mały|240px|Ulica w Wojniłowie (2004) Wojniłów () – osiedle typu miejskiego w rejonie kałuskim na Ukrainie, ok. 100 km na południe od Lwowa. 2540 mieszkańców (2024), dla porównania spis powszechny w 2001 zanotował ich 2703.

12 czerwca 1951 do Wojniłowa włączono wsie Siółko i Pawlikówka. Pawlikówa jest ponownie samodzielną wsią.

Położenie Osiedle leży pomiędzy Kałuszem a Bursztynem. Do obydwu miejscowości jest po ok. 20 km.

Historia XIV w. – zapis o wsi Prokopiówka (z niej powstał Wojniłów), XV w. (1443) – pierwsze wzmianki o Wojniłowie, XVI w. (1552) – prawa miejskie (potwierdzenie), herb to złoty lew z obręczą w przednich łapach stojący przed ceglanym murem, tło tarczy niebieskie (wzorowany na herbie Prawdzic, którym posługiwali się Gidzińscy, ówcześni właściciele Wojniłowa). XVI w. (24 września 1676) – Bitwa pod Wojniłowem wojsk tureckich z wojskami Jana III Sobieskiego, XVIII w. (1772) – podczas I rozbioru Polski Wojniłów znajduje się w granicach zaboru Austriackiego (od 1867 Austro-Węgier), XX w. w latach 1919–1939 miasteczko znajduje się w granicach Polski, w 1934 utracił prawa miejskie, w 1939 po wkroczeniu Armii Czerwonej Wojniłów staje się częścią Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, w 1940 zostaje powołany Rejon Wojniłowski (rozwiązany w 1962), od 2 lipca 1941 do 7 lipca 1944 pod okupacją niemieckąХолокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, s. 172, około 950 wojniłowskich Żydów Niemcy wysiedlili do innych miejscowości – 150 do Żurawna a 800 do Stanisławowa. 147 Żydów rozstrzelali na miejscu, 5 kwietnia 1944 ukraińscy nacjonaliści zabili w Wojniłowie 11 osób i spalili 43 gospodarstwaLucyna Kulińska, Dzieje Komitetu Ziem Wschodnich na tle losów ludności polskich Kresów w latach 1943-1947. Tom I. Kraków 2002, , s. 266. W całym 1944 roku z ich rąk zginęło 37 mieszkańców miastaSzczepan Siekierka, Henryk Komański, Eugeniusz Różański, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie stanisławowskim 1939–1946, Wydanie I, , s. 165-166, od 1960 miejscowość ma status osiedla typu miejskiego.

Wojniłów przed II wojną światową Przed II wojną światową miejscowość należała do Polski i była siedzibą gminy wiejskiej Wojniłów w powiecie kałuskim, województwie stanisławowskim. Miasteczko liczyło wtedy ponad 3 tys. mieszkańców. Mieszkali tam zajmujący się handlem Żydzi, oraz Polacy i Ukraińcy.

W okresie międzywojennym założone zostało Koło Ziemian Polskich. W okolicznych wsiach było dużo dworów ziemiańskich, np. w Serednem, Babinie lub w Dorohowie. Były tam także dwie szkoły: męska i żeńska.

Parafia i kościół pw. Trójcy Przenajświętszej Parafia rzymskokatolicka erygowana w 1610 r. Liczyła w XIX w. 1400 wiernych w trzydziestu kilku okolicznych wioskach, a w XX w. 2000 wiernych w dwudziestu kilku wioskach.

Kościół murowany, wzniesiony w latach 1824–1834 w miejsce dawnego, drewnianego. Konsekrowany w 1867 r., poszerzony o dzwonnicę w 1892 r. Zniszczony przez pożar w 1904, odbudowany w 1913 r. Zamknięty w 1946 r., zamieniony na więzienie NKWD w 1948 r., a następnie na magazyn, rozebrany w 60. latach. Na jego miejscu zbudowano budynek administracyjny.

Osoby związane z Wojniłowem 22 lutego 1885 urodził się Bolesław Jan Czedekowski (zm. 1969) – wybitny polski i austriacki malarz portrecista 6 września 1908 urodził się Sydor Rey (wł. Izydor Reiss) (zm. 1979) – polski prozaik i poeta

Przypisy

Linki zewnętrzne

Wojniłów na stronie Rady Najwyższej Ukrainy Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona

Kategoria:Osiedla typu miejskiego w obwodzie iwanofrankiwskim Kategoria:Wojniłów (hromada)