Ubuntu – dystrybucja Linuksa oparta na Debianie, rozwijana przez przedsiębiorstwo Canonical Ltd. oraz społeczność projektu. Jest udostępniana w edycjach przeznaczonych między innymi dla komputerów osobistych, serwerów oraz urządzeń Internetu rzeczy. Domyślnym środowiskiem graficznym edycji Ubuntu Desktop jest GNOME.
Pierwsza wersja Ubuntu została wydana 20 października 2004 roku. Kolejne wydania ukazują się zasadniczo co sześć miesięcy, natomiast co dwa lata publikowane jest wydanie o wydłużonym okresie wsparcia, oznaczane jako LTS (Long Term Support). Wydania LTS otrzymują pięć lat standardowych aktualizacji bezpieczeństwa i konserwacji, a wydania pośrednie są wspierane przez dziewięć miesięcy.
Ubuntu wykorzystuje pakiety w formacie deb, obsługiwane przez dpkg oraz APT, a także pakiety Snap. Rozwój dystrybucji i jej pakietów jest prowadzony między innymi za pośrednictwem serwisu Launchpad.
Nazwa systemu pochodzi od pojęcia ubuntu, występującego w językach południowej Afryki i odnoszącego się do człowieczeństwa, wspólnoty oraz relacji między ludźmi.
Oprócz podstawowej edycji Ubuntu Desktop dostępne są oficjalne odmiany różniące się domyślnym środowiskiem graficznym, zestawem aplikacji lub przeznaczeniem. Należą do nich Edubuntu, Kubuntu, Lubuntu, Ubuntu Budgie, Ubuntu Cinnamon, Ubuntu Kylin, Ubuntu MATE, Ubuntu Studio, Ubuntu Unity i Xubuntu.
Historia Projekt Ubuntu powstał w 2004 roku z inicjatywy Marka Shuttlewortha. Jego pierwotna nazwa brzmiała no-name-yet.com. Celem projektu było stworzenie dystrybucji opartej na Debianie, wydawanej w regularnym, sześciomiesięcznym cyklu i przeznaczonej do łatwego użytkowania na komputerach osobistych.
Pierwsze wydanie, Ubuntu 4.10 „Warty Warthog”, ukazało się 20 października 2004 roku. Następne wersje otrzymywały numer odpowiadający rokowi i miesiącowi wydania oraz nazwę kodową składającą się z przymiotnika i nazwy zwierzęcia. W 2006 roku wydano Ubuntu 6.06 „Dapper Drake”, pierwszą wersję oznaczoną jako LTS (Long Term Support).
Początkowo domyślnym środowiskiem graficznym Ubuntu był GNOME. W Ubuntu 11.04 domyślny interfejs zastąpiono powłoką Unity, rozwijaną przez Canonical. Unity pozostawało domyślnym środowiskiem kolejnych wydań aż do Ubuntu 17.04.
Canonical rozwijało również koncepcję wspólnego interfejsu dla komputerów, smartfonów i innych urządzeń, związaną z projektami Unity 8, Ubuntu Touch i serwerem wyświetlania Mir. W kwietniu 2017 roku przedsiębiorstwo ogłosiło zakończenie inwestycji w Unity 8 oraz rozwiązania przeznaczone dla telefonów i konwergencji. Jednocześnie zapowiedziano ponowne ustanowienie GNOME domyślnym środowiskiem Ubuntu Desktop. Zmiana została wprowadzona już w Ubuntu 17.10, natomiast Ubuntu 18.04 LTS było pierwszym wydaniem LTS po powrocie do GNOME.
W kolejnych latach rozwój Ubuntu obejmował zarówno edycję komputerową, jak i zastosowania serwerowe, chmurowe oraz urządzenia Internetu rzeczy. Wydania LTS ukazały się między innymi w latach 2020, 2022, 2024 i 2026. Ubuntu 26.04 LTS „Resolute Raccoon” wydano 23 kwietnia 2026 roku.
Cechy dystrybucji Do charakterystycznych cech Ubuntu należą:
instalator umożliwiający wybór języka, układu klawiatury, ustawień dostępności, połączenia sieciowego oraz instalację aktualizacji i wybranych sterowników firm trzecich; domyślne środowisko graficzne GNOME, zmodyfikowane przez Canonical pod względem wyglądu i sposobu obsługi pulpitu; możliwość administrowania systemem za pomocą narzędzi graficznych oraz narzędzi wiersza poleceń, w tym APT, dpkg i mechanizmu sudo; obsługa pakietów w formatach deb oraz Snap; program App Center, służący do wyszukiwania, instalowania, aktualizowania i usuwania oprogramowania; funkcje ułatwień dostępu, takie jak czytnik ekranowy, klawiatura ekranowa, powiększanie obrazu, tryb wysokiego kontrastu i obsługa interfejsu za pomocą klawiatury; dostępność wielu wersji językowych; regularny cykl wydawniczy: wydania pośrednie są wspierane przez dziewięć miesięcy, natomiast wydania LTS otrzymują pięć lat standardowych aktualizacji bezpieczeństwa.
Dalsze aktualizacje bezpieczeństwa dla wybranych pakietów i wydań są dostępne w ramach Ubuntu Pro oraz mechanizmu Expanded Security Maintenance.
Komponenty Archiwum pakietów Ubuntu jest podzielone na cztery podstawowe komponenty: main, restricted, universe i multiverse. Podział uwzględnia znaczenie pakietów dla podstawowego systemu, zakres utrzymania oraz warunki ich licencjonowania.
oprogramowanie otwarte oprogramowanie o ograniczonej licencji pakiety podstawowe main restricted pakiety społecznościowe universe multiverse
main – zawiera pakiety stanowiące podstawową część Ubuntu i spełniające wymagania projektu dotyczące wolnego oprogramowania. Pakiety te są utrzymywane przez Canonical i otrzymują aktualizacje bezpieczeństwa przez okres wsparcia danego wydania; restricted – obejmuje istotne dla działania systemu składniki, których kod źródłowy lub warunki licencji ograniczają możliwość ich modyfikowania i rozpowszechniania. Należą do nich między innymi niektóre sterowniki, oprogramowanie układowe i kodeki. Pakiety tego komponentu są objęte aktualizacjami bezpieczeństwa w zakresie możliwym na podstawie ich licencji; universe – zawiera szeroki zbiór oprogramowania otwartego utrzymywanego przede wszystkim przez społeczność Ubuntu. Pakiety te nie są częścią podstawowego zestawu systemu. Dodatkowe aktualizacje bezpieczeństwa dla pakietów z tego komponentu są dostępne dla wydań LTS w ramach Ubuntu Pro; multiverse – obejmuje oprogramowanie, którego warunki licencyjne lub ograniczenia prawne nie spełniają wymagań Ubuntu dotyczących wolnego oprogramowania. Możliwość rozpowszechniania, modyfikowania i aktualizowania poszczególnych pakietów zależy od ich licencji.
Oprócz komponentów archiwum jest podzielone na tak zwane pockets, odpowiadające przeznaczeniu pakietów. Należą do nich między innymi podstawowe wydanie, aktualizacje, poprawki bezpieczeństwa, pakiety proponowane do testów oraz backports. Repozytorium backports zawiera wybrane nowsze wersje programów dostosowane do starszego, nadal wspieranego wydania Ubuntu.
Społeczność Społeczność Ubuntu uczestniczy w rozwoju projektu, przygotowywaniu pakietów i dokumentacji, tłumaczeniach, testowaniu wydań oraz udzielaniu pomocy użytkownikom. Komunikacja odbywa się między innymi za pośrednictwem forum Ubuntu Discourse, platformy Matrix, serwisu Ask Ubuntu, list dyskusyjnych, forów internetowych oraz serwisu Launchpad.
Ubuntu Discourse służy do prowadzenia dyskusji dotyczących projektu, jego rozwoju i działalności społeczności. Pomoc techniczna jest dostępna między innymi w serwisie Ask Ubuntu oraz w pokojach wsparcia działających na platformie Matrix.
Projekt nadal korzysta również z sieci IRC. Oficjalne kanały Ubuntu działają w sieci Libera.Chat i obejmują kanały związane z pomocą użytkownikom, rozwojem dystrybucji oraz działalnością poszczególnych zespołów społeczności.
W wielu krajach działają lokalne zespoły społeczności Ubuntu, określane jako Local Communities lub LoCo teams. Organizują one spotkania, wydarzenia, tłumaczenia, pomoc użytkownikom i działania popularyzujące system.
Wymagania sprzętowe Wymagania sprzętowe zależą od edycji i odmiany Ubuntu. Dla Ubuntu Desktop 26.04 LTS zalecane są:
dwurdzeniowy procesor o częstotliwości 2 GHz lub szybszy; co najmniej 6 GB pamięci operacyjnej; co najmniej 25 GB wolnego miejsca na urządzeniu pamięci masowej.
Do przygotowania nośnika instalacyjnego zalecany jest dysk USB o pojemności co najmniej 8 GB. Dostęp do Internetu nie jest wymagany do uruchomienia instalatora, lecz umożliwia pobranie aktualizacji i dodatkowego oprogramowania podczas instalacji.
Ubuntu Desktop może zostać zainstalowane na komputerze o niższych parametrach, jednak Canonical zaleca w takim przypadku użycie mniej wymagającej odmiany, na przykład Xubuntu lub Lubuntu. Według informacji dla wydania 26.04 odmiany te mogą działać na komputerach wyposażonych w co najmniej 2 GB pamięci operacyjnej.
Wydania Ubuntu stosuje cykl wydawniczy oparty na czasie. Nowe wersje systemu ukazują się zasadniczo co sześć miesięcy. Numer wersji odpowiada rokowi i miesiącowi wydania, na przykład 26.04 oznacza wydanie z kwietnia 2026 roku. Każde wydanie otrzymuje również angielską nazwę kodową, składającą się z przymiotnika i nazwy zwierzęcia rozpoczynających się tą samą literą.
Co dwa lata publikowane jest wydanie o wydłużonym okresie wsparcia, oznaczane jako LTS (Long Term Support). Wydania LTS otrzymują pięć lat standardowego wsparcia, a następnie mogą być objęte dalszym wsparciem bezpieczeństwa w ramach Expanded Security Maintenance (ESM). Wydania pośrednie są wspierane przez dziewięć miesięcy.
Kolor Znaczenie najnowsza wersja wersja objęta standardowym wsparciem wersja w przygotowaniu zakończone standardowe wsparcie, dostępne ESM wersja archiwalna
Wspierane wydania Wersja Nazwa kodowa Typ Data wydania Standardowe wsparcie do Wsparcie bezpieczeństwa (ESM) do 18.04 LTS Bionic Beaver LTS 2018-04-26 2023-05-31 2028-04 20.04 LTS Focal Fossa LTS 2020-04-23 2025-05-29 2030-04 22.04 LTS Jammy Jellyfish LTS 2022-04-21 2027-06-01 2032-04 24.04 LTS Noble Numbat LTS 2024-04-25 2029-05 2034-04 26.04 LTS Resolute Raccoon LTS 2026-04-23 2031-05 2036-05
Wersje w przygotowaniu Wersja Nazwa kodowa Typ Planowana data wydania Planowany koniec wsparcia standardowego Wsparcie bezpieczeństwa (ESM) 26.10 Stonking Stingray standardowe 2026-10-15 2027-07 –
Wydania archiwalne Wersja Nazwa kodowa Typ Data wydania Koniec standardowego wsparcia 4.10 Warty Warthog standardowe 2004-10-20 2006-04-30 5.04 Hoary Hedgehog standardowe 2005-04-08 2006-10-31 5.10 Breezy Badger standardowe 2005-10-13 2007-04-13 6.06 LTS Dapper Drake LTS 2006-06-01 2009-07-14 (desktop), 2011-06-01 (server) 6.10 Edgy Eft standardowe 2006-10-26 2008-04-25 7.04 Feisty Fawn standardowe 2007-04-19 2008-10-19 7.10 Gutsy Gibbon standardowe 2007-10-18 2009-04-18 8.04 LTS Hardy Heron LTS 2008-04-24 2011-05-12 (desktop), 2013-05-09 (server) 8.10 Intrepid Ibex standardowe 2008-10-30 2010-04-30 9.04 Jaunty Jackalope standardowe 2009-04-23 2010-10-23 9.10 Karmic Koala standardowe 2009-10-29 2011-04-30 10.04 LTS Lucid Lynx LTS 2010-04-29 2013-05-09 (desktop), 2015-04-30 (server) 10.10 Maverick Meerkat standardowe 2010-10-10 2012-04-10 11.04 Natty Narwhal standardowe 2011-04-28 2012-10-28 11.10 Oneiric Ocelot standardowe 2011-10-13 2013-05-09 12.04 LTS Precise Pangolin LTS 2012-04-26 2017-04-28 12.10 Quantal Quetzal standardowe 2012-10-18 2014-05-16 13.04 Raring Ringtail standardowe 2013-04-25 2014-01-27 13.10 Saucy Salamander standardowe 2013-10-17 2014-07-17 14.04 LTS Trusty Tahr LTS 2014-04-17 2019-04 14.10 Utopic Unicorn standardowe 2014-10-23 2015-07-23 15.04 Vivid Vervet standardowe 2015-04-23 2016-02-04 15.10 Wily Werewolf standardowe 2015-10-22 2016-07-28 16.04 LTS Xenial Xerus LTS 2016-04-21 2021-04 16.10 Yakkety Yak standardowe 2016-10-13 2017-07-20 17.04 Zesty Zapus standardowe 2017-04-13 2018-01-13 17.10 Artful Aardvark standardowe 2017-10-19 2018-07-19 18.10 Cosmic Cuttlefish standardowe 2018-10-18 2019-07-18 19.04 Disco Dingo standardowe 2019-04-18 2020-01-23 19.10 Eoan Ermine standardowe 2019-10-17 2020-07 20.10 Groovy Gorilla standardowe 2020-10-22 2021-07 21.04 Hirsute Hippo standardowe 2021-04-22 2022-01 21.10 Impish Indri standardowe 2021-10-14 2022-07 22.10 Kinetic Kudu standardowe 2022-10-20 2023-07 23.04 Lunar Lobster standardowe 2023-04-20 2024-01-25 23.10 Mantic Minotaur standardowe 2023-10-12 2024-07-11 24.10 Oracular Oriole standardowe 2024-10-10 2025-07 25.04 Plucky Puffin standardowe 2025-04-17 2026-01 25.10 Questing Quokka standardowe 2025-10-09 2026-07
Źródło aktualnych informacji o wydaniach i okresach wsparcia: oficjalna lista wydań Ubuntu.
Warianty