16 pułk Piechoty Ziemi Tarnowskiej (16 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 walczył w składzie 6 Dywizji Piechoty (Grupa Operacyjna „Bielsko”, Armia „Kraków”).
Formowanie i zmiany organizacyjne 13 listopada 1918 roku z frontu włoskiego wróciło do Tarnowa 28 oficerów i 200 szeregowych – Polaków – żołnierzy cesarskiego i królewskiego 57 pułku piechoty pod dowództwem kapitana Bolesława Menderera. W Tarnowie znajdował się także batalion zapasowy c. i k. 57 pp. Początkowo oddział nosił nazwę „57 pułk ziemi tarnowskiej”. W styczniu 1919 roku został przemianowany na „13 pułk ziemi tarnowskiej”, by w lutym otrzymać ostateczną nazwę „16 pułk piechoty”.
15 grudnia 1918 roku III batalion pod dowództwem kapitana Andrzeja Jana Waisa został skierowany na front ukraiński do Małopolski Wschodniej. Pod koniec grudnia został zorganizowany I batalion, a na początku lutego 1919 roku II batalion i sztab pułku. Duże zasługi przy organizacji oddziału położył porucznik Jan Palewski, adiutant pułku.
W 1919 roku wszedł w skład XI Brygady Piechoty należącej do 6 Dywizji Piechoty. W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w tarnowskich koszarach.
W czasie, gdy I i III bataliony walczyły w Małopolsce Wschodniej, pozostała część pułku została skoncentrowana w Cieszynie. Tu organizowano kolejne pododdziały, które wzięły udział w walkach na froncie czeskim przy obsadzaniu linii demarkacyjnej. Między innymi w rejonie Skoczowa większy bój stoczyła 4. kompania pod dowództwem porucznika Stanisława Hojnowskiego.
Obsada personalna pułku w 1920StanowiskoStopień, imię i nazwisko Dowódca pułkumjr Henryk Więckowski (do 20 IX)kpt. Tadeusz Muszyński (20–29 IX)ppłk Marian SteczkowskiI adiutantppor./kpt. Jan MikułowskiII adiutantppor. Leon JasiewiczDowódca taborówpor. Andrzej BaranLekarzkpt. lek. Chaim WassenbergerOficer bronippor. Mieczysław Lubczyński († 6IX)Oficer gazowyppor. Władysław KureckiOficer prowiantowyppor. prow. Tadeusz FijałekOficer wywiadowczypor. Zygmunt PiękośOficer łącznościppor. Adolf ProsołowiczDowódca I batalionumjr Tadeusz/Gustaw ŁubieńskiAdiutantppor. Stanisław JachowiczLekarzppor. lek. Józef GrotOficer prowiantowyppor. prow. Józef PartykaDowódca 1 kompaniikpt. Stanisław Homolacz vel HomolacsDowódca plutonuppor. Józef Chlebuś Dowódca 2 kompaniippor. Marian Drzewickippor. Józef ChlebuśDowódca plutonuppor. Jan LachetaDowódca 3 kompaniipor. Marian KwiatkowskiDowódca plutonuppor. Stanisław StopińskiDowódca 4 kompaniippor. Czesław JentysDowódca 1 kompanii kmpor. Tadeusz KlimeckiDowódca plutonuppor. Stanisław StańczykDowódca plutonuppor. Paweł WojnaDowódca plutonuchor. Stanisław Kras (szpital)Dowódca II batalionukpt. Tadeusz MuszyńskiAdiutantppor. Zygmunt CzaplińskiOficer prowiantowyppor. prow. Józef DziekanOficer kasowyppor. rach. Wojciech DziurawiecDowódca 5 kompaniipor. Marian PopielDowódca plutonupor. Stanisław GajochDowódca 6 kompaniipor. Antoni Śnieżek (†6IX)Dowódca plutonupor. Stanisław JasińskiDowódca plutonuppor. Stanisław IzworskiDowódca 7 kompaniippor. Henryk NosekDowódca 8 kompaniipor. Bronisław LayerDowódca plutonuppor. Władysław SeremetDowódca plutonuppor. Tędziagolski?Dowódca 2 kompanii kmppor. Tadeusz Borawski Dowódca III batalionupor. Stanisław Hojnowskikpt. Bronisław Layer (do pocz. IX)kpt. Stanisław Hojnowskipor. Józef Michał Perzyński (25.07.1920 – 23.08.1920)Adiutantpor, Karol LiferantLekarzpor. lek. Jerzy BreslerOficer prowiantowyppor. prow. Józef JonakOficer kasowyurz. wojsk. IX r. Mieczysław GawinDowódca 9 kompaniippor. Piotr Orłowski († 6 IX)Dowódca plutonuppor. Wojciech Gorczyca Dowódca 10 kompaniipor. Roman Safir († 6 IX)ppor. Ignacy Zbroja († 6 IX)Dowódca 11 kompaniipor. Józef Michał PerzyńskiDowódca plutonuppor. Andrzej SeredyńskiDowódca 12 kompaniippor. Stanisław FurmankiewiczDowódca plutonuppor. Karol PieniążekDowódca 3 kompanii kmppor. Gustaw PachowiczDowódca plutonuppor. Jan WronaDowódca kompanii technicznejppor. Roman JeżDowódca plutonuppor. Kazimierz JurekDowódca 4 kompanii kmpor. Emil AdlerDowódca plutonuppor. Michał PilchOficer pułku (dowódca kompanii)por. Jan LeśniakOficer pułkupor. Stanisław Sieszko († 6 IX)Oficer pułkupor. Witold ZubkowskiOficer pułkuppor. Stanisław Weissblat
Mapy walk pułku
Kawalerowie Virtuti Militari lewo|66x66px|Order Virtuti Militari
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920kpt. Marceli Bernackippor. Czesław Jentyspor. Stanisław Kempskikpt. Tadeusz Klimeckichor. Stanisław Kraskpt. Bronisław Layerplut. Tadeusz Łysiakkpt. Tadeusz Muszyńskipor. Antoni Tabkowskikpr. Ludwik Wróbel
Pułk w okresie pokoju
thumb|Dyslokacja 6 DP w 1938 8 grudnia 1920 roku pułk przybył do Starokonstantynowa, a następnie pomaszerował do Jeziernej, gdzie 14 grudnia załadował się na transport kolejowy i trzy dni później przybył do swojego stałego garnizonu w Tarnowie. Po przejściu z organizacji wojennej na organizację pokojową 16 pp pozostał w składzie 6 Dywizji Piechoty, która była rozlokowana na terenie Okręgu Korpusu Nr V.
17 listopada 1923 minister spraw wojskowych, gen. broni Stanisław Szeptycki wydał rozkaz Szt. Gen. O. I. L. 15434/Org. o następującej treści:
W wykonaniu rozkazu zostali przeniesieni: kpt. Mieczysław Obidziński do 51 pp, por. Tadeusz Skarski do 17 pp i por. Wacław Nowakowski do 66 pp.
20 kwietnia 1925 przed Wojskowym Sądem Okręgowym Nr V w Krakowie rozpoczął się proces o zajścia listopadowe. Na ławie oskarżonych zasiedli: gen. dyw. Józef Czikel, kpt. Mieczysław Obidziński, por. Tadeusz Skarski, por. Wacław Nowakowski i sierż. Wacław Biernacki.
19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 28 maja, jako datę święta pułkowegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę zwycięskiego boju stoczonego w 1920 roku pod Murową.
Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 18 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. Po wprowadzeniu nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza. W pułku zorganizowano też specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce.
Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939StanowiskoStopień, imię i nazwisko Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalnedowódca pułkuppłk Rudolf MatuszekI zastępca dowódcyppłk Stanisław Witold Kwapniewskiadiutantkpt. Józef Jan Mikułastarszy lekarzmjr dr Stanisław Kazimierz Rumianmłodszy lekarzvacatoficer placu Tarnówp.o. kpt. adm. (piech.) Roman Stelmach*II zastępca dowódcy (kwatermistrz)ppłk Henryk II Nowakoficer mobilizacyjnykpt. Józef Ludwik Kałamarzzastępca oficera mobilizacyjnegokpt. Franciszek Karol Łopatkiewiczoficer administracyjno-materiałowykpt. Stanisław Fryzeloficer gospodarczykpt. int. Zbigniew Kazimierz Adwentoficer żywnościowychor. Franciszek Ksawery Furmanoficer taborowypor. tab. Bolesław Apolinary Ślósarczykkapelmistrzvacatdowódca plutonu łącznościkpt. Józef Ciochdowódca plutonu pionierówpor. Józef Marian Antoni Klichdowódca plutonu artylerii piechotyp.o. por. Wacław Łyczkowskidowódca plutonu ppanc.por. Józef Urbaniakdowódca oddziału zwiaduppor. Franciszek Ksawery Synkiewicz I bataliondowódca batalionumjr Piotr Teodor Rybadowódca 1 kompaniikpt. Koman Tomasz Szydłowskidowódca plutonupor. Franciszek Kaczmarczykdowódca 2 kompaniikpt. Władysław Antoni Środulskidowódca plutonuppor. Zbigniew Stanisław Gołębiowskidowódca 3 kompaniikpt. Czesław Julian Pukadowódca plutonuppor. Zbigniew Michał Dziubekdowódca plutonuchor. Józef Gawędadowódca 1 kompanii kmpor. Stanisław Staszałekdowódca plutonuppor. Marian Franciszek Nakielny II bataliondowódca batalionumjr Stefan Rachwałdowódca 4 kompaniikpt. Hipolit Liebeldowódca plutonuppor. Mariusz Jan Andrzej Kwiatkowskidowódca plutonuppor. Mieczysław Jan Stroczyńskidowódca plutonuppor. Marian Zielińskidowódca 5 kompaniipor. Tadeusz Józef Jędrzejowskidowódca plutonupor. Walenty Szytuładowódca 6 kompaniikpt. Antoni Raczykowskidowódca plutonuppor. Józef Juliusz Danylewiczdowódca 2 kompanii kmkpt. Alfred Mikeedowódca plutonupor. Eugeniusz Karol Kotarskidowódca plutonuppor. Bronisław Ostrowski III bataliondowódca batalionuppłk Józef Feliks Kutybadowódca 7 kompaniikpt. Mieczysław Jerzy Karczmarczykdowódca plutonuppor. Tadeusz Adam Wolnydowódca 8 kompaniipor. Stanisław Józef Marian Franciszek Mostekdowódca plutonuppor. Jerzy Jan Stanisław Lisdowódca 9 kompaniipor. Mieczysław Ludwik Łuczkodowódca plutonuppor. Józef Piotr Windischdowódca 3 kompanii kmkpt. Tadeusz Marian Adam Paszkotdowódca plutonupor. Władysław Franciszek Różańskina kursiekpt. Marian Błażej Witkowskina kursiepor. Adam Stanisław Krajewski 16 kompania wartownicza „Kłaj”dowódcakpt. adm. (piech.) Mikołaj Pietraszzastępca dowódcychor. Roman Ariet 16 obwód przysposobienia wojskowego „Tarnów”kmdt obwodowy PWkpt. adm. (piech.) Stanisław Ryczekkmdt powiatowy PW Tarnówkpt. adm. (piech.) Roman Stelmach (*)kmdt powiatowy PW Dąbrowa Tarnowskapor. kontr. art. Jerzy Minnickikmdt powiatowy PW Dębicappor. kontr. kaw. Aleksander Iwaszkiewiczkmdt powiatowy PW Mielecpor. kontr. piech. Władysław Jan Nędzowskikmdt powiatowy PW Brzeskoppor. kontr. piech. Józef Franciszek Kwiecień
Pułk w kampanii wrześniowej Struktura organizacyjna i obsada personalna we wrześniu 1939Stanowisko etatoweStopień, imię i nazwiskoUwagi Dowództwodowódca pułkuppłk Rudolf MatuszekI adiutantkpt. Józef MikułaII adiutantppor. rez. Józef Insleroficer informacyjnypor. Tadeusz Jędrzejowskioficer łącznościkpt. Józef Ciochkwatermistrzkpt. Czesław Pukaoficer płatnikpor. Albert Kryszczukoficer żywnościowychor. Franciszek Ksawery Furmanniemiecka niewola, †30 IX 1975naczelny lekarzpor. dr Stanisław Grochmal kapelanks. kap. rez. Mikołaj Drabks. Leopold Krawczykdowódca kompanii gospodarczejNN I bataliondowódca I batalionumjr Piotr Rybaadiutant 1 batalionupor. rez. Tarnowskidowódca 1 kompanii strzeleckiejkpt. Roman Szydłowskidowódca 2 kompanii strzeleckiejpor. Wańtuchdowódca 3 kompanii strzeleckiejppor. Józef Windischdowódca 1 kompanii cekaemówpor. Stanisław Staszałek II bataliondowódca II batalionukpt. Alfred Mikeeadiutant II batalionuNNdowódca 4 kompanii strzeleckiejkpt. Władysław Środulskidowódca 5 kompanii strzeleckiejpor. Józef Oleśdowódca 6 kompanii strzeleckiejkpt. Antoni Raczykowskidowódca 2 kompanii ckmpor. Walenty Szypuła III bataliondowódca III batalionukpt. Hipolit Liebeladiutant III batalionupor. Henryk Sękowskidowódca 7 kompanii strzeleckiejpor. rez. Józef Klimekdowódca 8 kompanii strzeleckiejpor. Adam Krajewskidowódca 9 kompanii strzeleckiejpor. Stanisław Mostekdowódca 3 kompanii ckmpor. Eugeniusz Kotarski Pododdziały specjalnedowódca kompanii zwiadowczejppor. Franciszek Synkiewiczdowódca kompanii przeciwpancernejpor. Józef Urbaniakdowódca plutonu artylerii piechotypor. art. Jan Tomaszewski†IX 1939 Tarnówdowódca plutonu pionierówpor. Józef Klichdowódca plutonu przeciwgazowegopor. Mieczysław Łuczkodowódca plutonu łącznościst. sierż. Jan Grzybdowódca IV batalionumjr Stefan Rachwałdowódca kompanii wartowniczej „Kłaj”por. Feliks FidzińskiPozostałe osoby funkcyjnedowódca plutonu ckmpchor. / ppor. piech. Mieczysław Rabczak2 IX 1939 niemiecka niewola
Mapy walk pułku
Symbole pułkowe
Sztandar