Herodian (łac. Herodianus, gr. Ἡρωδιανός Hērōdianós, ur. ok. 180, zm. ok. 250Podkreślając, że data urodzenia i śmierci znikąd nie jest znana, J. Wolski określa ur. ok. 170 r., a zgon po 240 r. (J. Wolski, dz. cyt., s. IX); podawana nawet data ok. 260 r. (Słownik kultury antycznej. Grecja–Rzym. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988, s. 187).) – historyk grecki z czasów cesarstwa rzymskiego.

Autor złożonej z 8 ksiąg i zachowanej w całości historii następców Marka Aureliusza zatytułowanej Τῆς μετὰ Μάρκον βασιλείας ἱστορία (Tes meta Markon basileias historia, łac. Historia post Marcum Aurelium), w której opisał panowanie 19 cesarzy.

Postać Był Grekiem, być może wyzwoleńcem, prawdopodobnie pochodził z SyriiAle dopuszcza się też, że z Aleksandrii (J. Wolski, dz. cyt., s. IX-X).; w swej zawodowej karierze zajmował niższe urzędy cesarskie i publiczneSłownik pisarzy antycznych, dz. cyt., s. 240.. Poza tym wiadomo jedynie to, co sam fragmentarycznie podaje w swym dziele: że mając już 70 lat ma zamiar opisać wszystko, co w tym czasie widział (II 15,7; por. I 1,5), a w spisanych wydarzeniach uczestniczył osobiście (I 2,5). Pewne wypowiedzi sugerują jego obecność w samym Rzymie (I 15,5, III 8,10).

Dzieło Historię swą rozpoczętą od śmierci Marka Aureliusza w roku 180, Herodian zakończył w momencie objęcia władzy przez Gordiana III w roku 238, obejmując nią niespełna 60 lat. Dzieje te potraktowane są z punktu widzenia historiografii senatorskiej, silny wpływ na opinie autora o poszczególnych cesarzach ma ich stosunek do senatu. Autor dbał o formę swego dzieła, pisał w stylu attycyzującym, wzorując się na Tukidydesie, cechuje go rozwlekłość stylu. Kronika jest silnie zabarwiona retoryką, opisy bitew są krótkie i zdawkowe, wplecione są za to liczne mowy. Pod względem wartości historycznej dzieło posiada sporo wad: autor nie potrafił dostrzegać ciągów przyczynowo-skutkowych i zdarzało mu się skupiać na informacjach błahych, pomijając najważniejsze. Występują omyłki chronologiczne oraz geograficzne: np. Mezopotamię nazywa Arabią Felix (III 9,3), a bitwę pod Issos uważa za ostatnią w wojnie Aleksandra Wielkiego z Dariuszem (III 4,3). Największą wartość źródłową mają trzy ostatnie księgiSłownik pisarzy antycznych, dz. cyt., s. 241..

Mimo braku dalszych wydarzeń do połowy III wieku, dzieło góruje nad Historią Kasjusza Diona zachowaną w wyciągach i zakończoną na roku 229Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Warszawa: PWN, 1982, t. 1, s.77.. Kronika Herodiana wywarła wpływ na późniejszych historyków, stanowiąc wzór dla autorów Historia Augusta oraz Ammianusa Marcellina.

W pierwszym polskim przekładzie, dokonanym przez Ludwika Piotrowicza i zatytułowanym Historia Cesarstwa Rzymskiego, dzieło ukazało się dopiero w 1963 roku.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Της μετά Μάρκον βασιλείας ιστορίαι Herodian's Roman History Historia Cesarstwa Rzymskiego

Kategoria:Historycy starożytnego Rzymu Kategoria:Urodzeni w II wieku Kategoria:Zmarli w III wieku