4 Pułk Litewski Przedniej Straży – oddział jazdy armii Wielkiego Księstwa Litewskiego wojska I Rzeczypospolitej autoramentu narodowego.
Formowanie i zmiany organizacyjne Sformowany w 1733 z nadwornych chorągwi tatarskich Potockiego, wojewody kijowskiego; wszedł w skład wojsk saskich, ale już od 1764 był na służbie wojska I Rzeczypospolitej i stacjonował w Łomazach. W sztabie pułku służył pułkownik, premier porucznik, czterech chorążych, regent, mołła, oraz felczer, dobosz i kowal. W tym czasie w jego skład wchodziło 6 chorągwi. W chorągwiach było sześciu rotmistrzów, sześciu premier poruczników, sześciu second poruczników, sześciu chorążych, sześciu trębaczy oraz 180 towarzyszy i 180 pocztowych towarzyskich, a także 24 pocztowych oficerskich.
W 1776 pułk liczył etatowo 395 żołnierzy. Stan faktyczny według „raty marcowej” z 1777 roku wynosił 390 żołnierzy. W 1789 otrzymał numer 4 w hierarchii tej formacji w wojsku litewskim.
Reformy sejmu czteroletniego zwiększyły etat pułku do 612 ludzi. W marcu 1792 roku faktycznie służyło w pułku 610 żołnierzy. 1 stycznia 1794 roku liczba faktycznie służących w pułku zmalała do 596 ludzi.
Żołnierze pułku Etatową obsadę oficerską normował etat stutysięczny wojska, według którego w pułku powinni się znajdować: pułkownik, podpułkownik, dwóch majorów, kwatermistrz, audytor, dwóch adiutantów, czterech rotmistrzów z chorągwiami, czterech rotmistrzów sztabowych, ośmiu poruczników, ośmiu chorążych. Pułk miał nietypową obsadę oficerską. Do 1790 roku w chorągwiach były cztery stanowiska oficerskie: rotmistrz, premier porucznik, second porucznik i chorąży. Później zniesiono rangę second porucznika awansując tych oficerów na poruczników lub dając im dymisję. W 1792 roku liczba oficerów zmalała z 24 do 18 i obsadę chorągwi stanowili: rotmistrz, porucznik i chorąży. W sztabie do 1790 roku było aż czterech chorążych adiutantów. W roku 1790 zastąpił ich jeden adiutant porucznik.
Szefowie pułku Pułk ten został utworzony w 1733 r. z chorągwi tatarskich i nadwornych wojewody kijowskiego Józefa Potockiego. Wchodził wówczas w skład armii saskiej, w szeregach której walczył w wojnie siedmioletniej. Jego pierwszym dowódcą był pułkownik Sichodziński, a od 1756 r. dowodził nim pułkownik Czymbaj Murza Rudnicki. Na służbę Rzeczypospolitej oddział ten przeszedł dopiero w 1764 r., a 17 IV tego roku jego dowódcą został pułkownik Józef Bielak. W latach 1782-1787 pułk stacjonował w Kamieńcu Litewskim, a potem w Borysowie. Jako Pułk 4 Przedniej Straży Wielkiego Księstwa Litewskiego wziął też udział w wojnie z Rosją w 1792 r., a pod Józef Bielak (1764-1794) Mustafa Achmatowicz (VI 1794-)
Pułkownicy płk Sichodziński (1733), gen. mjr Murza Rudnicki Czymbaj (1756), gen. mjr Józef Bielak (1764–1794) Mustafa Achmatowicz (1794).
Skład pułku +Wykaz chorągwi i obsada w 1765ChorągiewRotmistrzPorucznikPorucznikChorążyChorągiew pułkowaJózef BielakAleksander KrzeszowskiDawid KoryckiMustafa AchmatowiczChorągiew ZarzyckiegoTeodor zarzyckiSzymon WojniczDominik ZiemskiGrzegorz ŁuczyckiChorągiew B. UłanaBohdan UłanDawid UłanBilał KryczyńskiChalil BielakChorągiew J. UłanaJan UłanMustafa KardaszewiczAleksander AssanowiczDawid UłanChorągiew TupalskiegoJózef Tupalski (s)Józef Tupalski (jr)Daniel ZabłockiSamuel JózefowiczChorągiew JózefowiczaSamuel JózefowiczMaciej AbrahimowiczJan AzulewiczIgnacy Markowski
Bitwy i potyczki Jego żołnierze walczyli w działaniach zbrojnych wojny siedmioletniej i konfederacji barskiej. Regiment brał też udział w wojnie w obronie Konstytucji 3 maja i w powstaniu kościuszkowskim
Żołnierze walczyli pod Świerzeniem (10 czerwca 1792), Mirem (11 czerwca 1792), Zelwą (4 lipca 1792), Izabelinem (7 lipca 1792), Mścibowem (10 lipca 1792), Brześciem Litewskim (23 lipca 1792), Dereczynem (1794), Maciejowicami (10 października 1794) i Pragą (4 listopada 1794). thumb|150px|ułan i pocztowy pułku Mustafy Baranowskiegothumb|150px|ułan i pocztowy pułku Józefa Bielakathumb|150px|generał Bielakthumb|150px|Ułan i pocztowy
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pułki jazdy litewskiej Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1733