thumb|Garfunkel (w środku) z zespołem w parku rozrywki Liseberg w Göteborgu (1998 Arthur „Art” Ira Garfunkel (ur. 5 listopada 1941 w Nowym Jorku) – amerykański piosenkarz, kompozytor, tekściarz i aktor. Współtwórca i członek duetu Simon & Garfunkel.

Życiorys Urodził się w Forest Hills, części dzielnicy Queens w Nowym Jorku, w rodzinie żydowskich emigrantów z Rumunii. Jest drugim synem komiwojażera z branży modowej i gospodyni domowej. Uczył się w Parson Junior High School, w której podjął rozszerzony kurs przygotowujący do rozpoczęcia studiów akademickich, a jesienią 1955 rozpoczął naukę w Forest Hills High School. We wczesnych latach 60. studiował sztuki wyzwolone, architekturę, historię i matematykę na Uniwersytecie Columbia.

Był nieśmiałym dzieckiem, który izolował się od rówieśników m.in. z uwagi na swoją leworęczność. W szóstej klasie szkoły podstawowej nawiązał znajomość ze szkolnym kolegą, Paulem Simonem, z którym połączyło go zainteresowanie muzyką. Między 1956 a 1960 występowali w duecie jako Tom & Jerry, a w 1963 zmienili nazwę zespołu na Simon & Garfunkel.

Po muzycznej współpracy nad filmem Mike’a Nicholsa Absolwent (1968) zagrał w dwóch kolejnych filmach tego reżysera: Nately’ego, wrażliwego chłopaka, który nawiązuje romans z włoską prostytutką, w komediodramacie wojennym Paragraf 22 (1970) i Sandy’ego, wstydliwego intelektualistę, który chce przeczytać wszystkie znaczące książki, w komediodramacie Porozmawiajmy o kobietach. Po rozpadzie tandemu Simon & Garfunkel pracował jako nauczyciel matematyki w jednej z prywatnych szkół w Connecticut i przyjął propozycję zagrania głównej roli w filmie wojennym George’a Roya Hilla Rzeźnia numer 5, ale ostatecznie zrezygnował z gry w tej produkcji.

Kontynuował także solową karierę muzyczną. We wrześniu 1973 wydał album pt. Angel Clare, który zebrał przychylne recenzje i dotarł do piątego miejsca na liście Billboard 200. Płytę promował singlami „All I Know” i „I Shall Sing”, a pierwszy z nich dotarł do dziewiątego miejsca na liście Hot 100. W 1975 wydał krytycznie przyjętym album pt. Breakaway, który dotarł do siódmego miejsca na liście Billboard 200 i który promował m.in. duetem „My Little Town” z Simonem, a także singlem „I Only Have Eyes For You”, który dotarł do pierwszego miejsca na UK Singles Chart i 18. miejsca na liście Hot 100. W 1977 pracował nad albumem z piosenkami w większości napisanymi przez Jimmy’ego Webba. Płytę zapowiedział singlem „Crying in My Sleep”, który poniósł komercyjny klęskę i nie trafił na listę Hot 100. Średnio sprzedawał się także wydany w lutym 1978 album pt. Watermark, mimo że zebrał ciepłe recenzje. Po premierze płyty odbył swoją pierwszą po ośmiu latach przerwy trasę koncertową po USA, która obejmowała 40 występów, w tym finałowy koncert w Carnegie Hall. W 1979 wydał album z piosenkami autorstwa Webba pt. Fate for Breakfast/Doubt for Dessert, który cieszył się powodzeniem w Wielkiej Brytanii, ale przepadł w USA. Płytę na brytyjskim rynku promował singlem „Bright Eyes”, który napisał na ścieżkę dźwiękową do filmu Martina Rosena Wzgórze królików (Watership Down, 1978) i który dotarł do pierwszego miejsca na UK Singles Chart.

Zagrał profesora psychologii Alexa Lindens, głównego bohatera filmu Nicolasa Roega Zmysłowa obsesja (Bad Timing, 1980), który zebrał złe recenzje. W 1981 wydał album pt. Scissors Cut (1981), który mimo dobrych recenzji poniósł sprzedażową klęskę, rozchodząc się w zaledwie 130 tys. egzemplarzy. Po udanym koncercie w Central Parku we wrześniu 1981 wznowił współpracę z Simonem i odbył z nim trasę koncertową po Japonii, Europie i USA, którą zakończyli pod koniec września 1983. Współpracę przerwał podczas pracy nad kolejną wspólną płytą z Simonem, bo nie mógł się z nim dogadać w kwestii utworów. Wówczas opuścił scenę muzyczną na kilka lat i poświęcił się podróżom..

Powrócił do życia publicznego rolą spragnionego sensacji dziennikarza w niskobudżetowym filmie Mike’a Nicholsa Good to Go (1986). Jesienią tego samego roku wydał album pt. The Animals’ Christmas, który poniósł komercyjną klęskę, rozchodząc się w zaledwie 110 tys. egzemplarzy. Fiasko poniosła także jego kolejna płyta pt. Lefty, którą wydał w marcu 1988. W styczniu 1989, nakładem wytwórni Columbia Records, ukazał się album kompilacyjny pt. Garfunkel.

W 1989 odbył także trasę koncertową po Skandynawii i wydał tomik poezji pt. „Still Waters”, po czym na kilka lat zawiesił karierę. W latach 90. premierę miały jego dwa albumy: studyjny Up 'til Now (1993) i koncertowy Across America (1996), który stanowił muzyczny zapis jego pieszej wędrówki przez amerykańskie stany. Na przełomie 2003/2004 ponownie odnowił współpracę z Simonem. Na początku 2004 stał się bohaterem doniesień prasowych dotyczących aresztowania go za posiadanie marihuany.

Życie prywatne W 1972, po czterech latach związku, ożenił się z Lindą Grossman, ale rozwiódł się z nią w 1975. Następnie związał się z aktorką Laurie Bird, z którą był aż do jej śmierci w 1979. Przez kilka lat był związany z aktorką Penny Marshall. W 1988 ożenił się z byłą modelką Kim Cermak, z którą ma dwóch synów: Jamesa (ur. 15 grudnia 1990) i Beau Daniela (ur. 5 października 2005).

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa artysty

Kategoria:Amerykańscy tenorzy Kategoria:Amerykańscy wokaliści popowi Kategoria:Amerykańscy wokaliści rockowi Kategoria:Amerykańscy wokaliści folkowi Kategoria:Laureaci Nagrody Grammy Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1941