Koliber czarnogłowy (Trochilus polytmus) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae). Występuje jedynie na Jamajce, gdzie jest uważany za jeden z symboli tego kraju.
Systematyka Gatunek monotypowy. Dawniej za podgatunek T. polytmus uznawany był opisany w 1901 roku koliber czarnodzioby (Trochilus scitulus), zamieszkujący wschodnią Jamajkę; jest on obecnie klasyfikowany jako odrębny gatunek. Sporadycznie dochodzi między nimi do hybrydyzacji na zachodzie Gór John Crow.
Występowanie Jamajka (poza skrajnie wschodnią częścią).
Morfologia Długość ciała do 8 cm, długość ogona u samców ok. 17 cm. Osiąga masę ciała do 5 g. Dziób długi i szpiczasty. Dzięki niemu koliber z łatwością dostaje się do głębokich kielichów kwiatów. Samiec – łatwo go poznać po długich piórach ogonowych i błyszczącym zielonym upierzeniu. Dziób czerwony z czarnym koniuszkiem. Samica jest mniejsza od samca i na spodzie ciała jest biała. Pióra ogonowe ma krótsze i zakończone są białymi końcówkami.
Pożywienie Nektar kwiatów. Wysysa go za pomocą cienkiego języka. Czasami chwyta owady.
Tryb życia Często odgania intruza zaciekłymi uderzeniami ostrego dzioba. Najaktywniejszy staje się o zmroku, kiedy stara się zdobyć dużo pokarmu na noc. Potrafi oszczędzać energię, spowalniając istotne funkcje życiowe do minimum. Popada w stan odrętwienia. Gniazda zakłada najczęściej przed i po porze deszczowej (październik, maj). Składa 2 jaja.
Status Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kolibra czarnogłowego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 2000 roku. Populacje tego kolibra są dość stabilne i nie przeszkadza im nawet wyrąb lasów na wyspie. Temu gatunkowi bardziej odpowiadają otwarte tereny.
Ciekawostki Koliber czarnogłowy porusza skrzydłami z dużą prędkością. Macha nimi 22–78 razy na sekundę. Podczas lotu samce wydają brzęczący dźwięk. Wywołuje go prąd powietrza, który przelatuje przez wewnętrzne skraje piór ogonowych. Na Jamajce ptak jest nazywany doctor bird (pol. ptak-doktor), bo jego dwa pióra ogonowe kojarzyły się mieszkańcom ze staromodnym frakiem, jaki nosili niegdyś lekarze. Ian Fleming opisał kolibra czarnogłowego (nazywając go „doktorek”) w Tylko dla twoich oczu, jednej z części przygód Jamesa Bonda: „Ciało ma tak oślepiająco szmaragdowozielone, że gdy słońce pada na jego pierś, to czyni zeń najbardziej zieloną rzecz w przyrodzie”Ian Flaming, For Your Eyes Only, Pan Books Ltd., Londyn, 1960.
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Bibliografia Encyklopedia zwierząt od A do Z. Warszawa 1999,
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kolibrowate Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Fauna endemiczna Jamajki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza