thumb|240px|Grób poety i literata Mariana Grześczaka (1934–2010) na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Marian Antoni Grześczak, ps. „Jerzy Bernasowski”, „Marek Konarz”, „Mariusz Rudin” (ur. 22 marca 1934 w Nochowie k. Śremu, zm. 27 stycznia 2010 w Warszawie) – polski poeta, prozaik, dramaturg, eseista, tłumacz literatury pięknej, krytyk literacki.

Życiorys Urodził się w rodzinie Wawrzyńca i Heleny z domu Zielonka. Po wybuchu II wojny światowej uczęszczał do szkoły powszechnej w Golinie k. Jarocina. Po ukończeniu w 1952 Liceum im. Tadeusza Kościuszki w Jarocinie, podjął studia polonistyczne i bohemistyczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, które ukończył w 1956.

Debiutował w 1955 publikując wiersze w dodatku do „Gazety Poznańskiej” pt. „Widnokrąg”. Współzałożyciel i kierownik artystycznego Klubu Studenckiego „Od Nowa” oraz współtwórca grupy poetyckiej „Wierzbak”.

Publikował utwory poetyckie, artykuły i przekłady z języka czeskiego w czasopismach: „Wyboje” (1956–1957), „Tygodnik Zachodni” (1956–1957), „Kaktus” (utwory satyryczne pod ps. „Heretyk”, „Ezopek Kręty”), „Od Nowa” (1957–1960), „Współczesność” (1958–1969), „Odra” (1958–1972).

W 1959 przeniósł się do Warszawy. Był kierownikiem działu tygodnika studenckiego „Od Nowa”. Od 1960 współpracował z miesięcznikiem „Twórczość”. Od 1961 do 1963 pracował w Komisji Kultury Rady Naczelnej ZSP. Współpracował z teatrem „Kalambur” we Wrocławiu. Od 1962 publikował też w „Tygodniku Kulturalnym”. W 1963 był współzałożycielem pisma „Itd”, a następnie (do 1965) sekretarzem redakcji i zastępcą redaktora naczelnego. W 1965 był współzałożycielem miesięcznika „Poezja”, pełniąc tam do marca 1968 funkcję sekretarza redakcji (w 1967 r. prowadził tu także dział pt. „W kraju”).

Od 1967 był autorem wielu słuchowisk emitowanych w Polskim Radio (m.in.: Zjadanie ognia – 1967, Ten, który przychodzi – 1971, Gorzkie winogrona – 1972, Słowem uweselone, niebem przysypane – 1975, Dotknięcie skrzydeł – 1977, Złota grzechotka – 1980, Sto pierwsza pieśń Boskiej Komedii – 1983, Niech chleb się stanie, i ryba, i woda źródlana – 1985, Ptaszki – 1986, Ukoronowanie – 1987).

W latach 1969–1970 był członkiem redakcji pisma „Dysk Olimpijski”, współredagował też dział kulturalny tygodnika „Sportowiec”. W latach 1971–1972 współpracował z miesięcznikiem „Scena”. Od 1974 do 1978 był zastępcą redaktora naczelnego „Tygodnika Kulturalnego”. Od 1980 do 1981 publikował w tygodniku „Literatura” cykl felietonów pt. „Sposoby poezji”, kierując jednocześnie działem poezji w „Twórczości”. W 1982 był kierownikiem redakcji dramatu radiowego Polskiego Radia. W latach 1990–1996 pełnił funkcję konsula w Czechosłowacji i radcy ambasady w Republice Słowackiej oraz dyrektora Ośrodka Kultury Polskiej w Bratysławie.

Poza własną działalnością pisarską przetłumaczył na język polski utwory wielu poetów czeskich, słowackich, chorwackich, rosyjskich i izraelskich, m.in. Františka Halasa, Vladimira Holana, Miroslava Holuba, Jana Pilařa i Jaroslava Seiferta.

W latach 1965–1983 członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (z której został usunięty). Członek Związku Literatów Polskich (1960–1983; od 1974 do 1983 członek Zarządu Głównego), Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (współzałożyciel; 1989–2010; prezes Zarządu Głównego w latach 1996–1999); oraz Polskiego PEN Clubu (1989–2010).

Mieszkał w Ząbkach k. Warszawy.

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu komunalnym Północnym (kwatera B-III-1-1-21).

Kwestia współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa Według zachowanych materiałów Służby Bezpieczeństwa miał być zarejestrowany przez Grupę IVa Wydziału III KS MO jako KO Redaktor w 1965 roku, przerejestrowany na KP w 1966 roku. Kontaktu zaniechano ze względu na sygnowany przez Grześczaka list przeciwko usunięciu Leszka Kołakowskiego z partii. Wyrejestrowany z kartoteki kontaktów operacyjnych, objęty inwigilacją w ramach KE GawronMarzec 1968 w dokumentach MSW, t. 1: Niepokorni, Warszawa 2008, s. 287..

Twórczość Lumpenezje (poezje; Wydawnictwo Poznańskie 1960) Wyjście z pozorów (poezje; Państwowy Instytut Wydawniczy 1961) Kurt (widowisko poetyckie; Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1963) Pożegnanie Norymbergi (poezje i miniatury prozatorskie; Wydawnictwo Poznańskie 1965) Gęste światło (poezje; Państwowy Instytut Wydawniczy 1965) Naczynie poważne (poezje; Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” 1967) Jasność (poezje; Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” 1970) Człowiek dźwiga ciężary (poezje; Generacje 1972; przekład czeski: Človek zvada břemena, Praga 1980) Trzeci wiersz. Przypadki teatru poezji (szkice; Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1973) Prawdziwe zmyślanie (proza dla dzieci; Biuro Wydawniczo-Propagandowe RSW Prasa-Książka-Ruch 1974) Sierpień, tętnienie (poezje; Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1975) Mam pomysł. Drugie prawdziwe zmyślanie (proza dla dzieci; Krajowa Agencja Wydawnicza 1976) Odyseja, Odyseja (powieść; Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” 1976, 1979, 1983) Wiersze wybrane (Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” 1977) Krokodyla zabawa. Trzecie prawdziwe zmyślanie (proza dla dzieci; Krajowa Agencja Wydawnicza 1977) Przedszkole wesołych przygód. Czwarte prawdziwe zmyślanie (proza dla dzieci; Krajowa Agencja Wydawnicza 1978) Kwartał wierszy (Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” 1980) Złota grzechotka (dramat; „Scena” nr 5/1980) Wiersze (Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik 1986; seria: „Poeci polscy”) Niebo jaskółek. Liryki wybrane (poezje; Wydawnictwo Dolnośląskie 1999) Atena strząsająca oliwki (poezje; Agawa 2003) Baran na złotej morwie (poezje; Wydawnictwo Adam Marszałek 2004) Snutki (poezje; Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” 2006) Widziane w blasku. Czwartek w czerni (wybór poematów; Agawa 2007) Nike niosąca blask. Rzecz olimpijska (poezje; Państwowy Instytut Wydawniczy 2008) Wersety jerozolimskie (poezje; Wydawnictwo Nisza 2012)

Ordery i odznaczenia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (17 listopada 2004) „za wybitne zasługi w działalności na rzecz ruchu studenckiego”.Odznaczenia dla zasłużonych działaczy ruchu studenckiego Prezydent.pl, 24 sierpnia 2005 [dostęp 2025-04-04]. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009) Medal Pamiątkowy Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (2009)

Nagrody i wyróżnienia 1960 – Nagroda główna w Ogólnopolskim Turnieju Poezji Społecznie Zaangażowanej o Nagrodę Czerwonej Róży (za Lumpenezje) 1960 – Nagroda Listopada Poetyckiego (za najciekawszy debiut roku – tom Lumpenezje) 1968 – I nagroda w konkursie poetyckim zorganizowanym z okazji igrzysk olimpijskich w Meksyku (za poemat Jasność) 1969 – Wyróżnienie Polskiego Komitetu Olimpijskiego za poemat Jasność 1970 – Nagroda „Pierścienia” Klubu Studentów Wybrzeża „Żak” (za całokształt twórczości poetyckiej) 1972 – I nagroda w konkursie poetyckim zorganizowanym z okazji igrzysk olimpijskich w Monachium (za poemat Człowiek dźwiga ciężary) 1975 – Nagroda Specjalna im. Stanisława Piętaka (za tom poezji Sierpień, tętnienie) 1999 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za rok 1998 (za twórczość poetycką) 2000 – tytuł Honorowy Poeta Skopje przyznany przez Stowarzyszenie Pisarzy Macedońskich 2004 – Złoty Wawrzyn Olimpijski - nagroda Polskiego Komitetu Olimpijskiego w dziedzinie: literatura (za tom poetycki Atena strząsająca oliwki) 2004 – Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta (za twórczość całego życia) 2006 – Wyróżnienie w XIII edycji konkursu Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta 2008 – Złoty Wawrzyn Olimpijski - nagroda Polskiego Komitetu Olimpijskiego w dziedzinie: poezja (za Nike niosąca blask) 2009 – Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta (za książkę roku)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Marian Grześczak (1934–2010) – oficjalna strona internetowa Marian Grześczak w obiektywie Włodzimierza Wasyluka Marian Grześczak – publikacje w bibliotece Polona

Kategoria:Autorzy słuchowisk Polskiego Radia Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Studentów Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Dyrektorzy Instytutów Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stanisława Piętaka Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta Kategoria:Ludzie związani z Jarocinem Kategoria:Ludzie związani z Ząbkami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Osoby pozbawione członkostwa w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Pisarze związani z Poznaniem Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy eseiści XX wieku Kategoria:Polscy felietoniści Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy poeci XXI wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy redaktorzy Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Polscy tłumacze literatury chorwackiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury czeskiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury hebrajskiej i jidysz Kategoria:Polscy tłumacze literatury słowackiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2010