Aleksander Gembal (ur. 17 styczniaTak w metryce urodzin i księgach cmentarza wojskowego na Powązkach; w Roczniku Oficerskim z 1928 jako datę urodzenia podano błędnie 18 maja 1895 r. 1895 w Kurowie, zm. 5 czerwca 1976 w Warszawie) – oficer piechoty Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych, generał brygady Ludowego Wojska Polskiego, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Andrzeja i Marceliny z Bolesławskich. Szkołę średnią ukończył w Łukowie. W maju 1915 roku został powołany do armii rosyjskiej i w tym samym roku ukończył Szkołę Wojskową w Połtawie. W latach 1916–1918 walczył z Niemcami, a następnie brał udział w ich rozbrajaniu w Siedlcach oraz w Łukowie. Od 1918 roku w Wojsku Polskim. W czasie wojny z Ukraińcami i bolszewikami dowodził kompanią w II batalionie 22 pułku piechoty. W dniach 31 maja–1 czerwca 1919 roku, w czasie polskiej ofensywy majowej, uczestniczył w zdobyciu Tarnopola. 15 czerwca tego roku został ranny. 21 grudnia 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu porucznika, „w piechocie, w grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 15 stycznia 1921 r., Nr 2, poz. 23..
W 1924 roku pełnił obowiązki kwatermistrza 22 pp w Siedlcach, którym wówczas dowodził płk Henryk Krok-Paszkowski. W 1925 roku został przeniesiony do 62 pułku piechoty z równoczesnym przydziałem na stanowisko kierownika referatu w Oddziale Ogólnym Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w BrześciuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 43 z 18.04.1925 r., s. 202.. Pełniąc służbę sztabową pozostawał na ewidencji kadry oficerów piechoty. 28 stycznia 1931 roku ogłoszono jego przeniesienie z DOK IX do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko kwatermistrza. Następnie dowodził batalionem KOP „Orany”.
W marcu 1932 roku został przeniesiony z KOP do 31 pułku piechoty w Łodzi na stanowisko dowódcy batalionu. Otrzymał awans do stopnia podpułkownika piechoty. W 1934 roku ukończył kurs dowódców batalionów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Od 1 stycznia 1937 pełnił służbę w Departamencie Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisku szefa Wydziału Studiów. Obowiązki na tym stanowisku pełnił do września 1939 roku.
5 września 1939 roku został ewakuowany z Warszawy do Trawnik transportem kolejowym. Wieczorem 7 września z II rzutem Departamentu Piechoty MSWojsk. wyjechał z Trawnik. Po czterech dniach podróży, przez Zamość, Lwów i Brody, dotarł na stację Kopyczyńce, a następnie został zakwaterowany we wsi Probużna. Tam pełnił obowiązki komendanta garnizonu. 16 września otrzymał zaliczkę w wysokości trzech miesięcznych poborów oraz dodatek ewakuacyjny. Rano 17 września, z polecenia szefa departamentu, w towarzystwie majora Kochanowicza miał się udać do Kołomyi z zadaniem przeprowadzenia uzgodnień dotyczących prowadzenia szkolenia w ośrodkach zapasowych na terenie Okręgu Korpusu Nr VI. Do wyjazdu nie doszło z uwagi na wkroczenie bolszewików do Polski. Z Probużnej ewakuował się samochodem półciężarowym razem z ppłk. dypl. Janem Kornausem, jedenastoma oficerami i dwoma podoficerami z Departamentu Piechoty MSWojsk. oraz Oddziału I Sztabu Naczelnego Wodza. W rejonie Czortkowa otrzymał rozkaz udania się do Zabłotowa, gdzie miała być stacja zborna dla oficerów z II rzutu MSWojsk. W Zabłotowie nie zastał wspomnianej stacji, lecz otrzymał rozkaz I Wiceministra Spraw Wojskowych przekroczenia granicy z Rumunią. Granicę przekroczył 18 września o godz. 3.00 w Kutach. Bezpośredniego udziału w walkach nie brałAleksander Gembal, Uwagi i spostrzeżenia dotyczące przygotowań i działań wojennych, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I. 12a..
Po kampanii wrześniowej przedostał się do Francji. 20 kwietnia 1940 roku został dowódcą 4 Warszawskiego pułku strzelców pieszych. Na czele pułku walczył w kampanii francuskiej. Od 20 czerwca tego roku do zakończenia wojny w Europie był internowany w Szwajcarii. W czasie swej służby w MSWojsk., a następnie we Francji i Szwajcarii był podwładnym gen. dyw. Bronisława Prugar-Ketlinga.
Po powrocie do kraju w 1945 roku został przyjęty do WP i 18 listopada 1946 roku wyznaczony na stanowisko dowódcy 18 Dywizji Piechoty w Białymstoku. 28 sierpnia 1947 roku objął stanowisko komendanta Oficerskiej Szkoły Piechoty Nr 1 we Wrocławiu. W następnym roku został przeniesiony do garnizonu Jelenia Góra z zadaniem zorganizowania Oficerskiej Szkoły Piechoty Nr 2. Po wykonaniu zadania i uruchomienia szkolenia przeniesiony został do Akademii Sztabu Generalnego w Warszawie, w której objął kierownictwo II Kursu. W 1950 roku był szefem Wydziału Wyszkolenia i członkiem Rady Naukowej ASG. 2 sierpnia 1952 roku przeniesiony do dyspozycji MON, a 12 sierpnia tego roku zwolniony z Wojska Polskiego i przeniesiony do rezerwy.
Zmarł 5 czerwca 1976 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B29-2-26)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.
Awanse porucznik – 21 grudnia 1920 zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 (w 1924 – lokata 1249) major – 18 lutego 1928 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 205. lokatą w korpusie oficerów piechoty podpułkownik – pomiędzy 1932 a 1936 pułkownik – 28 lutego 1946 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1943 generał brygady – 9 lipca 1947 ze starszeństwem z dniem 22 lipca 1947
Życie prywatne Mieszkał w Warszawie. Od 1919 był żonaty ze Stefanią Czesławą z domu Jorajtys (1896–1921). Małżeństwo miało córkę Halinę Marię (ur. 11 sierpnia 1920), s. 429.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 9001 (1940) Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1634 (28 lutego 1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2646 z 28 lutego 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 11 poz. 328) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 października 1946) „za bohaterskie czyny i dzielne zachowanie się w walce z niemieckim najeźdźcą, oraz za gorliwą pracę i sumienne wypełnianie obowiązków służbowych”. Krzyż Walecznych (trzykrotnie: po raz 2 i 3 w 1921 „za czyny męstwa i odwagi wykazane w bojach toczonych w latach 1918–1921”)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 61) Złoty Krzyż Zasługi (trzykrotnie: 11 listopada 1937 „za zasługi w służbie wojskowej”., 9 stycznia 1947., 1957) Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1951) Krzyż Wojenny ze złotą gwiazdą (Francja)
Przypisy
Bibliografia
Bronisław Kowalczewski, Zarys historii wojennej 22-go Pułku Piechoty, Warszawa 1930. Remigiusz Surgiewicz, Zarys historii Akademii Sztabu Generalnego im. gen. broni Karola Świerczewskiego w latach 1947–1962, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (39) z 1966 r., s. 10–11, 19, 39. Witold Biegański, Zaczęło się w Coëtquidan, Z dziejów polskich jednostek regularnych we Francji, Wydawnictwo MON, Warszawa 1977, wyd. I, s. 117.
Edward Jan Nalepa, Oficerowie Armii Radzieckiej w Wojsku Polskim 1943–1968, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1995, s. 277–279,.
Kategoria:Członkowie Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” Kategoria:Dowódcy 18 Dywizji Piechoty (LWP) Kategoria:Dowódcy pułków piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Generałowie brygady ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Komendanci Oficerskiej Szkoły Piechoty nr 1 Kategoria:Komendanci Oficerskiej Szkoły Piechoty nr 2 (1948–1955) Kategoria:Ludzie urodzeni w Kurowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (1944–1989) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 4 Warszawskiego Pułku Strzelców Pieszych Kategoria:Oficerowie 22 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie 31 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Pułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Wojskowi związani z Białymstokiem Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztabu Generalnego Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani w Szwajcarii w czasie II wojny światowej