Przytulinka, przytulia, krucjata (Cruciata Mill.) – rodzaj roślin z rodziny marzanowatych. Obejmuje 8 gatunków. Rośliny te występują w północnej Afryce, południowej, środkowej i wschodniej Europie (na tym kontynencie rośnie 5 gatunków) oraz w zachodniej Azji na wschodzie sięgając po zachodnie Himalaje i Syberię. W Polsce rosną jako rodzime dwa gatunki – przytulinka wiosenna C. glabra i przytulinka krzyżowa C. laevipes. Rośliny te rosną w murawach i stepach, w widnych zaroślach i lasach, w miejscach skalistych.
Morfologia Pokrój Rośliny roczne i byliny, zielne i drewniejące u nasady. Pędy rozgałęzione lub nierozgałęzione, nagie lub owłosione. Liście Wyrastają w okółkach po 4. Blaszki lancetowate do kolistych, z jedną lub trzema głównymi wiązkami przewodzącymi. Kwiaty Zebrane w krótkie wierzchotki skupione w okółkach w górnej części pędu. Centralny kwiat w wierzchotce jest obupłciowy, a po jego bokach rozwijają się kwiaty męskie (czasem ich brak). Kielicha brak. Korona z 4 żółtymi płatkami. Szyjka słupka zakończona główkowatymi znamionami. Owoce Rozłupnie rozpadające się na dwie (czasem jedną) jednonasienne rozłupki, nagie lub owłosione.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny marzanowatych (Rubiaceae), a w jej obrębie zaliczany jest do podrodziny Rubioideae i plemienia Rubieae. Gatunki z tego rodzaju bywają włączane do rodzaju przytulia Galium. Rodzaj jest blisko spokrewniony (prawdopodobnie siostrzanie) z rodzajem Valantia, ale oba tworzą klad zagnieżdżony w obrębie Galium.
Wykaz gatunków Cruciata articulata (L.) Ehrend. Cruciata elbrussica (Pobed.) Pobed. Cruciata glabra (L.) Opiz – przytulinka wiosenna Cruciata × grecescui (Prodan) Soó Cruciata laevipes Opiz – przytulinka krzyżowa Cruciata mixta Ehrend. & Schönb.-Tem. Cruciata pedemontana (Bellardi) Ehrend. Cruciata taurica (Pall. ex Willd.) Ehrend. Cruciata valentinae (Galushko) Galushko
Przypisy
Kategoria:Marzanowate