Wyjec czarny (Alouatta caraya) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny wyjców (Alouattinae) w obrębie rodziny czepiakowatych (Atelidae) występujący w lasach tropikalnych Ameryki Południowej.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1812 roku niemiecki przyrodnik Alexander von Humboldt, nadając mu nazwę Simia caraya. Miejsce typowe to Paragwaj ().
Badania oparte na genetyce molekularnej wykazały, że gatunek ten jest taksonem siostrzanym w stosunku do amazońskich „czerwonych wyjców” (A. seniculus, A. sara i A. macconnelli); ich drogi rozeszły się około 4 miliony lat temu. Gatunek ten krzyżuje się z A. guariba w pewnych wąskich strefach wspólnego zasięgu występowania w północno-wschodniej Argentynie (Misiones) i południowej Brazylii (Parana i Rio Grande do Sul). W 1998 roku Anthony Rylands i Douglas Brandon-Jones zasugerowali, że holotypem jest wypchany samiec (sygnatura MNHN-ZM-2011-158) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu, na podstawie którego w 1812 roku francuski przyrodnik Étienne Geoffroy Saint-Hilaire ukuł nazwę Stentor niger, jednak w 2015 roku Liliana Cortés-Ortiz, Rylands i Russell Mittermeier wykazali, że nie zachował się żaden okaz typowy.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy.
Etymologia Alouatta: lokalna, karaibska nazwa arawata dla wyjców. caraya: Carajá, tubylcza ludność z doliny rzeki Araguaia (środkowo-wschodnia Brazylia).
Zasięg występowania Wyjec czarny występuje w środkowej Brazylii, północnej Argentynie, wschodnim Paragwaju i wschodniej oraz południowo-wschodniej Boliwii; być może również w północno-zachodnim Urugwaju.
Morfologia Długość ciała samic około 50 cm, samców 60–65 cm, długość ogona samic 54,5–60 cm, samców 60–65 cm; masa ciała samic 3,6–6,5 kg, samców 5,3–9,6 kg. Występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samce mają czarną sierść i są większe od oliwkowożółtych samic. Futro obu płci jest długie i gęste. Posiadają chwytny ogon, a także worki rezonansowe, pozwalające im wydawać charakterystyczne dla wyjców odgłosy – ryki i wycia.
Tryb życia Wyjec czarny prowadzi dzienny tryb życia. Żyje w stadach, składających się z 5–30, zwykle 5–8 osobników. Większość czasu spędza w koronach drzew.
Samica rodzi jedno młode po ciąży trwającej 180–194 dni. Ubarwienie młodego jest podobne do ubarwienia samicy.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii NT ( ‘bliski zagrożenia’).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Czepiakowate Kategoria:Ssaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1812 roku Kategoria:Taksony opisane przez Alexandra von Humboldta