thumb|mjr inż. pilot Stefan Stec thumb|Symboliczny grób polskich lotników na Cmentarzu Obrońców Lwowa Stefan Stanisław Stec (ur. 25 listopada 1889 we Lwowie, zm. 11 maja 1921 w Warszawie)Marian Romeyko (red.) "Ku czci poległych lotników", Warszawa 1933 – pilot myśliwski – major pilot inżynier, latający w lotnictwie austro-węgierskim oraz polskim, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, prekursor znaku polskiego lotnictwa wojskowego – biało-czerwonej szachownicy lotniczej.
Młodość i służba w armii Austro-Węgier Syn Stefana i Anny z domu Słoneckiej, urodzony 25 listopada 1889 we Lwowie. Uczęszczał do gimnazjum, gdzie zdał egzamin dojrzałości, a następnie ukończył studia na Politechnice Lwowskiej, otrzymując tytuł inżyniera.
Podczas I wojny światowej, 3 sierpnia 1914 został powołany do armii austro-węgierskiej. Ukończył szkołę oficerów rezerwy pionierów, po czym do końca października 1915 służył w 10 Batalionie Pionierów. Skierowany następnie do lotnictwa, ukończył szkołę obserwatorów lotniczych w Wiener Neustadt. Od 31 stycznia 1916 do początku 1918 roku służył jako obserwator na samolotach rozpoznawczych w eskadrze Flik 3 (Fliegerkompagnie 3) na froncie wschodnim. 2 września 1917, lecąc z pilotem K. Heranem samolotem Hansa-Brandenburg C.I, zestrzelił pierwszy samolot – myśliwiec Nieuport koło wsi Monasterzyska. 1 lutego 1918 awansował na stopień porucznika (Oberleutnant).
W lutym 1918 ukończył kurs pilotażu, otrzymując odznakę pilota (nr 1206/1918), następnie kurs pilotażu myśliwskiego i 1 maja 1918 został przydzielony do swojej dawnej eskadry, przeformowanej na myśliwską Flik 3/J. Latał w niej na myśliwcach Albatros D.III (Oef) na froncie austriacko-włoskim, bazując głównie na lotnisku Romagnano. W składzie Flik 3/J Stec walczył do końca wojny, z krótką przerwą między 17 czerwca a 4 lipca 1918, kiedy powierzono mu w zastępstwie dowództwo eskadry Flik 9/J.
16 lipca 1918 w składzie klucza z dwoma innymi pilotami (F. Navratil i Franciszek Peter) zestrzelił włoski myśliwiec Hanriot HD.1 w rejonie jeziora Garda, a 10 sierpnia zestrzelił swój trzeci samolot nad Monte Pasubio. W służbie austriackiej odznaczony został m.in. Orderem Żelaznej Korony III klasy z dekoracją wojenną, 2 razy Srebrnym Medalem za Odwagę oraz pruskim Krzyżem Żelaznym II klasy.
Służba w Wojsku Polskim Od połowy 1918 był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej we Lwowie. W październiku 1918 przybył do Lwowa. 1 listopada 1918, jeszcze przed oficjalną datą odzyskania niepodległości, wstąpił do nowo formującego się lotnictwa w Wojsku Polskim ze stopniem porucznika pilota. Na początku listopada tego roku, gdy rozgorzały walki polsko-ukraińskie we Lwowie, uczestniczył w obronie tego miasta, po czym 6 listopada przedarł się na opanowane przez Polaków lotnisko Lewandówka, stając się jednym z pierwszych pilotów polskiej grupy lotniczej w tym mieście (tego dnia dotarł tam też Eugeniusz Roland). Pierwszy lot bojowy wykonał 7 listopada z lotniska Lewandówka, bombardując stanowiska ukraińskie. 9 listopada wykonał pierwszy lot transportowy w Polsce z prof. Stanisławem Strońskim, w celu zorganizowania w Krakowie odsieczy dla Lwowa. Samolot ich wówczas został uszkodzony przez ogień przeciwlotniczy i Stec musiał lądować przymusowo pod Łańcutem. 15 listopada wykonał lot z meldunkami dla Piłsudskiego do Warszawy. W listopadzie, do zakończenia walk w samym Lwowie, wykonał 19 lotów bojowych.
Na swoim samolocie, jeszcze w służbie austriackiej, jako godło osobiste miał namalowaną biało-czerwoną szachownicę. Szachownica ta została przyjęta 1 grudnia 1918 roku rozkazem nr. 38 Sztabu Generalnego WP jako znak rozpoznawczy samolotów lotnictwa polskiego.
W kolejnych miesiącach w dalszym ciągu latał bojowo w składzie 6 eskadry lwowskiej III Grupy Lotniczej. W styczniu 1919 został wysłany do Wiednia w sprawie zakupu samolotów, po czym 17 marca powrócił na front, w skład swojej eskadry, przemianowanej na 6 eskadrę wywiadowczą. W kwietniu 1919 objął dowództwo 7 eskadry wywiadowczej. 29 kwietnia 1919 na samolocie Fokker D.VIII (E.V) uszkodził ukraiński myśliwiec Nieuport 17 pilotowany przez Austriaka Franza Rudorfera, który eskortował samolot rozpoznawczy; uszkodzony Nieuport uciekł we mgle i zdołał powrócić na lotnisko w KrasnemMariusz Niestrawski, Szachownice nad Galicją i Wołyniem. Część 2. Lotnictwo Wojska Polskiego w wojnie z Ukraińcami., "Lotnictwo Aviation International" nr 9/2017, s. 92-93 (polska piechota raportowała mimo to o przymusowym lądowaniu samolotu ukraińskiego). 10 maja atakował ukraiński balon obserwacyjny, lecz bez sukcesu (niektóre publikacje podawały zestrzelenie balonu). Eskadrą tą dowodził on do połowy października 1919, kiedy to wyjechał na studia wojskowe do Francji w Ecole Superieure d'Aeronautique w Paryżu. W czasie walk „odznaczył się jako jeden z najdzielniejszych oficerów lotników dokonując licznych brawurowych lotów bojowych". W 1922 został odznaczony pośmiertnie orderem „Virtuti Militari” V klasy.
Po ukończeniu studiów we wrześniu 1920 powrócił do kraju i zaangażował się w uruchomienie krajowej produkcji lotniczej, zostając kierownikiem wydziału fabrykacyjnego w Departamencie III Żeglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych. 11 maja 1921 zginął w katastrofie lotniczej na lotnisku mokotowskim w Warszawie. 24 listopada 1935 jego szczątki zostały pochowane na Cmentarzu Obrońców Lwowa (pochowany także został wówczas inny lotnik, Władysław Toruń) we Lwowie. W okresie Ukraińskiej SRR w trakcie profanacji i zrównywania z ziemią Cmentarza Obrońców Lwowa Maria Tereszczakówna (polska działaczka społeczna) wraz z grupą kilku innych osób, w celu ratowania szczątków polskich bohaterów pochowanych na tym cmentarzu przeniosła kilka ciał zasłużonych Polaków (oprócz Stefana Steca m.in. gen. Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego, gen. Wacława Iwaszkiewicza-Rudoszańskiego, dowódcy obrony Lwowa z 1918 Czesława Mączyńskiego, arcybiskupa lwowskiego Józefa Teodorowicza, ks. Gerarda Szmyda, pozostałych twórców polskiego lotnictwa: Stefana Bastyra i Władysława Torunia) w inne miejsce pochówków, które w wyniku śmierci bezpośrednich świadków i wcześniejszego braku zainteresowania polskich instytucji do dziś pozostają nieznane (z wyjątkiem miejsca pochówku biskupa Teodorowicza i ks. Szmyda).
W służbie austriackiej Stefan Stec zestrzelił 3 samoloty na pewno, podawane są także często dalsze 4 strącone samoloty oraz 2 balony, które nie znajdują jednak potwierdzenia w dokumentach. W służbie polskiej odniósł dwa dalsze zwycięstwa, łączny więc bilans jego zwycięstw (5) stanowi powszechnie uznawane minimum wymagane na tytuł asa myśliwskiego nadawany w państwach Ententy.
Decyzją Nr 143/MON z dnia 5 września 2019 roku mjr pil. Stefan Stec został patronem 21 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Świdwinie.
Był żonaty.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2525 – 1922 Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 4 listopada 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych trzykrotnie Krzyż Obrony Lwowa Odznaka pamiątkowa „Orlęta” Polowa Odznaka Pilota – pośmiertnie, 11 listopada 1928 „za loty bojowe nad nieprzyjacielem w czasie wojny 1918–1920”
Zobacz też Lista austro-węgierskich asów myśliwskich podczas I wojny światowej
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne – Albatros D.III (Oef) – Fokker D.VIII
Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Asy myśliwskie Austro-Węgier Kategoria:Asy myśliwskie Polski Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Lotnicy odznaczeni Krzyżem Żelaznym Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Majorowie lotnictwa II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Obrony Lwowa Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem Waleczności Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową „Orlęta” Kategoria:Odznaczeni Polową Odznaką Pilota Kategoria:Piloci 6 Eskadry Wywiadowczej Kategoria:Piloci 7 Eskadry Myśliwskiej Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Obrońców Lwowa Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Polacy odznaczeni niemieckim Krzyżem Żelaznym Kategoria:Polacy w I wojnie światowej Kategoria:Polscy piloci myśliwscy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1921 Kategoria:Patroni jednostek Wojska Polskiego