thumb|240px|Neon Strzeszynek – Wypoczynekwg projektu Kai z 1966, replika wykonana w 2019, Poznań Visual Park, ul. Koszalińska 15, Poznań
Zbigniew Leon Kaja (ur. 20 czerwca 1924 w Poznaniu, zm. 6 października 1983 tamże) – polski artysta grafik, scenograf, plakacista, jeden z twórców polskiej szkoły plakatu.
Życiorys Był synem Stanisława i Wacławy z Kühlów. Miał dwoje rodzeństwa: Stanisława i Urszulę. Podczas wojny pracował jako pomocnik malarza w firmie F. Volgego, a później w Zakładach im. H. Cegielskiego. W 1945 wstąpił w szeregi Milicji Obywatelskiej. Do 1947 odbywał służbę wojskową w Modlinie.
Następnie studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu (1948–1951) na Wydziale Malarstwa i Grafiki oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1976), gdzie uzyskał dyplom u doc. Stanisława Mroszczaka i Leszka Hołdanowicza. W latach 1962–1967 wykładał w poznańskiej PWSSP. Ukończył studium podyplomowe dla dziennikarzy (UAM, 1974–1975). Pełnił funkcję kierownika artystycznego WAG i KAW w Poznaniu (1962–1977). Jego prace były eksponowane na wielu wystawach zbiorowych i 29. indywidualnych w kraju i za granicą.
W 1951 poślubił Stefanię z d. Patalas – artystkę malarkę i ceramika. Miał z nią dwóch synów: Przemysława (ur. 1952) – fotografa, i Ryszarda – scenografa i malarza.
Został pochowany na cmentarzu górczyńskim.
Twórczość Uprawiał grafikę artystyczną i użytkową we wszystkich niemal dyscyplinach: rysunek, linoryt, drzeworyt, monotypia, ekslibris. Wizytówką jego twórczości jest jednak plakat o tematyce kulturalnej i politycznej. Jednym z najbardziej znanych był plakat Nigdy więcej (w wersji angielskiej pt. We Remember).
Charakterystyczną cechą jego twórczości jest graficzna lapidarność, kojarzenie różnych technik graficznych, specyficzne liternictwo, przejrzystość, ascetyczność i skrótowość.
Jego twórczość okazała się trudna do skatalogowania, gdyż w większości była rozproszona w zbiorach państwowych i prywatnych. Po jego śmierci rodzinie udało się skatalogować, m.in. 378 plakatów zrealizowanych w latach 1945-1982, wiele z nich nagrodzono ponad 300 grafik 86 obrazów Ponad 292 ekslibrisów w latach 1952-1982 242 projekty okładek i obwolut 215 programów i katalogów 49 zrealizowanych projektów scenograficznych teatralnych i telewizyjnych (1957-1976) Projekty medali, odznak, sztandarów, neonów, znaczków pocztowych, banknotów, sprzętu użytkowego, m.in. Sztandar miasta Poznania Odznaka Honorowa Miasta Poznania Znak Międzynarodowych Targów Poznańskich Neon hotelu „Merkury” Plakaty Błękitne miecze, 1951 Wilhelm Pieck, 1952 Załoga, 1952 Jednodniowi milionerzy, 1954 Żona piekarza, 1957 Hamlet, 1957 Cyrano de Bergerac, 1957 Znaczki pocztowe XXX MTP 1961 Poznań (seria), 1961 Międzynarodowa Wystawa Filatelistyczna Miast Targowych „Intermess II” – Poznań 1961 (blok), 1961
Odznaczenia i nagrody Odznaka honorowa „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego”, 1954Kronika Wielkopolski. Wyd. 48. PWN, 1988, s. 144 Medal 10-lecia Polski Ludowej, 1954 I Nagroda za plakat na Ogólnopolskiej Wystawie Plakatu, 1954 Nagroda Młodych Miasta Poznania, 1954 Nagroda Miasta Poznania, 1955 III Nagroda na Ogólnopolskiej Wystawie Ilustracji, Plakatu i Drobnych Form w Warszawie, 1955 Nagroda Miasta Poznania, 1956 Wyróżnienie na Wystawie Plakatu, 1961 Wyróżnienie na Wystawie Grafiki Artystycznej i Rysunku z cyklu „Polskie Dzieło Plastyczne w XV–lecie PRL”, 1961 Nagroda Roku za „Najlepszy Plakat Warszawy”, 1962 Złoty Medal na Ogólnopolskim Biennale w Katowicach, 1963 Brązowy Medal na Ogólnopolskim Biennale w Katowicach, 1963 Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego, 1966 Wielkopolska Nagroda Wojewódzka za całokształt twórczości, 1972 Odznaka Honorowa Miasta Poznania, 1972 (był także projektantem tej odznaki) Medal 30-lecia Polski Ludowej, 1974 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, 1972 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, 1979
Przypisy
Bibliografia ,
Linki zewnętrzne
kzp – Katalog Znaków Pocztowych
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Miasta Poznania Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy plakaciści Kategoria:Polscy plastycy Kategoria:Polscy projektanci znaczków pocztowych Kategoria:Polscy scenografowie teatralni Kategoria:Polscy scenografowie telewizyjni Kategoria:Współcześni polscy twórcy ekslibrisów Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 1983