thumb|right|Siedziba byłego Dowództwa 4 DZ. Krosno Odrzańskie 3 stycznia 2003. 4 Pomorska Dywizja Zmechanizowana im. Jana Kilińskiego (4 DZ) – związek taktyczny Wojsk Zmechanizowanych Sił Zbrojnych PRL.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie zarządzenia Nr 023/Org. szefa Sztabu Generalnego WP z 7 marca 1962 roku 4 Pomorska Dywizja Piechoty została przeformowana w 4 Pomorską Dywizję Zmechanizowaną według etatów nr 5/323-5/337 skadrowanej dywizji zmechanizowanej o stanie osobowym 2237 żołnierzy i 68 pracowników cywilnych. W pułku zmechanizowanym były trzy bataliony piechoty zmotoryzowanej, z których każdy miał inny stopień skadrowania, kompania czołgów i artyleria pułkowa. W artylerii pułkowej rozwinięta była bateria moździerzy 120 mm, natomiast bateria armat przeciwpancernych została w znacznym stopniu skadrowana. Pułk liczył 318 żołnierzy. Na jego uzbrojeniu znajdowało się: 7 czołgów T-34/85, 1 transporter opancerzony BTR-152, 6 armat przeciwpancernych 85 mm, 6 dział bezodrzutowych 82 mm, 6 armat przeciwpancernych 57 mm, 6 moździerzy 120 mm, 9 moździerzy 82 mm, 4 karabiny przeciwlotnicze PKM-2 i 61 granatników RPG-2. Pułk czołgów posiadał: pięć kompanii czołgów średnich, pluton piechoty oraz skadrowany pluton przeciwlotniczy. Stan osobowy pułku wynosił 212 żołnierzy, a na jego uzbrojeniu znajdowało się 36 czołgów średnich T-34/85.
W listopadzie 1966 dywizja została przeformowana na etaty wojenno-pokojowe o pełnej gotowości bojowej stając się pierwszorzutowym związkiem taktycznym Śląskiego Okręgu Wojskowego. W nowej strukturze w miejsce dywizjonu artylerii przeciwlotniczej utworzono pułk, na bazie batalionu transportowego, dywizyjnego punktu zaopatrzenia i piekarni polowej zorganizowano batalion zaopatrzenia, a kasę polową i stację pocztową włączono do dowództwa dywizji. W pułku zmechanizowanym znajdowały się trzy bataliony piechoty zmotoryzowanej, batalion czołgów, artyleria pułkowa (bateria haubic 122 mm, bateria przeciwpancerna), kompanie: rozpoznawcza, saperów, łączności, medyczna, remontowa i transportowa oraz plutony: chemiczny, przeciwlotniczy, remontu uzbrojenia i regulacji ruchu. Pułk liczył 1636 żołnierzy. Jego uzbrojenie stanowiło: 31 czołgów średnich, 79 transporterów opancerzonych SKOT, 11 opancerzonych samochodów rozpoznawczych BRDM-1, 3 samobieżne wyrzutnie ppk „Trzmiel”, 6 haubic 122 mm, 9 armat przeciwpancernych 85 mm, 9 moździerzy 120 mm, 9 moździerzy 85 mm, 6 dział bezodrzutowych 82 mm. W 1967 roku na uzbrojenie dywizji wprowadzono transportery opancerzone SKOT-2A, a dwa lata później czołgi T-55A.
W 1989 został rozformowany 11 pułk zmechanizowany, a 18 pułk czołgów średnich przeformowany w 18 pułk zmechanizowany. W wyniku tych zmian powstał zunifikowany związek taktyczny.
12 września 1991 dywizja utraciła prawo do nazwy wyróżniającej "Pomorska", zachowując imię patrona.
Znakiem rozpoznawczym 4 DZ był biały kwadrat. Znak był umieszczany na czołgach, transporterach opancerzonych i pojazdach mechanicznych.
W 1995 dywizja została przeformowana na nowe etaty i przeszła ze struktury pułkowej na brygadową. W wyniku tych zmian organizacyjnych został utworzony związek taktyczny, który w następnym roku otrzymał nazwę wyróżniającą - 4 Lubuska Dywizja Zmechanizowana.
Struktura organizacyjna (1967) Dowództwo 4 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej w Krośnie Odrzańskim 11 Złotowski pułk zmechanizowany w Krośnie Odrzańskim 12 Kołobrzeski pułk zmechanizowany w Gorzowie Wielkopolskim 17 Drezdeński pułk zmechanizowany w Międzyrzeczu 18 pułk czołgów średnich w Wędrzynie 22 pułk artylerii w Sulechowie 128 pułk artylerii przeciwlotniczej w Czerwieńsku 24 dywizjon rakiet taktycznych w Sulechowie 25 batalion rozpoznawczy w Międzyrzeczu 5 batalion saperów w Krośnie Odrzańskim 4 batalion remontowy w Krośnie Odrzańskim 4 batalion łączności w Krośnie Odrzańskim 4 batalion zaopatrzenia w Krośnie Odrzańskim 65 batalion medyczny-Szpital Wojskowy w Krośnie Odrzańskim 23 kompania przeciwchemiczna w Międzyrzeczu orkiestra dywizyjna w Krośnie Odrzańskim kompania ochrony i regulacji ruchu w Krośnie Odrzańskim
Sprzęt bojowy: uzbrojenie jednostek dywizji stanowiły transportery opancerzone SKOT-2A, które w 1987 zastąpiły bojowe wozy piechoty BWP-1, czołgi T-55A wymienione w 1988 na czołgi T-55AM, samobieżne haubice 2S1 Goździk, samobieżne działa przeciwlotnicze ZSU-23-4, rozpoznawcze samochody opancerzone BRDM-2.
Żołnierze dywizji Dowódcy dywizji: gen. bryg. Leon Łapiński 1959–1964 gen. bryg. Józef Jaworski 1964–1966 płk Kazimierz Makarewicz 1966–1968 płk Jerzy Góral 1968–1970 gen. bryg. Apoloniusz Golik 1970–1972 gen. bryg. Henryk Antoszkiewicz 1972–1975 gen. bryg. Romuald Królak 1975–1978 gen. bryg. Zenon Bryk 1978–1984 gen. bryg. Kazimierz Tomaszewski 1984–1986 gen. bryg. Bolesław Baranowski 1986–1991
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Jerzy Kajetanowicz, Polskie wojska pancerne i zmechanizowane w latach 1955-1990, Poligon 2010, nr 3.
Kategoria:4 Pomorska Dywizja Zmechanizowana Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Krośnie Odrzańskim Kategoria:Jednostki Wojska Polskiego o nazwie wyróżniającej Pomorska Kategoria:Związki taktyczne Śląskiego Okręgu Wojskowego Kategoria:Polskie jednostki zmechanizowane utworzone w 1962 Kategoria:Polskie jednostki zmechanizowane rozwiązane w 1989