240px|thumb|Nagrobek Wołodymyra Antonowycza na cmentarzu Bajkowa w Kijowie

Wołodymyr Antonowycz, ukr. Володимир Антонович, Włodzimierz Antonowicz (ur. w Machnówce w powiecie berdyczowskim, zm. w Kijowie) – ukraiński historyk, archeolog, etnograf, działacz społeczny pochodzenia polskiego, jeden z liderów ukraińskiego ruchu narodowego w Imperium Rosyjskim.

Życiorys Urodził się w polskiej rodzinie szlacheckiej herbu Andrault de BuyАнтоновичи: Три поколения Антоновичей внесли огромный вклад в становление и развитие украинской исторической школы - Евгений ЧарнецкийAdam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 1. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne Artystyczno-Wydawnicze, 1899, s. 44.. Matka była nauczycielką. Ojciec nieznany. Mąż matki, Bonifacy Antonowicz, po którym Włodzimierz odziedziczył nazwisko, był absolwentem Liceum Krzemienieckiego, na życie zarabiał jako guwernerFranciszek Rawita-Gawroński, fragmenty dzieła „Włodzimierz Antonowicz – zarys działalności” – Lwów 1912 r.. W 1855 Włodzimierz ukończył studia na wydziale medycznym, a w 1860 na wydziale historyczno-filologicznym Uniwersytetu Kijowskiego.

W okresie przed powstaniem styczniowym działacz polskiego Związku Trojnickiego na Uniwersytecie Kijowskim. Był odbierany przez studentów polskich jako jeden z głównych liderów tego ruchu, mimo tego odmówił udziału w powstaniu styczniowym. Oficjalnym zerwaniem ze szlachtą i polskością był jego artykuł „Moja spowiedź” (Moja ispowied), opublikowany w 1862 w rosyjskojęzycznym czasopiśmie ukraińskim „Osnowa”.

W 1861 przyłączył się do tzw. „chłopomanów”, dążących do zbliżenia się z ludem ukraińskim. Później żarliwy działacz ukraińskiego ruchu narodowego, był jednym z organizatorów kijowskiej Hromady. Dzięki swoim znajomościom przyczynił się do objęcia przez Mychajła Hruszewskiego katedry historii Ukrainy na Uniwersytecie Lwowskim w latach 90. XIX wieku. W latach 1863–1880 był głównym redaktorem Tymczasowej Komisji dla Przeglądu Dawnych Akt w Kijowie, od 1881 przewodniczącym Towarzystwa Historycznego Nestora-Litopisca. Profesor historii Rosji Uniwersytetu Kijowskiego od 1878, członek korespondent Rosyjskiej Akademii Nauk od 1901.

Autor ponad 300 prac i publikacji z dziedziny historii, archeologii i etnografii Ukrainy, m.in. z historii kozaczyzny. Stworzył tzw. kijowską szkołę historyków (Dmytro Bahalij, Mychajło Hruszewski, Mitrofan Downar-Zapolśkyj, Iwan Łynnyczenko).

Twórca pojęcia „wielmożni koloniści” obowiązującego w ukraińskiej historiografii na określenie polskiej szlachty na UkrainieWłodzimierz Antonowicz – Moja spowiedź, Warszawskie Zeszyty Ukrainoznawcze, t. 6-7, Warszawa 1998.. Pojęcie to przejęli inni działacze ukraińscy, m.in. Wacław LipińskiWacław Lipiński – Szlachta na Ukrainie. I. Udział jej w życiu narodu ukraińskiego na tle jego dziejów, Kraków 1909..

Włodzimierz Antonowicz urodził się jako Polak-katolik, na prawosławie przeszedł w latach młodzieńczych. W późniejszych latach życia był jednym z czołowych działaczy ukraińskiego ruchu narodowego, choć prawie nie pisał w języku ukraińskim, a w mowie i we własnej twórczości naukowej posługiwał się językiem rosyjskim i polskimВійни та мир Лариса Івшина, [w:] Igor Hyrycz Польська емансипація та українська нієподлеглосціова ідея на Наднієпрзу в другій половині XIX і на початку XX століття Київ 2004, s. 330..

Pochowany został na cmentarzu Bajkowa w Kijowie.

Przypisy

Bibliografia Гордієнко Д. З листування Дмитра Айналова з українськими діячами (листи до В. Антоновича, В. Ляскоронського, К. Широцького, В. та Н. Лазурських та В. Маслова) // Софія Київська: Візантія. Русь. Україна. Вип. II: Збірка наукових праць, присвячена 150‑літтю з дня народження Дмитра Власовича Айналова (1862–1939 рр.) / Від. ред. д. іст. наук, проф., чл.-кор. НАН України П. С. Сохань; упоряд. Д. С. Гордієнко, В. В. Корнієнко. – К., 2012. – С. 65–95. Гордієнко Д. До участі Володимира Антоновича у ХІІ Археологічному з’їзді в Харкові 1902 р. (за листами Єгора Рєдіна) // Софія Київська: Візантія. Русь. Україна. Вип. ІІІ: збірка наукових праць, присвячена 150-літтю з дня народження Єгора Кузьмича Рєдіна (1863–1908) / Від. ред. д. іст. наук, проф. Ю. А. Мицик; упоряд. Д. С. Гордієнко, В. В. Корнієнко. – К., 2013. – С. 93–107. Bogdan Gancarz – My, szlachta ukraińska. Zarys życia i działalności Wacława Lipińskiego 1882–1914, Kraków 2006, .

Literatura uzupełniająca Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, .

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Kijowskiego Świętego Włodzimierza Kategoria:Członkowie Związku Trojnickiego Kategoria:Konwertyci na prawosławie z katolicyzmu Kategoria:Ukraińscy historycy Kategoria:Ukraińscy działacze społeczni Kategoria:Naukowcy polskiego pochodzenia Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Urodzeni w 1834 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Cesarskiego Uniwersytetu Kijowskiego Świętego Włodzimierza Kategoria:Zmarli w 1908 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bajkowa