Ichneumonka białoogonowa, mangusta białoogonowa (Ichneumia albicauda) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny Herpestinae w obrębie rodziny mangustowatych (Herpestidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1829 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier, nadając mu nazwę Herpestes albicaudus. Holotyp pochodził z południowej Afryki i Senegalu. Jedyny żyjący współcześnie przedstawiciel rodzaju ichneumonka (Ichneumia). Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typoweI. a. dialeucosMungos albicaudus dialeucosHollister, 1916Góra Lololokwi, Kenia.I. a. grandisHerpestes grandisO. Thomas, 1890Thomas podał „albo nad Limpopo, albo w Zululand”; Roberts uściśla na Hectorspruit, w południowo-wschodnim Transwalu.I. a. ibeanusHerpestes albicaudus ibeanusO. Thomas, 1904Athi-ya-Maui (Stoni Athi), Kenia.I. a. loandaeHerpestes albicaudus loandaeO. Thomas, 1904Pungo Andongo, na wysokości 1200 m, północna Angola.I. a. loempoHerpestes loempoTemminck, 1853Temminck podaje „wybrzeże Gwinei”, lecz prawie z całą pewnością Ghana.
Ważność podgatunków jest wątpliwa i wymaga dalszych badań. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają sześć podgatunków.
Etymologia Ichneumia: ikhneumōn „tropiciel”. albicauda: „biały”; cauda „ogon”. dialeucos: łac. dialeucos „zmieszany z białym, białawy”, od gr. διαλευκος dialeukos „całkiem biały”, od δια- dia- „dokładnie”; λευκος leukos „biały”. grandis: łac. grandis „wielki”. ibeanus: etymologia niejasna, Thomas nie podał etymologii nazwy gatunkowej. loandae: Loanda / Luanda, Angola. loempo: nazwa loempo „ludożerca” dla ichneumonki używane przez rdzenną ludność Gwinei.
Zasięg występowania Ichneumonka białoogonowa występuje w Afryce zamieszkując w zależności od podgatunku: I. albicauda albicauda – Senegal na wschód do wschodniego Sudanu, Erytrea i północna Somalia; także Półwysep Arabski. I. albicauda dialeucos – północna Kenia, południowa Somalia i południowa Etiopia. I. albicauda grandis – południowa Angola, Zambia, południowa Tanzania na południe do Południowej Afryki. I. albicauda ibeanus – Demokratyczna Republika Konga do centralnej Kenii. I. albicauda loandae – północna Angola i południowa Demokratyczna Republika Konga. I. albicauda loempo – Gwinea.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 47–69 cm, długość ogona samic 39,2–48,5 cm, samców 34,6–47 cm, długość tylnej stopy samic 13–14,8 cm, samców 13–14,7 cm, długość ucha samic 3,7–5 cm, samców 4,2–5 cm; masa ciała samic 3,1–5 kg, samców 2,9–5,2 kg. Płowoszare ubarwienie ciała z białym zakończeniem ogona (stąd nazwa gatunku albicauda czyli białoogonowa).
Ekologia Jest aktywna w nocy, spotykana pojedynczo lub w małych grupach rodzinnych. Biologia rozrodu tego gatunku jest słabo poznana. Zajmuje różne siedliska – od terenów leśnych po półpustynne, z wyjątkiem terenów wilgotnych i podmokłych. Ichneumonki białoogonowe są stosunkowo agresywne i terytorialne. Porozumiewają się, używając sygnałów akustycznych i zapachowych. Głównym pożywieniem ichneumonki białoogonowej są owady. Dietę uzupełnia drobnymi kręgowcami i owocami. Podobnie jak kuman wąskosmugi (Mungotictis decemlineata), również ichneumonka białoogonowa wydobywa pokarm zamknięty w twardej skorupce (np. ptasie jajo) uderzając nim o twardą powierzchnię.
W niewoli żyje do 12 lat. Długość życia w warunkach naturalnych nie jest znana.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Mangustowate Kategoria:Ssaki Afryki Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1829 roku