Stała fizyczna (łac. constans) – wielkość fizyczna, która nie zmienia się w czasie i przestrzeni.
Podstawowe stałe fizyczne Nazwa stałej Symbol Wartość Jednostka * Źródło Stałe uniwersalne Prędkość światła w próżni 299 792 458 m·s−1 (dokładnie)speed of light in vacuum NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała magnetycznaDo 1998 roku nazywana przenikalnością magnetyczną próżni. 4π·10−7 = 1,256 637 062 12(19) ·10−6 N·A−2 1,5·10−10magnetic constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała elektrycznaDo 1998 roku nazywana przenikalnością elektryczną próżni. 107/4πc² = 8,854 187 8128(13)·10−12 F·m−1 1,5·10−10electric constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Impedancja właściwa próżni 376,730 313 668(57) Ω 1,5·10−10characteristic impedance of vacuum NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała grawitacji 6,674 30(15)·10−11 m³·kg−1·s−2 2,2·10−5Newtonian constant of gravitation NIST – CODATA Fundamental Physical Constants [dostęp 2022-03-30]. Stała Plancka 6,626 070 15·10−34 J·s (dokładnie) 4,135 667 696·10−15 eV·s (dokładnie)Planck constant in eV s NIST Physical Reference Data – CODATA Fundamental Physical Constants. Zredukowana stała Plancka 1,054 571 817·10−34 J·s (dokładnie)Planck constant over 2 pi NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. 6,582 119 569·10−16 eV·s (dokładnie)Planck constant over 2 pi in eV s NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Masa Plancka 2,176 434(24)·10−8 kg 1,1·10−5Planck mass NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Długość Plancka 1,616 255(18)·10−35 m 1,1·10−5Planck length NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Czas Plancka 5,391 247(60)·10−44 s 1,1·10−5Planck time NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stałe elektromagnetyczne Ładunek elementarny 1,602 176 634·10−19 C (dokładnie) Magneton Bohra 9,274 010 0783(28)·10−24 J·T−1 3,0·10−10Bohr magneton NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Magneton jądrowy 5,050 783 7461(15)·10−27 J·T−1 3,1·10−10nuclear magneton NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stałe atomowe i jądrowe Energia Hartree’go 4,359 744 722 2071(85)·10−18 J 1,9·10−12Hartee energy NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Jednostka masy atomowej 1,660 539 066 60(50)·10−27 kg 3,0·10−10atomic mass constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Odwrotność stałej struktury subtelnej 137,035 999 084(21) 1,5·10−10inverse fine-structure constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Promień atomu Bohra 5,291 772 109 03(80)·10−11 m 1,5·10−10Bohr radius NIST – CODATA Fundamental Physical Constants [dostęp 2022-03-30]. Stała struktury subtelnej 7,297 352 5693(11)·10−3 1,5·10−10fine-structure constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Elektron Czynnik g elektronu −2,002 319 304 362 56(35) 1,7·10−13electron g factor NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Energia spoczynkowa elektronu 8,187 105 7769(25)·10−14 J 3,0·10−10electron mass energy equivalent NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. 0,510 998 950 00(15) MeV 3,0·10−10electron mass energy equivalent in MeV NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Masa spoczynkowa elektronu 9,109 383 7015(28)·10−31 kg 3,0·10−10electron mass NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. 5,485 799 090 65(16)·10−4 u 2,9·10−11electron mass in u NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Moment magnetyczny elektronu −9,284 764 7043(28)·10−24 J·T−1 3,0·10−10electron magnetic moment NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stosunek ładunku do masy dla elektronu −1,758 820 010 76(53)·1011 C·kg−1 3,0·10−10electron charge to mass quotient NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Proton Energia spoczynkowa protonu w MeV 938,272 088 16(29) MeV 3,1·10−10proton mass energy equivalent in MeV – CODATA Fundamental Physical Constants. Stosunek żyromagnetyczny protonu 2,675 221 8744(11)·108 s−1·T−1 4,2·10−10proton gyromagnetic ratio NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Masa spoczynkowa protonu 1,672 621 923 69(51)·10−27 kg 3,1·10−10proton mass NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Moment magnetyczny protonu 1,410 606 797 36(60)·10−26 J·T−1 4,2·10−10proton magnetic moment NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Moment magnetyczny protonu – stosunek do magnetonu Bohra 1,521 032 202 30(46)·10−3 3,0·10−10proton magnetic moment to Bohr magneton ratio NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Współczynnik żyromagnetyczny protonu 42,577 478 518(18) MHz·T−1 4,2·10−10proton gyromagnetic ratio over 2 pi NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Neutron Energia spoczynkowa neutronu w MeV 939,565 420 52(54) MeV 5,7·10−10neutron mass energy equivalent in MeV NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Masa spoczynkowa neutronu 1,674 927 498 04(95)·10−27 kg 5,7·10−10neutron mass NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stałe fizykochemiczne Pierwsza stała promieniowania 3,741 771 852·10−16 W·m² (dokładnie)first radiation constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Druga stała promieniowania 1,438 776 887·10−2 m·K (dokładnie)second radiation constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała Avogadra (liczba Avogadra) 6,022 140 76·1023 mol−1 (dokładnie) Stała Boltzmanna 1,380 649·10−23 J·K−1 (dokładnie) Stała Faradaya 96 485,332 12 C·mol−1 (dokładnie)Faraday constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała gazowa (na 1 mol) 8,314 462 618 J·mol−1·K−1 (dokładnie)molar gas constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała Loschmidta(w T = 273,15 K, p = 100 kPa) 2,651 645 804·1025 m−3 (dokładnie)Loschmidt constant (273.15 K, 100 kPa) NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Objętość molowa gazu doskonałego(w T = 273,15 K, p = 101 325 Pa) 22,413 969 54·10−3 m³·mol−1 (dokładnie)molar volume of ideal gas (273.15 K, 101.325 kPa) NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała przesunięć Wiena 2,897 771 955·10−3 m·K (dokładnie)Wien wavelength displacement law constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała Rydberga 10 973 731,568 160(21) m−1 1,9·10−12Rydberg constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. Stała Stefana-Boltzmanna 5,670 374 419·10−8 W·m−2·K−4 (dokładnie)Stefan-Boltzmann constant NIST – CODATA Fundamental Physical Constants. * – względna niepewność standardowa.
Stałe fundamentalne Eyvind H. Wichmann twierdził, że naprawdę fundamentalne stałe są bezwymiarowe, gdyż jednostki zależą od wymiarów człowieka. Proponował następujące wielkości: stała struktury subtelnej
stosunek masy elektronu do masy protonu
stała grawitacji w jednostkach naturalnych
stała charakteryzująca moc oddziaływań słabych, mniejszą o wielkość rzędu od oddziaływań silnych stosunek masy elektronu do masy mionu
stałe charakteryzujące oddziaływania silne, np.
– energia wiązania deuteronu Dziś lepiej rozumiemy naturę oddziaływań słabych i silnych, a za stałe fundamentalne można uznać parametry swobodne modelu standardowego. Ponadto przypisuje się bardziej fundamentalne znaczenie masie Plancka wynikającej z wartości stałej grawitacji, niż masom elektronu i protonu.
Przypisy
Linki zewnętrzne Stałe fizyczne z National Institute of Standards and Technology (USA) Stałe fizyczne oraz niepewności pomiarowe w języku polskim
Kategoria:Listy związane z fizyką