International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST, pol. Międzynarodowy Alfabet Transliteracji Sanskrytu) – powszechnie stosowana metoda transliteracji, która pozwala na jednoznaczne transliterowanie tekstów indyjskich, w Polsce zwana przez indologów „transliteracją naukową”.

Historia IAST jest oparty na standardzie przyjętym przez Międzynarodowy Kongres Orientalistów w Atenach w 1912 r., wywodzącym się ze standardu przyjętego we wrześniu 1894 r. podczas Międzynarodowego Kongresu Orientalistów w Genewie. Pozwala na jednoznaczną transliterację pisma dewanagari oraz innych indyjskich alfabetów np: śarada, czyli konwersję grafemiczną. Jest zarazem wierną transkrypcją fonetyczną języków indyjskich - oddaje nie tylko fonemy sanskrytu, ale zasadniczo pozwala na fonetyczne przypisanie znaczeń każdej literze (np. visarga ḥ, która jest alofonem r i s).

Romanizacja Biblioteki Narodowej w Kalkucie, która zmierza do latynizacji wszystkich pism indyjskich, jest rozwinięciem IAST.

IAST jest najpopularniejszym systemem transliterowania sanskrytu i pali. Często używany w specjalistycznych publikacjach na temat języków i literatur starożytnych Indii (jak klasycznego sanskrytu), a także na temat większości języków średnioindyjskich (np. języka pali) i nowoindyjskich (np. języka hindi). Jest także stosowana publikacjach fachowych dotyczących indyjskich religii czy filozofii, klasycznej literatury itp. Szeroka dostępność czcionek Unicode wpływa na coraz częstsze używanie IAST w tekstach elektronicznych.

Na Zachodzie (Wielka Brytania i USA, Francja, Niemcy, Włochy) jest stosowana obecnie niemal powszechnie w publikacjach na temat literatury, kultury, sztuki, filozofii i religii Indii, nawet w przeznaczonych dla masowego odbiorcy. Niestety, w Polsce stosowana jest niemal wyłącznie w publikacjach specjalistycznych, a w publikacjach popularnych panuje wielki chaos – spowodowany trwającym od 1957 r. sporem indologów o tzw. „polską transkrypcję pism indyjskich” i istnieniem kilku „szkół” transkrypcji.

IAST – tabela konwersji znaków (sanskryt i hindi) Wykaz znaków IAST (małe i duże litery - choć pismo devanagari nie rozróżnia małych i wielkich liter), ich odpowiedniki w devanagari i wartości fonetyczne w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym. Uwaga: między sanskrytem a językiem hindi występują niewielkie różnice fonologiczne:

 [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] samogłoski

 [] [] [] [] dwugłoski

 [] anusvara [] visarga

tylnojęzykowe podniebienne (palatalne) szczytowe (cerebralne) zębowe wargowe [] [] [] [] [] bezdźwięczne [] [] [] [] [] bezdźwięczne przydechowe [] [] [] [] [] dźwięczne [] [] [] [] [] dźwięczne przydechowe [] [] [] [] [] spółgłoski nosowe   [] [] [] [] półsamogłoski   [] [] []   spółgłoski szczelinowe []         spółgłoska szczelinowa dźwięczna

Porównanie z ISO 15919 IAST jest częścią ISO 15919. Istnieje pięć wyjątków, w których standard ISO używa innych znaków niż IAST ze względu na to, że obejmuje też współczesne języki indyjskie.

DevanāgarīIASTISO 15919Uwagi ए/ ेeēISO e oznacza ऎ/ ॆ ओ/ोoōISO o oznacza ऒ/ॊ  ंISO oznacza znak "tippi" pisma gurmukhi  ੰ ऋ/ ृISO oznacza ड़ // ॠ/ ॄdla zgodności z

Zobacz też dewanagari

Latynizacja

Kategoria:Transliteracja Kategoria:Indie