Eric Bogosian (; ur. 24 kwietnia 1953 w Bostonie) – amerykański aktor, dramaturg i pisarz pochodzenia ormiańskiego.
W Polsce znany jest przede wszystkim jako autor monodramów, w których występuje Bronisław Wrocławski, a reżyserem jest Jacek Orłowski.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Bostonie w Massachusetts w rodzinie pochodzenia ormiańskiego jako syn Edwiny (z domu Jamgochian), fryzjerki / instruktorki, i Henry’ego Bogosiana, księgowego. Wczesne dzieciństwo spędził w Watertown w Massachusetts, gdzie mieszka duża społeczność armeńsko-amerykańska, w skład której weszli jego dziadkowie, którzy przeżyli ludobójstwo Ormian. W 1960 wraz z rodziną przeprowadził się do pobliskiego Woburn. Uczęszczał do Woburn Memorial High School, gdzie zainteresował się teatrem. W 1976 ukończył Oberlin College w Oberlin w Ohio. W latach 1971–1973 studiował na Uniwersytecie Chicagowskim.
10 października 1980 ożenił się z Jo Anne Bonney, z którą ma dwóch synów, Harry’ego Wolfa i Travisa.
Kariera W Nowym Jorku został zatrudniony przez dom kultury The Kitchen na Manhattanie jako asystent, opracował tam program taneczny współpracując z New York City Ballet i po pięciu latach wyjechał, aby poświęcić się pracy teatralnej. Między 1976 a 1982 napisał, wyreżyserował i zagrał w ponad szesnastu przedstawieniach na Off-Broadwayu. Zdobył trzy nagrody Obie Award - dwie za sztuki Drinking in America (Pijąc w Ameryce, 1986) i Pounding Nails in the Floor (Czołem wbijając gwoździe w podłogę, 1994) oraz za cytat specjalny w Sex, Drugs, Rock & Roll (1990), a także odebrał Drama Desk Award za znakomity pokaz jednoosobowy w Drinking in America (1986) na Broadwayu.
W 1988 jego sztuka Rozmowy radiowe (Talk Radio) została zekranizowana przez Olivera Stone’a, Bogosian za ten tekst otrzymał nagrodę Pulitzera w dziedzinie dramatu, a za występ filmowy jako DJ Barry Champlain i scenariusz zdobył Srebrnego Niedźwiedzia na festiwalu w Berlinie oraz nagrodę krytyków filmowych w Chicago dla najbardziej obiecującego aktora. W 1996 jego sztukę Na przedmieściach (SubUrbia) na kinowy ekran przeniósł Richard Linklater. Z kolei adaptacji filmowej Seks, prochy i rock&roll (Sex, Drugs, Rock & Roll, 1991) dokonał John McNaughton. Bogosian zagrał w filmach takich jak Liberator 2 (1995) ze Stevenem Seagalem czy Wonderland (2003) u boku Vala Kilmera w roli aktora porno Johna Holmesa. Współpracował z takimi reżyserami jak Woody Allen, Robert Altman, Taylor Hackford, Atom Egoyan i Agnieszka Holland. Można go było także dostrzec na małym ekranie w serialach telewizyjnych, w tym Hoży doktorzy (2003) jako terapeuta doktora Perry’ego Coxa (John C. McGinley) czy Prawo i porządek: Zbrodniczy zamiar (2006–2010) w roli kapitana Danny’ego Rossa.
Adaptacje sztuk Bogosiana na polskich scenach
W Polsce sztuki Bogosiana w przekładach Sławomira Michała Chwastowskiego zrealizował reżyser Jacek Orłowski z aktorem Bronisławem Wrocławskim, w tym Talk Radio (1999) w warszawskim Teatrze Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza z Włodzimierzem Pressem, Jackiem Poniedziałkiem, Andrzejem Mastalerzem i Rafałem Maćkowiakiem oraz monodramy - Czołem wbijając gwoździe w podłogę (2000) i Obudź się i poczuj smak kawy (2003). Z kolei Zwierzenia pornogwiazdy (2004) z muzyką Eminema wyreżyserował sam tłumacz Sławomir Michał Chwastowski w Teatrze Ludowym w Krakowie z Tomaszem Schimscheinerem, a rok później (2005) w Teatrze Wierszalin powstał monodram w reż. Piotra Tomaszuka z Rafałem Gąsowskim w roli Rafała Gaczuka.
17 maja 2004 Bogosian wystąpił w przeglądzie swoich sztuk w Teatrze im. Jaracza w Łodzi w składance pod przewrotnym tytułem The Worst of Eric Bogosian.
Filmografia Filmy + Rok Tytuł Rola Reżyser1983Zrodzone w płomieniach (Born in Flames) techniczny CBS Lizzie Borden 1984Efekty specjalne (Special Effects) Christopher NevilleLarry Cohen1985Substancja (The Stuff) pracownik supermarketu1988Rozmowy radiowe (Talk Radio)DJ Barry ChamplainOliver Stone1989Suffering BastardsPan Leech Bernard McWilliams 1991Seks, prochy i rock&roll (Sex, Drugs, Rock & Roll, dokumentalny)w roli samego siebieJohn McNaughton1993Złodziej z Bagdadu (The Thief and the Cobbler) sęp Fido (głos)Richard Williams 1994Diabelskie polowanie (Witch Hunt) senator Larson CrockettJoseph Dougherty1995Dolores (Dolores Claiborne)Peter Taylor HackfordLiberator 2 (Under Siege 2: Dark Territory)Travis Dane Geoff Murphy1996Beavis i Butt-head zaliczają Amerykęstary wierny strażnik / sekretarz prasowy Białego Domu / porucznik strategicznego dowództwa lotniczego (głos)Mike Judge1997Morderczyni (Office Killer) Peter Douglas Cindy ShermanPrzejrzeć Harry’ego (Deconstructing Harry)Burt, szwagier Harry’egoWoody Allen1998Sejfmeni (Safe Men) Edward Templeton, Sr. (głos)John Hamburg Wojna kłamstw (A Bright Shining Lie) Doug Elders Terry George2000Plotka (Gossip)profesor Goodwin Davis GuggenheimIn the WeedsSimon Michael Rauch2002Ucieczka od życia (Igby Goes Down)Pan Miły FacetBurr Steers AraratRouben Atom Egoyan2003Aniołki Charliego: Zawrotna szybkość (Charlie’s Angels: Full Throttle)Alan CaulfieldMcGWonderlandEddie NashJames Cox2004Król narożnika (King of the Corner)Rabbi Evelyn Fink Peter RiegertBlade: Mroczna trójca (Blade: Trinity)Bentley Tittle David S. Goyer2005Co jest grane (Heights)Henry Chris Terrio2008Cadillac Records Alan FreedDarnell Martin2014Do ciebie, Filipie (Listen Up Philip)narrator (głos) Alex Ross Perry 2017Zbuntowany w zbożu (Rebel in the Rye)Harold Ross Danny Strong2019Nieoszlifowane diamenty (Uncut Gems)Arno Josh Safdie, Benny Safdie2023Gad (Reptile)kapitan Robert AllenGrant Singer
Seriale Rok Tytuł Rola Uwagi1985Policjanci z Miami Zeke odc.: „Milk Run”Opowieści z ciemnej stronyJunkie odc.: „The Tear Collector”Strefa mroku (The Twilight Zone)Jackie Thompson odc.: „Healer”1986 Reading Rainbow (Czytanie tęczy)Conan Bibliotekarz (głos)odc.: „Alistair in Outer Space”Crime StoryDee 2 odcinki1992–1993Prawo i porządekGary Lowenthal 2 odcinki1993The Larry Sanders Show Stan Paxton odc.: „Larry's Partner”2000Witamy w Nowym Jorku (Welcome to New York)Robbyodc.: „The Crier”2001Brygada ratunkowa porucznik Lewisodc.: „The Self-Importance of Being Carlos”2003Hoży doktorzy dr Gross odc.: „His Story”2006–2010Prawo i porządek: Zbrodniczy zamiar kapitan Danny Ross61 odcinków2003Hoży doktorzy dr Gross odc.: „His Story”2006Love Monkey Phil Leshing 5 odcinków2014Żona idealnaNelson Dubeck3 odcinki2015Elementary Collin Eiselyodc.: „A Stitch in Time”2016–2017The Get Down Roy Asheton 7 odcinków2017–2018Billions Lawrence Boyd10 odcinków2018–2019SukcesjaGil Eavis 7 odcinków2022-Wywiad z wampiremDaniel Molloy16 odcinków
Twórczość dramaturgiczna Men in Dark Times (Człowiek w mrocznych czasach) Scenes from the New World (Sceny z nowego świata) Sheer Heaven (Czyste niebo, 1980) Men Inside (Ludzkie wnętrze, 1981) The New World (Nowy świat, 1981) FunHouse (Dom śmiechu, 1983) Drinking in America (Pijąc w Ameryce, 1986) Talk Radio (Rozmowy radiowe, 1987) Sex, Drugs, Rock & Roll (Seks, prochy i rock&roll, 1990) Notes from the Underground (1993) Pounding Nails in the Floor with My Forehead (Czołem wbijając gwoździe w podłogę, 1994) SubUrbia (Na przedmieściach, 1994) Griller (1998) Mall (2000) Wake Up and Smell the Coffee (Obudź się i poczuj smak kawy, 2000) Humpty Dumpty (2004) Non-profit Benefit (Korzyść bez korzyści) Red Angel (Czerwony anioł) Wasted Beauty (2005) Zwierzenia pornogwiazdy
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia ormiańskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy pisarze Kategoria:Amerykańscy dramaturdzy Kategoria:Ludzie urodzeni w Bostonie Kategoria:Urodzeni w 1953 Kategoria:Zdobywcy Nagrody Pulitzera