Andrzej Czarnkowski herbu Nałęcz III (ur. 1507, zm. 9 lipca 1562 w Czarnkowie) – biskup poznański od 1553, szambelan papieski, prałat-kustosz płocki od 1545, scholastyk krakowski od 1543 i płocki od 1541, kanonik krakowski i poznański od 1540, gnieźnieński od 1531, proboszcz kapitulny gnieźnieński od 1538, proboszcz wielicki, sekretarz królewski Zygmunta I Starego od 1541 rokuAndrzej Wyczański, Między kulturą a polityką. Sekretarze Zygmunta Starego 1506-1548, Warszawa 1990, s. 249..
Życiorys Był synem kasztelana bydgoskiego Macieja i Katarzyny Opaleńskiej.
Studiował w Niemczech i we Włoszech. W latach 1533–1536 razem ze Stanisławem Hozjuszem w Padwie, gdzie został syndykiem nacji polskiej jurystów.
Był posłem Zygmunta I Starego na sejmik województwa krakowskiego w ProszowicachAndrzej Wyczański, Posłowie Zygmunta I na sejmiki, w: Władza i społeczeństwo XVI i XVII w., Warszawa 1989, s. 195..
Przebywał w kurii rzymskiej w latach 1537–1541, gdzie będąc szambelanem papieskim reprezentował interesy Polski przy Stolicy Apostolskiej. Jako poseł króla Zygmunta I Starego w 1538 składał papieżowi gratulacje z powodu zawarcia pokoju pomiędzy Francją i Niemcami. Przedstawił wówczas projekt przeznaczenia świętopietrza na cele walki z Turcją.
Wielokrotnie brał udział w misjach dyplomatycznych: w 1540/1541 do króla rzymskiego Ferdynanda I Habsburga, w 1541 na Sejm Rzeszy, w 1550 od Zygmunta II Augusta do Karola V Habsburga, do papieża Juliusza III.
Jako biskup poznański wznosił w swoich majątkach liczne budowle i zakładał ogrody. Zgromadził duży majątek, który posłużył do pomnożenia magnackiej fortuny swoich braci. Zwalczał wpływy innowierców w swojej diecezji. W 1554 udało mu się stłumić propagandę innowierczą w Poznaniu. Powołał wówczas na inkwizytora i kaznodzieję katedralnego dominikanina Pawła Sarbina, za dyspensą papieską powierzając mu miejsce w kapitule. 27 kwietnia 1557 i 13 stycznia 1561 zwołał w Poznaniu dwa synody diecezjalne, które poświęcił obronie interesów kościoła i reformie kleru i wiernych.
Pochowany w katedrze śś. Apostołów Piotra i Pawła w PoznaniuKrzysztof Rafał Prokop, Nekropolie biskupie w nowożytnej Rzeczypospolitej (XVI–XVIII w.), Kraków-Warszawa 2020, s. 139..
Przypisy
Bibliografia ks. Józef Nowacki, Andrzej Czarnkowski, w: Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1938, t. IV, s. 216-217.
Kategoria:Biskupi poznańscy Andrzej Czarnkowski Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Gnieznem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Płockiem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Wieliczką (I Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Świętym Cesarstwie Rzymskim Kategoria:Posłowie królewscy na sejmiki (duchowni) Kategoria:Posłowie królewscy na sejmiki (Zygmunt I Stary) Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski przy Stolicy Apostolskiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Szambelanowie papiescy Kategoria:Kanonicy krakowscy Kategoria:Kanonicy poznańscy Kategoria:Kanonicy płoccy Kategoria:Sekretarze Zygmunta I Starego Kategoria:Szlachta Korony Królestwa Polskiego Kategoria:Urodzeni w 1507 Kategoria:Zmarli w 1562