thumb|Jan Gondowicz (2013) Jan Gondowicz (ur. 4 czerwca 1950 w Warszawie) – polski eseista, krytyk literacki, tłumacz i wydawca.
Życiorys Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego (Wydział Polonistyki, 1973).
Debiutował w 1971 na łamach warszawskiej „Kultury”. Szkice, recenzje i przekłady publikował m.in. w następujących czasopismach: „Arkadia”, „brulion” „De Musica”, „Dialog”, „Exlibris”, „Film”, „Kino”, „Konteksty”, „Kwartalnik Filmowy”, „Literatura na Świecie”, „Migotania, przejaśnienia”, „NaGłos”, „Notes Wydawniczy”, „Nowa Fantastyka”, „Nowe Książki”, „Nowy Wiek”, „Odra”, „Playboy”, „Pokaz”, „Przekrój”, „Res Publica Nowa”, „Ruch Muzyczny”, „Rzeczpospolita”, „Społeczeństwo Otwarte”, „Studia Litteraria Polono-Slavica”, „Twórczość”, „Tygodnik Powszechny” oraz „Więź”.
Autor oryginalnego bestiariusza Zoologia fantastyczna uzupełniona, będącego hołdem dla twórczości argentyńskiego pisarza Jorge Luisa Borgesa, a w szczególności jego Księdze istot zmyślonych, która po polsku ukazała się jako Zoologia fantastyczna (1983).
Za przekład Ćwiczeń stylistycznych Raymonda Queneau otrzymał Nagrodę „Literatury na Świecie” za rok 2006 w dziedzinie poezji. Był także nominowany do Nagrody za Twórczość Translatorską im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego (2015), do Nagrody Literackiej Gdynia (2015) w kategorii esej oraz do Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima (2024). W 2021 roku został laureatem Poznańskiej Nagrody Literackiej – Nagrody im. Adama Mickiewicza. W 2025 roku otrzymał Nagrodę Stowarzyszenia Autorów ZAiKS za przekłady literatur obcych na język polski.
Twórczość Bestiariusze Zoologia fantastyczna uzupełniona (z dodaniem układu systematycznego Adama Pisarka), Wydawnictwo Małe, Warszawa, 1995 Zoologia fantastyczna uzupełniona (uzupełniona), CiS, 2007
Monografie Schulz, Edipresse, Warszawa, 2006 Nowosielski, Edipresse, Warszawa, 2006 Duda Gracz, Edipresse, 2006
Eseje Paradoks o autorze, Korporacja Ha!art, 2011 Pan tu nie stał, Wydawnictwo Nisza, Warszawa 2011 Duch opowieści, Wydawnictwo Nisza, Warszawa 2014 Trans-Autentyk. Nie-czyste formy Brunona Schulza, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2014 Czekając na Golema, Wydawnictwo Nisza, Warszawa 2019 Flirt z Paralipomeną. Mitologie, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2024
Opracowania Najlepsze polskie opowieści o górach i wspinaniu (wybór, wraz z W. Sonelskim), 1993 Laurence Sterne Życie i myśl i JW Pana Tristrama Shandy (przedmowa), 1995 Mikołaj II Dziennik cara Mikołaja II (wstęp i opracowanie), 1998 Adam Elbanowski „Kraina Mwisków: Przewodnik po Eldorado”, 1999 Michaił Bułhakow Mistrz i Małgorzata (posłowie), 1999, 2003 Fiodor Dostojewski Zbrodnia i kara (opracowanie i posłowie), 2000 Sasza Sokołow Między psem a wilkiem (posłowie), 2000 Roland Topor Moc Topora (przedmowa), 2001 Lew Tołstoj Wojna i pokój, 2002 Miguel de Cervantes Saavedra Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy (posłowie), 2004 Anne Fadiman Ex libris. Wyznania czytelnika (opracowanie i noty), 2004 Matthijs van Boxsel Encyklopedia głupoty (opracowanie i noty), 2004 Nina Ługowska Chcę żyć: Dziennik radzieckiej uczennicy 1932–1937 (przedmowa), 2006 Leszek Engelking Szczęście i inne prozy (posłowie), 2007 Albert Cossery, Szyderstwo i przemoc, przeł. Mateusz Kwaterko, W.A.B., Warszawa 2013 (posłowie). Tadeusz Żeleński (Boy), Mity i zgrzyty, PIW, Warszawa 2015 (wybór i przedmowa). Marcel Schwob, Żywoty mężów urojonych, przeł. Wincenty Korab-Brzozowski i in., PIW, Warszawa 2016 (posłowie) Georges Perec, Przestrzenie, przeł. Agnieszka Daniłowicz-Grudzińska, Lokator, Kraków 2019 (posłowie). Jorge Luis Borges, przeł. Stanisław Zembrzuski i Andrzej Soból-Jurczykowski, PIW, Warszawa 2019 (posłowie) Alberto Manguel i Gianni Guadalupi, Słownik miejsc wyobrażonych, przeł. Piotr Bikont i inni, PIW, Warszawa 2019 (współautor przekładu, współautor haseł z literatury polskiej.
Przekłady Proces Josifa Brodskiego (Notowała Fryda Wigdorowa), 1988 Borys Sawinkow, Koń Wrony (tłumaczenie i posłowie), 1991 Włodzimierz Puryszkiewicz Zabiłem Rasputina (tłumaczenie i posłowie), 1992 Gustaw Flaubert Słownik komunałów (tłumaczenie i posłowie), 1993 Josif Brodski Marmur (tłumaczenie i posłowie), 1993 Alfred Jarry Czyny i myśli doktora Faustrolla, patafizyka (tłumaczenie, komentarze i posłowie), 2000 Sołomon Wołkow Świat poety. Rozmowy z Josifem Brodskim, 2001 Carlo Scipione Ferrero Eros, seks i zmysły, 2002 Roland Topor Kropki nad i (piosenki), 2002 Jean-Pierre Jeunet Amelia Poulain i jej magiczny album, 2002 Raymond Queneau Dzieła zebrane Sally Mary (wraz z H.Igalson-Tygielską i A. Wasilewską), 2003 Michaił Kononow Goła pionierka, czyli tajny rozkaz generała Żukowa, 2005 Raymond Queneau Ćwiczenia stylistyczne (tłumaczenie i posłowie), 2005 Alfred Jarry Teatr Ojca Ubu (tłumaczenie, opracowanie i posłowie), 2006 Raymond Queneau Sto tysięcy miliardów wierszy, 2008 Alfred Jarry Nadsamiec. Powieść nowoczesna (wraz z W. Brzozowskim), 2011 Georges Perec, Urodziłem się: eseje (współautor przekładu), 2012. Roland Topor, Anatomiczny (wraz z Karoliną Czerską i Agnieszką Taborską), 2024. Jean Giono Bestiariusz, 2024 (tłumaczenie i posłowie)
Realizacje teatralne Iosif Brodski Marmur (Teatr Śląski, Katowice; reż. Bogdan Tosza) 1993 Daniił Charms Elżbieta Bam (Teatr Studio, Warszawa; reż. Oskaras Koršunovas) 1998 Aleksiej Szipienko, Archeologia (Teatr Atelier im. Agnieszki Osieckiej w Sopocie; reż. André Ochodlo) 2000 Alfred Jarry Ubu Król (Teatr Mumerus, Kraków; reż. Wiesław Hołdys) 2004
Przypisy
Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury czeskiej Kategoria:Laureaci Nagrody „Literatury na Świecie”