Stefan Franciszek Medeksza z Prószcza herbu Medeksza (Lis odmienny)Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, t. 2, Województwo trockie XIV-XVIII wiek, pod redakcją Andrzeja Rachuby, Warszawa 2009, s. 617.„Pieczętują się herbem Lis, atoli z tą odmianą, że w koronie nad tarczą miasto lisa mają łabędzia. Domowe podanie niesie, że jeden z Medekszów na wyprawie przeciw Turkom czy Tatarom, przepłyną Dniestr z wielkiem niebezpieczeństwem na czele swej chorągwi czy roty w oczach króla, a ten w pamiątkę okazanej dzielności spytawszy o herb bohatera, polecił mu dla wyróżnienia gałęzi rodu przemienić w koronie lisa w łabędzia, jako przedstawiciela pływaków.”.Księga pamiętnicza wydarzeń zaszłych na Litwie 1654-1668, wyd. A. Seredyński Scriptores Rerum Polonicarum, t. 3, Kraków 1875, s. VI. (ur. ok. 1629, zm. 25 czerwca 1692) – sędzia ziemski kowieński w latach 1690–1692, podsędek kowieński w latach 1677–1690, podstarości kowieński w latach 1674–1677, podczaszy żmudzki już w 1673 roku, pisarz grodzki kowieński w latach 1666–1674, dworzanin pokojowy Jego Królewskiej Mości, podskarbi Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1664 rokuDeputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego. (1582-1696). Spis, pod redakcją Andrzeja Rachuby, opracowali Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba, Tom 1, Warszawa 2007, s. 292., sekretarz królewski, dyplomata, pamiętnikarz i mówca.
Życiorys Urodził się ok. roku 1629, w rodzinie osiadłej na Żmudzi, jako syn Marka z Prószcza. Za młodu służył w wojsku. W roku 1652 przebywał na dworze Janusza Radziwiłła, następnie w służbie u Wincentego Gosiewskiego, hetmana polnego litewskiego, a nieco później u Krzysztofa Paca, kanclerza wielkiego litewskiego. Uczestniczył w wielu ważnych wydarzeniach politycznych i akcjach dyplomatycznych. W latach 1655, 1657–1658 i 1662 odbywał legacje do Moskwy. Od roku 1660 był deputatem trybunalskim, następnie pisarzem grodzkim kowieńskim i przez pewien czas (1661) sekretarzem Jana Kazimierza. Po jego abdykacji (16 września 1668) posłował na konwokację i elekcję Michała Wiśniowieckiego, z którego polecenia witał na Śląsku przybywającą do Polski arcyksiężniczkę Eleonorę. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 5 listopada 1668 roku na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 499.. Był elektorem Jana III Sobieskiego z powiatu kowieńskiego w 1674 rokuSuffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielkiego Xięstwá Litewskiego, zgodnie na Naiaśnieyszego Jana Trzeciego Obránego Krola Polskiego, Wielkiego Xiążęćiá Litewskiego, Ruskiego, Pruskiego, Mázowieckiego, Zmudzkiego, Inflantskiego, Smolenskiego, Kijowskiego, Wołhynskiego, Podolskiego, Podláskiego, y Czerniechowskiego Dáne między Wárszawą á Wolą / Dnia Dwudziestego pierwszego Máiá / Roku 1674, [b.n.s.]. W roku 1676 został podczaszym żmudzkim. Poseł sejmiku kowieńskiego na sejm zwyczajny 1677 rokuDiana Konieczna, Litewska kampania sejmikowa przed sejmem warszawskim z 1677 roku. Rocznik Lituanistyczny 2018, T. 3, s. 91.. W latach 1676, 1681, 1685 i 1688 był posłem na kolejne sejmy. Prawdopodobnie w końcu marcu roku 1690 został sędzią ziemskim kowieńskim. Najczęściej przebywał w majątku rodzinnym Zejny pod Wilnem. Zmarł 25 czerwca 1692.
Funkcje publiczne Urzędy szlacheckie Pisarz grodzki kowieński 1666–1674 Podstarości kowieński 1674–1676 Podczaszy żmudzki 1676–1678 Podsędek kowieński 1678–1690 Sędzia ziemski kowieńskiUrzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. II, Województwo Trockie XIV-XVIII wiek, pod red. A. Rachuby, s. 390, 403, 406, 418, 617.
Poseł na sejm sejm 1662 roku z sejmiku kowieńskiegoStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 389.. 1668 (Sejm nadzwyczajny) – z powiatu kowieńskiego 1668 (Sejm konwokacyjny) – z powiatu kowieńskiego 1669 (Sejm elekcyjny) – z powiatu kowieńskiego 1670 (Sejm zwyczajny) – z powiatu kowieńskiego 1676 (Sejm koronacyjny) – z powiatu kowieńskiego 1681 (Sejm zwyczajny) – z powiatu kowieńskiego 1685 (Sejm zwyczajny) – z powiatu kowieńskiego 1688 (Sejm zwyczajny) – z powiatu kowieńskiego
Deputat na Trybunał Główny Wielkiego Księstwa Litewskiego 1664 – z powiatu kowieńskiego 1667 – z powiatu kowieńskiego 1682 – z powiatu kowieńskiego
Twórczość Ważniejsze utwory Księga pamiętnicza wydarzeń zaszłych na Litwie 1654–1668 (zawiera m.in.: autobiografię autora od 1654 do 1690; sprawozdania z poselstw; materiały związane ze zdarzeniami ważnymi dla autora), wyd. A. Seredyński Scriptores Rerum Polonicarum, t. 3 (1875) Mowy w różnych okazjach z 1658–1668, wyd. A. Seredyński Scriptores Rerum Polonicarum, t. 3 (1875)
Listy i materiały Listy z lat 1657–1661 (m.in. do i od: W. Gosiewskiego, Jana Kazimierza, K. Paca), wyd. A. Seredyński Scriptores Rerum Polonicarum, t. 3 (1875) Materiały (dokumenty, instrukcje, pisma polityczne itp.), związane z działalnością polityczną i dyplomatyczną S. F. Medekszy, wyd. A. Seredyński Scriptores Rerum Polonicarum, t. 3 (1875)
Utwory o autorstwie niepewnym Transakcja Komisji Wileńskiej roku 1658, z rękopisu S. F. Medekszy, wyd. A. Seredyński Scriptores Rerum Polonicarum, t. 3 (1875), s. 176–180 (wierszowany dialog polityczny) Korekta niewstydliwego paszkwilu, powst. po 20 listopada 1662, z rękopisu S. F. Medekszy, wyd. A. Seredyński Scriptores Rerum Polonicarum, t. 3 (1875), s. 324–327; przedr. J. Nowak-Dłużewski Poezja Związku Święconego i rokoszu Lubomirskiego, Wrocław 1953 (wierszowana replika na Nagrobek Gosiewskiego) Glossa na Nagrobek przez paszkwilnika napisany, wyd.: z rękopisu S. F. Medekszy, wyd. A. Seredyński Scriptores Rerum Polonicarum, t. 3 (1875), s. 327–330; przedr. J. Nowak-Dłużewski Poezja Związku Święconego i rokoszu Lubomirskiego, Wrocław 1953 Inne rękopisy i glossy wymienia J. Nowak-Dłużewski Poezja Związku Święconego i rokoszu Lubomirskiego, Wrocław 1953, s. 67
Przypisy
Bibliografia Jan Władysław Poczobut Odlanicki, Pamiętnik, Warszawa 1987 Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 512–513
Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1668 Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Deputaci świeccy Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego (powiat kowieński) Kategoria:Dworzanie Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Dworzanie pokojowi królewscy Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (powiat kowieński) Kategoria:Pisarze grodzcy kowieńscy Kategoria:Podczaszowie żmudzcy Kategoria:Podsędkowie kowieńscy Kategoria:Podskarbiowie Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Podstarościowie kowieńscy Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników XVII wieku Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Carstwie Rosyjskim Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1662 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1668 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1668 Kategoria:Posłowie na sejm elekcyjny 1669 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1676 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1677 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1681 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1685 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat kowieński) Kategoria:Sekretarze Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Sędziowie ziemscy kowieńscy Kategoria:Urodzeni w 1629 Kategoria:Zmarli w 1692