-fi wszech czasów.

Coś doczekało się kontynuacji w postaci komiksów i gry komputerowej, a w 2011 ukazał się film pod tym samym tytułem będący prequelem filmu Carpentera.

W 2026 roku Coś zostało wprowadzone do Narodowego Rejestru Filmowego Stanów Zjednoczonych jako film „znaczący kulturowo, historycznie bądź estetycznie”.

Fabuła Akcja filmu rozgrywa się w 1982 roku na Antarktydzie. Rozpoczyna się w momencie, gdy norweski helikopter ściga uciekającego psa. Pasażer helikoptera usiłuje bezskutecznie zabić zwierzę strzelając do niego z karabinu aż do momentu, gdy pojazd wraz z psem dociera do placówki amerykańskiej grupy badawczej. Wówczas helikopter ląduje, a pasażer po opuszczeniu go, próbując uśmiercić husky granatem, niechcący powoduje eksplozję całego helikoptera, zabijając pilota. Dochodzi do konfrontacji pozostałego przy życiu Norwega z członkami amerykańskiej grupy badawczej, z którą jednak nie może się porozumieć z powodu bariery językowej. Norweg w dalszym ciągu usiłuje zastrzelić psa i przypadkiem trafia w członka ekipy. Jeden z Amerykanów w samoobronie zabija Norwega, po czym grupa badaczy przygarnia samotnego psa.

Wkrótce pilot helikoptera R.J. MacReady wraz z doktorem Copperem wyrusza śmigłowcem do norweskiej bazy, by ustalić powód dziwnego zachowania Norwegów. Zastają jednak ich bazę w ruinach, ze śladami walki i eksplozji, znajdując tam zwłoki członków norweskiej grupy oraz spalone, zdeformowane, humanoidalne ciało. MacReady i Copper zabierają intrygującą istotę do swojej bazy, gdzie biolog Blair bada organizm i znajduje w nim jedynie zwykłe organy. Clark będący opiekunem zwierząt zamyka na noc psa, którego ścigali Norwedzy do psiarni. Po chwili inne przebywające tam psy zaczynają szczekać i warczeć na nowo przybyłe zwierzę, które transformuje się w potwora i atakuje pozostałe psy swoimi mackami. MacReady usłyszawszy hałas włącza alarm, budząc całą załogę, po czym wszyscy bohaterowie udają się do psiarni. Tam zastają kreaturę, która jak się okazuje „pochłonęła” większość psów, tworząc jeden duży organizm. Mechanik Childs przy pomocy miotacza ognia spala potwora. Blair dokonuje autopsji jego pozostałości i odkrywa, że stwór był zdolny do tworzenia doskonałych imitacji innych organizmów.

Dzięki materiałom filmowym zabranym z norweskiej bazy, bohaterowie odkrywają odległe od amerykańskiej placówki wykopalisko z częściowo zakopanym statkiem kosmicznym, który – jak twierdzi jeden z amerykańskich badaczy – jest tam już od co najmniej stu tysięcy lat. W międzyczasie Blair zamyka się w swoim gabinecie, gdzie studiuje komórki organizmu potwora, dochodząc do wniosku, że ten mógł przedostać się do organizmu dowolnego członka ekipy badawczej i stworzyć jego imitację. Symulacja komputerowa pokazuje Blairowi, że najpewniej jeden lub więcej członków załogi zostało zainfekowanych przez obcą istotę, która opanuje całą planetę w przypadku dostania się do rejonów zamieszkiwanych przez ludzi. Tymczasem zdeformowane ciało z norweskiej placówki ożywa i atakuje jednego z badaczy – Benningsa. Radiowiec Windows, będący świadkiem zdarzenia, wszczyna alarm w całej placówce. Potwór w ciele Benningsa nie zakończywszy jeszcze w pełni przemiany ucieka przez okno i przedostaje się na zewnątrz stacji, gdzie zostaje jednak osaczony przez bohaterów i spalony przez MacReady’ego. Zaraz po tym Blair wpada w panikę i sabotuje środki transportu oraz radiostację, a także zabija wszystkie pozostałe psy, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się Obcego. W związku z agresją Blaira pozostali polarnicy izolują go. Po tych wydarzeniach bohaterowie przestają ufać sobie nawzajem, gdyż uświadamiają sobie, że każdy z nich może być Obcym imitującym człowieka.

mały|Fotos z filmu Copper opracowuje plan mający na celu ustalenie kto jest Obcym, a kto nie, polegający na zbadaniu krwi. Okazuje się jednak, że wykonanie testu jest niemożliwe, ponieważ ktoś już zdążył zniszczyć próbki krwi do porównania. Wkrótce MacReady, który przejął dowodzenie nad grupą znajduje w śniegu spalone szczątki Fuchsa. Wraz z Naulsem wyrusza do innego budynku placówki, by ustalić jak doszło do spalenia załoganta. Po chwili Nauls sam wraca do głównego budynku pozostawiając przywódcę grupy w zamieci, po czym pokazuje reszcie ekipy, że znalazł fragment rozdartego ubrania MacReady’ego, co wskazywałoby, na jego zarażenie przez Obcego. MacReady zjawia się na miejscu, lecz członkowie grupy nie chcą go wpuścić do środka. Wtedy MacReady wybija okno i wdziera się do głównego budynku, gdzie grozi pozostałym bohaterom, że zabije ich wszystkich dynamitem, jeśli nie pozwolą mu wejść. Wówczas Norris mdleje i pada na podłogę, a doktor Copper próbuje reanimować nieprzytomnego defibrylatorem. W tym momencie klatka piersiowa Norrisa przeobraża się w zębatą paszczę, która odgryza doktorowi ramiona i zabija go. MacReady spala miotaczem ognia najpierw opanowanego przez Obcego Norrisa, a potem jego głowę, która odłącza się od reszty ciała i samodzielnie próbuje uciec. Takie zachowanie ciała Norrisa doprowadza MacReady’ego do hipotezy, że każda część ciała Obcego jest zdolna do samoistnego życia z zakodowanym odruchem ratowania własnej egzystencji. W związku z tym przywódca ekipy zarządza przeprowadzenie testu polegającego na dotknięciu rozgrzaną igłą próbki krwi każdego członka grupy, wierząc, że krew Obcego będzie reagowała na wysoką temperaturę. Clark rzuca się na MacReady’ego ze skalpelem, w wyniku czego ten w samoobronie zabija napastnika strzałem w głowę. Zaraz po tym MacReady rozpoczyna test, który wykazuje, że każdy z obecnych załogantów jest człowiekiem, z wyjątkiem Palmera. Ten ostatni po zdemaskowaniu zmienia się w potwora i atakuje Windowsa, infekując go, po czym zarówno Palmer, jak i Windows zostają spaleni przez MacReady’ego.

Pozostali przy życiu MacReady, Garry i Nauls wyruszają sprawdzić w analogiczny sposób Blaira, zostawiając na straży Childsa. Okazuje się, że Blairowi udało się uciec. Znajdują ponadto mały, zbudowany przez Blaira spodek kosmiczny, który następnie niszczą. Po ich powrocie Childsa już nie ma, a agregat prądotwórczy całej stacji okazuje się być całkowicie zniszczony. Pozbawieni źródła ciepła bohaterowie uznają, że Blair musi być ostatnim Obcym, który wie, że nie ma już szans na ucieczkę. Ustalają, że Obcy w ciele Blaira planuje zamarznąć i pozostać w stanie hibernacji aż do przybycia ekipy ratunkowej. Grupa bohaterów ostatecznie decyduje się zniszczyć całą placówkę ładunkami wybuchowymi w celu unicestwienia Obcego i ocalenia ludzkości przed jego zarazą. W trakcie montowania dynamitu przez bohaterów Blair dyskretnie atakuje Garry’ego, zarażając go, a Nauls znika bez śladu. Po chwili MacReady’emu ujawnia się ogromne monstrum, które niszczy detonator. Mimo to bohaterowi udaje się uruchomić ładunki rzuconą laską dynamitu, powodując wielką eksplozję i zabijając potwora. MacReady samotnie przemierza ruiny stacji badawczej i natrafia na Childsa, który pojawia się po długiej nieobecności. Ten tłumaczy MacReady’emu, że sam ścigał Blaira, po czym zabłądził w zamieci. Dwaj pozostali przy życiu bohaterowie postanawiają jednak zrezygnować z jakiegokolwiek testu, gdyż i tak nie byliby w stanie nic zrobić, gdyby jeden z nich okazał się zarażony. Obaj godzą się z faktem, że wkrótce zamarzną i wspólnie oczekują śmierci, przy czym MacReady częstuje Childsa butelką whisky.

Obsada

Kurt Russell jako R.J. MacReady, pilot helikoptera Keith David jako Childs, mechanik Wilford Brimley jako Blair, biolog T.K. Carter jako Nauls, kucharz jako Windows, operator radiostacji jako George Bennings, meteorolog Donald Moffat jako Garry, zarządca stacji Richard Masur jako Clark, opiekun psów jako Palmer, asystent mechanika jako Fuchs, asystent biologa Charles Hallahan jako Norris, geolog Richard Dysart jako doktor Copper, fizyk

W Coś wystąpili ponadto Norbert Weisser i w rolach Norwegów, a także ówczesna żona reżysera Johna Carpentera Adrienne Barbeau, która zagrała niewielką rolę głosową, komputera szachowego MacReady’ego. Barbeau była jedyną kobietą w obsadzie filmu.

Produkcja Geneza projektu i wybór reżysera mały|upright|John Carpenter, reżyser filmu Prace nad projektem rozpoczęły się w połowie lat 70. XX wieku, kiedy producenci David Foster i Lawrence Turman zaproponowali wytwórni Universal Pictures stworzenie filmowej adaptacji opowiadania Johna W. Campbella z 1938 roku pt. Who Goes There?. Przedtem nowelę tę przenieśli już na ekran Howard Hawks i pod tytułem Istota z innego świata w 1951. Ekranizacja ta była jednak swobodną interpretacją dzieła Campbella, a w zamyśle Fostera i Turmana było stworzenie adaptacji znacznie wierniejszej oryginałowi. Po tym jak Universal zdobyło prawa do produkcji remake’u, w projekt zaangażowano Tobe’ego Hoopera, który miał odpowiadać za reżyserię. Producenci byli jednakże niezadowoleni z wizji filmu reżysera i współpracującego z nim scenarzysty Kima Henkela. W następstwie zwolniono dwóch wspomnianych filmowców, a na stanowisku reżysera zatrudniono Johna Carpentera – twórcy docenionego przez krytyków slashera Halloween (1978).

Scenariusz