Gereza (Colobus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny gerez (Colobinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 48–96 cm, długość ogona 50–100 cm; masa ciała samic 5,5–11 kg, samców 6,9–15 kg (wyjątkowo do 23 kg).
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1811 roku niemiecki zoolog Johann Karl Wilhelm Illiger w książce swojego autorstwa o tytule Wstępna klasyfikacji ssaków i ptaków. Illiger wymienił dwa gatunki – Simia polycomos (= Cebus polykomos ) i Simia ferruginea (= Simia (Cercopithecus) badius ) – z których gatunkiem typowym jest Simia polycomos (= Cebus polykomos ).
Etymologia Colobus (Colobolus): kolobos ‘ograniczony, okaleczony’; gereza białobroda posiada szczątkowy kciuk. Guereza: abisyńska nazwa Guereza dla gerezy. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Guereza ruppelli (= Colobus guereza ). Stachycolobus: gr. σταχυς stakhus ‘kolba kukurydzy, kolec’; rodzaj Colobus . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Colobus satanas . Pterycolobus: gr. πτερυξ pterux, πτερυγος pterugos ‘skrzydło’; rodzaj Colobus . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Semnopithecus vellerosus .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxColobus angolensisP.L. Sclater, 1860gereza angolańska7 podgatunkówDemokratyczna Republika Konga (na południe od rzeki Kongo), północno-wschodnia Angola i północno-zachodnia Zambia rozłącznie do południowo-zachodniej Ugandy, zachodniej Rwandy, zachodniego Burundi, południowo-wschodniej Kenii, Tanzanii, północnego Malawi i północno-wschodniej Zambii; być może północny Mozambik; zakres wysokości: do 4000 m n.p.m.DC: 48–66 cmDO: 63–92 cmMC: 6,4–12,6 kgcentruj|80pxColobus congoensisHart, Amboko, Arenson, Horton, Coates, Kapale, Koko, Hart, Gilbert, Sargis & Detwiler, 2026gatunek monotypowyendemit Demokratycznej Republiki Konga: prowincja Tshopo DC: 53–57 cmDO: 70–82 cmMC: 6,9–7,4 kgcentruj|150pxColobus guerezaRüppell, 1835gereza abisyńska8 podgatunkówpołudniowy Kamerun, północno-wschodnia Ghana, północne Kongo, Republika Środkowoafrykańska, południowy Czad, północna Demokratyczna Republika Konga (na południe od rzeki Kongo), Sudan Południowy, zachodnia i południowo-wschodnia Uganda, północno-zachodnia Rwanda, zachodnia i środkowo-wschodnia Etiopia, Kenia, północna Tanzania; być może Gwinea Równikowa i południowo-wschodnia Nigeria; zakres wysokości: do 3300 m n.p.m.DC: 49–75 cmDO: 50–90 cmMC: 5,5–13,5 kgcentruj|150pxColobus polykomos(E.A.W. von Zimmermann, 1780)gereza białobrodagatunek monotypowyGwinea Bissau, Gwinea, Sierra Leone, Liberia, południowo-zachodnie Wybrzeże Kości Słoniowej (na wschód do rzeki Sassandra); być może południowy Senegal i GambiaDC: 55–68 cmDO: 72–100 cmMC: 6,6–10 kgcentruj|150pxC. satanas po prawej.Colobus satanasG.R. Waterhouse, 1838gereza czarna2 podgatunkiKamerun (na południe od rzeki Sanaga), Gwinea Równikowa (włącznie z wyspą Bioko), zachodni i środkowy Gabon (w głąb lądu do Parku Narodowego Lopé, niepewny na wschód od rzek Ogowe/Iwindo) i zachodnie Kongo; być może Angola (Kabinda); zakres wysokości: 500–3100 m n.p.m.DC: 50–77 cmDO: około 80 cmMC: 10–15 kgcentruj|150pxColobus vellerosus(I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1834)gereza niedźwiedziagatunek monotypowywschodnie Wybrzeże Kości Słoniowej (na wschód od rzek Nzi–Bandama), południowa Burkina Faso, Ghana, Togo, Benin i południowo-zachodnia NigeriaDC: 56–66 cmDO: 81–97 cmMC: 7–9,9 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunek wymarły z plejstocenu dzisiejszej Kenii: Colobus freedmani
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Koczkodanowate