thumb|240px|Jeden ze szczytów pasma Song thumb|240px|Znajdujący się przy klasztorze „las pagód” thumb|240px|Pagody na tle górskiej panoramy thumb|240px|Pomnik przy wejściu do klasztoru thumb|240px|Demonstracja Hard Qigong podczas spektaklu wushu thumb|240px|Demonstracja gimnastyczna podczas spektaklu wushu thumb|Prezentacja gimnastyczna SzaolinPolski egzonim przyjęty na 122. posiedzeniu KSNG. () – świątynia buddyjska wybudowana w 495 roku, znajdująca się w Chinach, w prowincji Henan. Historyczny ośrodek buddyzmu mahajana i sekty chan, miejsce legendarne dla chińskich sztuk walki, obecnie ważny ośrodek turystycznyShahar M. The Shaolin Monastery: History, Religion and the Chinese Martial Arts. Honolulu: The University of Hawai'i Press, 2008. . (Google books). W roku 2010 klasztor i znajdujące się w jego pobliżu pagody (oraz inne zabytki w okolicy) zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCOHistoric Monuments of Dengfeng in „The Centre of Heaven and Earth”. Artykuł w serwisie World Heritage Centre na stronie internetowej UNESCO. [Dostęp: 21.09.2012]..
Lokalizacja geograficzna Klasztor jest usytuowany w górzystej strefie rozciągającej się pomiędzy Zhengzhou na wschodzie (stolica prowincji Henan) a Luoyang na zachodzie (historyczna stolica wielu dynastii), w odległości ok. 13 km na północny zachód od miasteczka Dengfeng. Odległość od Zhengzhou wynosi 72,5 km (ok. dwie godziny drogi busem turystycznym). W pobliżu klasztoru przebiega trasa G207, przy której znajduje się przystanek autobusowy o nazwie „Klasztor Shaolin”. Bezpośredni dojazd do klasztoru ma miejsce poprzez zjazd z tej trasy.
Górzysta strefa rozciągająca się pomiędzy Zhengzhou a Luoyang składa się z dwóch głównych pasm górskich i łącznie liczy ponad 70 szczytów. Klasztor znajduje się w zachodniej części pasma górskiego Song (chiń.: 嵩山 Sōngshān). Najwyższym okolicznym wzniesieniem, znajdującym się mniej więcej w linii prostej pomiędzy klasztorem a miasteczkiem Dengfeng, jest Shaoshi (1512 m.; chiń. 少室山 Shàoshìshān), stąd zwykle twierdzi się, że klasztor leży u podnóża ShaoshiŚwiątynia Shaolin. Temple – Shaolin – Location. Artykuł zamieszczony na anglojęzycznej wersji strony internetowej klasztoru. [Dostęp: 21.09.2012].. Od nazwy tej góry pochodzi też nazwa klasztoru. Shaolin Si (chiń.: 少林寺) dosłownie oznacza „świątynię w lasach Shaoshi”, gdzie shào (少) to nawiązanie do nazwy góry, lín (林) oznacza „las”, zaś sì (寺) oznacza „świątynię”Strona internetowa klasztoru, ibidem. Shahar M. The Shaolin Monastery..., 2008; op.cit..
Poszczególne szczyty tych gór rzadko jednak są wymieniane z nazwy, a pasmo Song raczej jest traktowane jako jedna całość. W takim właśnie rozumieniu dla pierwotnych wierzeń ludowych, a później też i dla taoizmu, Song jest jednym z pięciu świętych wzniesień. Stąd też na tym terenie lokowano również inne obiekty sakralne, zarówno buddyjskie i taoistyczne. Współcześnie cały ten teren jest parkiem narodowym, licznie odwiedzanym przez turystówW celu bliższego zapoznania się z Parkiem Narodowym Songshan i jego geografią, zobacz np. artykuły, Mount Songshan (ze strony cctv.cntv.cn), Mt. Songshan (ze strony cultural-china.com), Songshan Mountain (ze strony www.chinaculture.org), jak też album zdjęć ShaoShi Shan Hanging Bridge (użytkownika „Phil” w serwisie charrey.net) oraz mapę (plik PDF) (ze strony UNESCO). [Dostęp: 21.09.2012]..
Zarys historyczny Klasztor został utworzony dla indyjskiego misjonarza Buddhabhadry zwanego w języku chińskim Fótuóbátuóluó (佛陀跋陀罗), a w skrócie Batuo (跋陀), związanego z nurtem buddyjskich medytacji dhjana, na rozkaz cesarza (467 – 499) z Północnej Dynastii Wei. Był on założycielem pierwszej linii przekazu w klasztorze, która skończyła się z przybyciem Bodhidharmy. W VI wieku przybył z Indii kolejny misjonarz, Bodhidharma (sanskryt: बोधिधर्म) nazywany w Chinach w uproszczeniu „Damo” (chiń. upr.: 达摩, chiń. trad.: 達摩, a w pełnym brzmieniu: 菩提達摩, Pútídámó). Założył on drugą linię przekazu klasztoru. Kontynuował w klasztorze rozwój buddyzmu chan, skoncentrowanego przede wszystkim na medytacji, a w mniejszym stopniu na treściach filozoficzno-religijnych, który w Chinach został następnie silnie przekształcony i powiązany z chińską filozofią taoistycznąPimpaneau P. Chiny. Kultura i tradycja. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2001. .
Założycielem trzeciej linii przekazu w klasztoru był Xueting Fuyu (chiń. 雪庭福裕 pinyin Xuětíng Fúyù; 1203-1275), uczeń Wansonga Xingxiu (chiń. 万松行秀, pinyin Wànsōng Xíngxiù; 1166-1246). Xueting był opatem klasztoru i przyczynił się do jego ożywienia po okresie stagnacji. Ta linia przetrwała do dzisiejszych czasów i jest ona związana ze szkołą caodong. Obecnym opatem jest od 1999 roku Shi Yongxin (chiń. 释永信, pinyin Shì Yǒngxìn).
W późnym okresie dynastii Ming mnisi tego klasztoru formowali zbrojne oddziały milicji najemnie służące generałom Cesarstwa. Choć formowanie takich oddziałów było powszechne także w innych klasztorach, a przede wszystkim w świeckich ośrodkach wiejskich, to właśnie klasztor Shaolin obrósł legendą znakomitych żołnierzy i miejsca, w jakim chińskie sztuki walki (wushu, kung-fu) dopracowano do perfekcji, a nawet w nim je stworzonoShahar M. The Shaolin Monastery..., 2008; op.cit.Shahar M. „Ming-Period Evidence of Shaolin Martial Practice”. Artykuł opublikowany w Harvard Journal of Asiatic Studies, 2001; 61(2): 359-413..
W okresie dynastii Qing świątynia Shaolin ucierpiała na skutek wielu burzliwych wydarzeń, między innymi antyzachodniego Buntu Bokserów (1899–1901).
W czasach nowożytnych klasztor był dwukrotnie niszczony, w pierwszej i drugiej połowie XX wieku. Najpierw w roku 1928 został prawie doszczętnie spalony przez oddziały zbuntowanego dowódcy wojskowego (militarysty, ang. warlorda) Shi YousanaŚwiątynia Shaolin. Scripture Hall oraz 蔵经阁. Artykuły opublikowane na stronie internetowej klasztoru; 2010. [Dostęp: 21.09.2012].. Później ponownie został zniszczony przez czerwonogwardzistów Mao Zedonga w trakcie Rewolucji kulturalnej.
W ChRL maoizm w ogóle negatywnie ustosunkowywał się do życia religijnego i tradycji narodowych, zaś sami wyznawcy buddyzmu, a szczególnie mnisi, byli represjonowaniMorton W.S., Lewis C.M. Chiny. Historia i kultura. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2005. . Także sztuki walki były poddane represjom, jako „feudalne” narzędzie „kontrrewolucjonistów”, aby ostatecznie zostać przemianowane na poddaną centralnej, partyjnej kontroli gimnastykę wyczynowąHwang D.J., „Tony”. „Sport, Socialism and the Chinise Cultural Revolution, 1947–1978”. Artykuł opublikowany w Chung Juan Journal, 2005; 33(4): 783-800. (Reprint PDF).. Zmiany nastąpiły wraz z wprowadzeniem w latach 80. XX wieku większych swobód wyznaniowych i gospodarczych w celu pozyskiwania kapitału zagranicznego – polityki „otwartych drzwi” Deng XiaopingaMorton W.S., Lewis C.M. Chiny..., 2005; op.cit.. Zmieniono też politykę względem tradycji narodowych, w tym i sztuk walki, które zaczęto oficjalnie i szeroko promować jako sportowe wushuLiang Shou Yu, Wu Wen Ching. Tai Chi Chuan. 24 i 48 postaw z zastosowaniami. Wydawnictwo YMAA, Kraków, 2000. . Cytowane informacje zawarte są w notkach biograficznych autorów.. Dzięki legendzie o roli klasztoru dla chińskich sztuk walki i na fali popularności chińskich sztuk walki w popkulturze, w latach 80 XX. władze ChRL również odrestaurowały i ponownie uruchomiły klasztor, jako centrum promocji kulturowej i turystycznej.
Klasztor współcześnie Promocja kultury narodowej W klasztorze rezydują prawdziwi mnisi, zajęci sprawami religijnymi, jednakże turyści nie mają do nich żadnego dostępuFowler G.A. i Ye J. "Kung Fu Monks Don't Get a Kick Out of Fighting" Artykuł opublikowany w The Wall Street Journal. 14 grudnia 2007. [Dostęp: 21.09.2012].. Mnisi pełniący funkcje administracyjne są profesjonalnie wyedukowanymi menadżeramiAiyar P. „Shaolin's kung fu monks make a killing” Artykuł opublikowany w Asia Times Online, 20 maja 2006. [Dostęp: 21.09.2012]., zaś kluczową rolę odgrywa utworzona w 1987 roku grupa pokazowa zawodowych atletów, nawiązująca do historii „strażników” świątyni, zbrojnej milicji formowanej przy klasztorze. Grupa początkowo nosiła nazwę „Zespół Wushu z Shaolin”, a od 1989 działa jako „Mnisi Korpus Kungfu z Shaolin” (w j. ang. Shaolin Kungfu Monk Corps). Daje widowiskowe pokazy akrobacji i współczesnego wushu, głównie na miejscu przed zorganizowanymi grupami turystycznymi, rzadziej wyjazdowoŚwiątynia Shaolin. Kungfu Monk Corps – Introduction. Artykuł zamieszczony na anglojęzycznej wersji strony internetowej klasztoru. [Dostęp: 21.09.2012]..
Przykładowe pokazy wyjazdowe:Świątynia Shaolin. Kungfu Monk Corps – Major Events. Artykuł zamieszczony na anglojęzycznej wersji strony internetowej klasztoru. [Dostęp: 21.09.2012]. 2000 rok: w Libanie dla tamtejszej głowy państwa 2007 rok: w Moskwie w ramach oficjalnej wizyty władz ChRL; delegacja mnichów została przyjęta przez Władimira Putina na Kremlu 2009 rok: przedstawienie w Paryżu w ramach Festiwalu Zróżnicowania Kulturowego UNESCO
Pokazy te są bardzo teatralne i mało mają wspólnego z autentycznymi sztukami walki. Na zachodnich dziennikarzach wrażenie robi szczególnie utrzymywanie ciężaru ciała jedynie na jednym ostrym grocie oraz rozbijanie metalowych sztabek o głowęAutor niewymieniony. „Theatre review: Shaolin Warriors” Artykuł opublikowany w scotsman.com/news, 8 czerwca 2009. [Dostęp: 21.09.2012]., Hard Quigong. Wbrew oczekiwaniom władz ChRL, grupa pokazowa nie angażuje się jednak w promocję nowoczesnego sportowego wushu jako dyscypliny olimpijskiej, odmawiając udziału w walkach pełnokontaktowychFowler G.A. i Ye J., The Wall Street Journal, 2007; op.cit.. Być może z uwagi na ryzyko zmiany w wizerunku, jaki wypracowała dzięki legendzie klasztoru i prestiżowym, międzynarodowym pokazom.
Znaczenie dla regionu Współcześnie klasztor i jego legenda są istotną siłą dla lokalnej gospodarki. Rocznie klasztor odwiedza ponad milion turystów, z których wielu jest zainteresowanych pobieraniem nauk chińskich sztuk walkiAutor nieznany. „Abbot-Cum-Lawmaker Advocates Rights for Buddhist Temples”. Artykuł opublikowany w People`s Daily Online, 15 marca 2000. Dostęp: 21.09.2012.. Tymczasem prowincja Henan jest jedną z najbiedniejszych prowincji w Chinach. Ruch turystyczny i rzesze uczniów przybywających po nauki sztuk walki, stały się niespodziewanym i cennym źródłem utrzymania w okręgu Dengfeng. Wokół klasztoru istnieje ogromna liczba prywatnych szkół sztuk walki, tworzących swoisty lokalny „przemysł”. Wiele spośród nich posiada internaty, przyjmuje już 6-latków i prowadzi codzienny, wielogodzinny i kompleksowy trening sztuk walki, uzupełniony nauczaniem czytania, pisania, literatury i matematyki. Absolwenci takich szkół znajdują następnie zatrudnienie przede wszystkim jako instruktorzy sztuk walki, żołnierze jednostek specjalnych, najemni ochroniarze, sportowcy (w drużynie narodowej wushu), bądź pracownicy przemysłu filmowego. Przynajmniej jeden z absolwentów szkół sztuk walki w regionie Defang zrobił karierę filmową – Shi Xiaolong.
Nadużycia legendy klasztoru