250px|right 4 Brygada Kawalerii Narodowej – brygada jazdy koronnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów autoramentu narodowego. Inna nazwa:2 Małopolska Brygada Kawalerii Narodowej
Formowanie i zmiany organizacyjne Brygada została utworzona 30 listopada 1789 roku. W październiku 1789 roku rozpoczęto reorganizację brygad kawalerii. Z dwóch chorągwi II Ukraińskiej Brygady Kawalerii Narodowej i dziesięciu chorągwi Półbrygady Małopolskiej utworzono 2 Małopolską Brygadę Kawalerii Narodowej Jana E. Potockiego, a jej chorągwiom nadano numery od 37 do 48. Przez cały czas formalnie należała do Dywizji Małopolskiej. Poszczególne chorągwie były rozbudowywane i translokowane do brygady w 1790 roku. W czerwcu 1790 liczyła 1756 „głów” i 1739 koni.
Wiosną 1792 roku, w przededniu wojny z Rosją uzyskała swój najwyższy rozwój organizacyjny i liczyła etatowo 1818 ludzi, a faktycznie 1750. W marcu 1792 8 jej chorągwi stacjonowało na Wołyniu, a 4 na Mazowszu.
Brygada w 1792 liczyła 1750 „głów”, 189 towarzyszy „przytomnych”, 63 towarzyszy przytomnych proszących o dymisję, 12 towarzyszy przytomnych proszących o przejście na towarzyszy „sowitych” i 1750 koni. W 1794 roku w marcu liczyła 1241 „głów” i 1127 koni, w maju 1118 „głów” i 1004 koni a we wrześniu 1003 „głów” i 878 koni. W okresie powstania kościuszkowskiego posiadała na uzbrojeniu 825 karabinów, 328 pistoletów, 998 szabel i 129 pik.
Walki i potyczki Brygada wzięła udział w kampanii litewskiej w wojnie 1792 roku. Żołnierze brygady walczyli pod Grannem (24 lipca 1792), Kozubowem (25 marca 1794), Opatowem (29 marca 1792), Racławicami (4 kwietnia 1794) i Szczekocinami (6 czerwca 1794), a także w obronie Warszawy, w działaniach zbrojnych pod Sielcem (17 września 1794), Rzewniem (18 września 1794), Kadniewkiem, Gzowem i Strzyżem (20 i 24 września 1794).
Stanowiska Krasnystaw do Augustowa (1790) 8 chorągwi na Wołyniu (Połonne) 4 chorągwie w Mazowieckiem (marzec 1792) 2 szwadrony w Warszawie reszta w Solcu i okolicach (październik 1793)
Żołnierze brygady Do jesieni 1789 roku sztab brygad składały się z brygadiera, vicebrygadiera, kwatermistrza, audytora i adiutanta. Nowo uchwalony etat poszerzał sztab brygady o trzech majorów i adiutanta. Zgodnie z prawem ustanowionym 9 października 1789 roku brygadier, vicebrygadier i major mieli być wybierani przez króla spośród przedstawionych mu przez Komisję Wojskową w połowie osób zgodnie ze starszeństwem i zdatnością ze służby czynnej i w połowie spośród rotmistrzów z kawalerii narodowej i rodaków wracających ze służby zagranicznej. Pozostałych oficerów sztabu fortragował brygadier.
Komendanci Jan Nepomucen Eryk Potocki (1789 – 9 VIII 1792) Adam Walewski (9 VIII 1792–1794) p.o. Jan Ludwik Manget p.o. Piotr Jaźwiński
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Brygady koronne kawalerii narodowej Kategoria:Brygady kawalerii okresu powstania kościuszkowskiego Kategoria:Polskie jednostki kawalerii rozwiązane w 1794 Kategoria:Oddziały Dywizji Małopolskiej Kategoria:Polskie jednostki kawalerii utworzone w 1789 Kategoria:Oddziały polskie biorące udział w bitwie pod Racławicami