right|thumb|260px|Stacja kolejowa w Bronnej Górze – miejscu kaźni brzeskich Żydów right|thumb|260px|Linia kolejowa prowadząca na Bronną Górę, po lewej stronie pomnik ofiar getta brzeskiego. Getto w Brześciu nad Bugiem (; ; Brisker geto) – getto działające w latach 1941–1942 na terenie Brześcia na Białorusi.
Powstanie i kształt terytorialny Zostało utworzone 16 grudnia 1941 zarządzeniem komisarza Rzeszy Wschód. Obejmowało kwartał miasta ograniczony ulicami (według nomenklatury z 1941): Majakowskiego, Kosmonautów, Gogola, Kirowa, Dzierżyńskiego, Moskiewską (Jagiellońską), Kirowa (Szeroką), linią pomiędzy Internacjonalną (dawniej: Szpitalną) a Muchawcem, linią między Kujbyszewa a Sowiecką. Na tak zakrojonym terytorium mieszkało w grudniu 1941 roku 18 tys. osób uznanych według kryteriów norymberskich za Żydów.
Ulica Moskiewska (szosa z Warszawy do Mińska i Moskwy, polska nazwa: Jagiellońska) dzieliła getto na dwie nierówne części: większą, położoną na północy, i mniejszą, obejmującą południowy obszar zamieszkiwany przez Żydów.
Organizacja Administracją ze strony żydowskiej kierował złożony z 60 członków JudenratEmanuel Joffe pisze z kolei o Judenracie składającym się z 12 osób, zob.: Emanuil Ioffe, "Belorusskie evrei: tragediâ i geroizm: 1941-1945", Mińsk 2003], któremu była podporządkowana żydowska policja dbająca o porządek na terenie miasta. Ze strony niemieckiej gettem zarządzały osoby mianowane przez komisarza Białorusi. Przewodniczącym Judenratu został wybrany Hersz RozenbergTamże.
Na terenie getta istniał szpital, sklepy miejskie oraz kuchnie pomocowe.
Ruch oporu Już na początku 1942 na terenie getta zaczęły się tworzyć grupy antynazistowskie. W brzeskim getcie kierował nimi były oficer Wojska Polskiego Michał Omieliński. W styczniu 1942 powstała z inicjatywy warszawskiego Hechaluca organizacja Nekuma.
Likwidacja getta Jesienią 1942 władze niemieckie zażądały od Żydów spłacenia kontrybucji w złocie, srebrze i diamentach. Mimo uzbierania 80% kwoty przez ludność Brześcia nie zapobiegło to likwidacji getta, która nastąpiła w dniach 15–18 października 1942. Część ludności zamordowano na miejscu, a resztę wywieziono pociągami na tzw. Bronną Górę koło Berezy Kartuskiej, gdzie rozstrzelano i zakopano ich w dołachInformacja na stronach Jewish Genealogy.
Upamiętnienie W czasach radzieckich przy ul. Kujbyszewa ustawiono obelisk upamiętniający zagładę brzeskich ŻydówGrzegorz Rąkowski, "Czar Polesia", Pruszków 2001. Miejsca pamięci powstały też w Bronnej Górze i jej okolicach.
Zobacz też Synagoga Chóralna w Brześciu nad Bugiem Getto w Mińsku na Białorusi
Przypisy
Bibliografia E. Rozenblat, "Žizn' i sud'ba Brestskoj evrejskoj obščiny XIV-XX vv", Belorusskij Fond Kul'tury, Brześć 1993
Kategoria:Historia Brześcia Kategoria:Getta żydowskie w Komisariacie Rzeszy Ukraina Kategoria:Getta żydowskie w okupowanej Polsce Kategoria:Zagłada Żydów na Białorusi