Błonkoskrzydłe, błonkówki (Hymenoptera) – rząd owadów obejmujący ponad 153 tys. opisanych gatunków występujących na całym świecie, z wyjątkiem rejonów polarnych. Najwięcej gatunków spotyka się w krajach tropikalnych. Do błonkówek należą m.in. pszczoły, osy, mrówki, pilarzowate, gąsieniczniki, bleskotki i trzpiennikowate.
Błonkówki pojawiły się prawdopodobnie w karbonie, a większość obecnie żyjących dużych grup, jak również wiele wymarłych, powstało w jurze. Rząd błonkówek dzieli się na dwa podrzędy: rośliniarek (Symphyta) oraz stylikowców (Apocrita). Stanowią grupę siostrzaną dla wszystkich rzędów skrytoskrzydłych.
Wygląd Wielkość ciała błonkówek jest bardzo zróżnicowana. Trzy gatunki uznawane za najmniejsze owady świata - Dicopomorpha echmepterygis, Megaphragma caribea i Megaphragma mymaripenne - należą właśnie do tego rzędu. Do bardzo dużych gatunków należy np. Pelecinus polyturator który może osiągać 6 cm długości. Dorosłe owady większości gatunków mają 2 pary błoniastych, przezroczystych skrzydeł nierównej wielkości (przednia para większa od tylnej), połączonych podczas lotu specjalnymi haczykami oraz narządy gębowe typu gryząco-liżącego. Na końcu odwłoka samic znajduje się pokładełko, u żądłówek przekształcone w żądło. Czułki mają 9 lub więcej członów, czasami ostatnie są mniej lub bardziej zlane ze sobą.
Systematyka Do rzędu błonkówek należy ponad 125 tysięcy opisanych gatunków, a ich całkowita liczba szacowana jest na milion lub więcej. Dzieli się je na 2 podrzędy i 22 nadrodziny:
podrząd: rośliniarki (Symphyta) nadrodzina: okrzeszowce (Xyeloidea) nadrodzina: osnujowce (Pamphilioidea, syn. Megalodontidea) nadrodzina: pilarzowe (Tenthredinoidea) nadrodzina: trzpiennikowce (Siricoidea) nadrodzina: Xiphydroidea nadrodzina: ździeblarzowce (Cephoidea) nadrodzina: wnikowce (Orussoidea)
podrząd: trzonkówki, stylikówki, stylikowce lub stylikoodwłokowe (Apocrita) grupa: owadziarki (Terebrantia, Terebrantes lub Parasitica) nadrodzina: dwojarki (Ceraphronoidea) nadrodzina: bleskotki (Chalcidoidea) nadrodzina: galasówki (Cynipoidea) nadrodzina: skrócienie (Evanioidea) nadrodzina: gąsieniczniki (Ichneumonoidea) nadrodzina: Megalyroidea nadrodzina: Mymarommatoidea nadrodzina: Platygastroidea nadrodzina: tybelaki (Proctotrupoidea) nadrodzina: Serphitoidea nadrodzina: Stephanoidea nadrodzina: przydanki (Trigonaloidea) grupa: żądłówki (Aculeata) nadrodzina: złotolitki (Chrysidoidea) nadrodzina: osy (Vespoidea) nadrodzina: Apoidea seria: grzebaczokształtne (Spheciformes) seria: pszczołokształtne (Apiformes)
Zobacz też Alergia na jad błonkoskrzydłych
Przypisy
Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza